| Magniy karbonat | |
|---|---|
| Umumiy ma’lumotlar | |
| Kimyoviy formulasi | MgCO3 |
| Fizik xossalari | |
| Agregat holati | Oq rangli gigroskopik modda |
| Molyar massa | 84.3139 g/mol |
| Zichlik |
(suvsiz) 2.958 g/sm³ (digidrat) 2.825 g/sm³ (trigidrat) 1.837 g/sm³ (pentagidrat) 1.73 g/sm³ |
| Termik xossalari | |
| Harorat | |
| • suyuqlanish | (parchalanish bilan) 540 °C |
| Entalpiya | |
| • hosil bo‘lish | −1111.69 kJ/mol |
| Kimyoviy xossalari | |
| Eruvchanligi | |
| • suvda |
(25 °C, suvsiz) 0.0012 g/100 ml (20 °C, pentagidrat) 0.375 g/100 ml |
| Optik xossalari | |
| Sindirish ko‘rsatkichi |
(suvsiz) 1.717 (digidrat) 1.458 (trigidrat) 1.412 |
| Tuzilishi | |
| Kristall tuzilishi | trigonal |
| Tasnifi | |
| Ro‘yxat raqami (CAS) |
546-93-0 (suvsiz) 13717-00-5 (monogidrat) 5145-48-2 (digidrat) 14457-83-1 (trigidrat) 61042-72-6 (pentagidrat) |
| PubChem | 11029 va 521529 |
| Ro‘yxat raqami (EINECS) | 208-915-9 |
| SMILES | |
| InChI | |
| Kodeks Alimentarius | E504(i) va E504 |
| RTECS | OM2470000 |
| ChEBI | 31793 |
| ChemSpider | 10563 |
| Xavfsizlik | |
| NFPA 704 | |
| Ma’lumotlar standart sharoitlar uchun keltirilgan (25 °C, 100 kPa), agar boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa. | |
Magniy karbonat, karbonatli magniy, MgCO3 — magniyli tuz bo‘lib, u karbonat kislotaning hosilasidir.
Xossalari
Oq kristallar; zichligi 3,037 g/sm³. 500 °C da sezilarli darajada, 650 °C da esa to‘liq parchalanib, MgO va CO2 hosil qiladi. Magniy karbonatning suvda eruvchanligi juda past (22 mg/l, 25 °C da) va harorat oshishi bilan kamayadi. CO2 bilan to‘yintirilgan MgCO3 ning suvli suspenziyasida magniy karbonat gidrokarbonat Mg(HCO3)2 hosil bo‘lishi tufayli eriydi. Suvli eritmalarda CO2 ortiqcha miqdorda bo‘lmasa, magniyning asosiy karbonatlari ajralib chiqadi. Magniy karbonat ayrim metallarning karbonatlari bilan qo‘sh tuzlar hosil qiladi. Ulardan biri — tabiiy mineral dolomit MgCO3·CaCO3.
Tabiatda tarqalishi
Magniy karbonat tabiatda, asosan, magnezit minerali ko‘rinishida keng tarqalgan. Bundan tashqari, u ignaterililar skeletining stereomi tarkibida ham uchraydi.
Qo‘llanilishi
Magniyning asosiy karbonati (ya’ni oq magneziya) rezina aralashmalarida to‘ldiruvchi sifatida, shuningdek, issiqlik izolyatsiyasi materiallarini tayyorlashda ishlatiladi.
Tibbiyotda hamda oziq-ovqat qo‘shimchasi E504 sifatida magniyning asosiy karbonati qo‘llanadi: .
Sport magneziyasi kaft terisini quritish va shu tariqa ushlashning ishonchliligini oshirish uchun ishlatiladi.
Magniy karbonat shisha, sement va g‘isht ishlab chiqarishda qo‘llanadi.
Olinishi
- Magniy karbonatni magniy sulfat bilan natriy karbonatning o‘zaro reaksiyasi orqali olish mumkin
- MgSO₄+Na₂CO₃→MgCO₃↓+Na₂SO₄
