| macOS | |
|---|---|
| | |
| Ishlab chiquvchi |
|
| Operatsion tizimlar oilasi | XNU |
| Asoslangan | Darwin va FreeBSD |
| Dastlabki kod | yopiq (ayrim erkin dasturiy komponentlarga ega) |
| Dastlabki chiqarilish |
13-sentabr 2000-yil (beta-versiya) 23-mart 2001-yil (rasmiy versiya) |
| Eng so‘nggi versiya |
|
| Qo‘llab-quvvatlanadigan tillar | ko‘p tilli (34 ta til) |
| Qo‘llab-quvvatlanadigan platformalar | |
| Yadro turi | XNU |
| Interfeys | Aquava keyinchalik Liquid Glass |
| Litsenziya | xususiy mulkiy |
| Holati | faol |
| Veb-sayt | apple.com/macos (inglizcha) |
macOS [ˌmak ˌoʊ ˌɛs] (dastlab Mac OS X nomi bilan 2000-yilda taqdim etilgan, 2011-yilda OS Xdeb, 2016-yilda esa quyidagi nomga ega bo‘lgan: macOS) — xususiy operatsion tizim bo‘lib, uni Apple kompaniyasi Mackompyuterlari uchun ishlab chiqqan. U quyidagi tizimning vorisi: Mac OS 9.
macOS operatsion tizimlari oilasi ish stoli kompyuterlarida tarqalishi bo‘yicha ( Windowsdan keyin) ikkinchi o‘rinda turadi. StatCounter ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yil fevral holatida macOS’ning (barcha versiyalar birga hisoblanganda) bozor ulushi qariyb ▼15,76 % ni tashkil etgan. macOS versiyalari orasida eng ommabopi Catalina (barcha macOS versiyalarining 70,24 % i), undan keyingi o‘rinlarda Big Sur (9,76 %), Sonoma (8,70 %), Sequoia (6,30 %), Ventura (2 %), Mojave (1,05 %) va Monterey (1,04 %)
macOS’da yadro sifatida XNUqo‘llanadi. U asos sifatida Mach mikroyadrosidan foydalanadi; tarkibiga Apple yaratgan dasturiy kodhamda boshqa tizimlar — masalan, NeXTSTEP va FreeBSD— kodlari kiradi. 10.3 versiyasigacha tizim faqat PowerPCprotsessorli kompyuterlarda ishlagan. 10.4 va 10.5 versiyalari PowerPC hamda Intelprotsessorlarini qo‘llab-quvvatlagan. 10.6 versiyasidan boshlab macOS faqat Intel protsessorlarida ishlay boshladi. macOS 11 chiqishi bilan quyidagi platformaga o‘tish boshlandi: Apple Silicon.
So‘nggi yillarda macOS va iOS — Apple mobil qurilmalari uchun operatsion tizim (iPhone, iPad va iPod touch) o‘rtasidagi integratsiya kuchaymoqda. Kompaniyaning o‘zi ikki operatsion tizimni yagona platforma deb hisoblaydi. Shu haqda Back to the Mac taqdimotida (2010-yilda) Stiv Jobsyangi OS X Lionversiyasini e’lon qilar ekan, Mac OS X va iOS o‘rtasida ishlab chiqilgan yechimlardan o‘zaro foydalanish muhimligini ta’kidladi. Jumladan, Lion’da ko‘p nuqtali tegish (multitouch)ishoralaridan foydalanish trekpadda (iPad’dagi ishoralarga o‘xshash) qo‘llab-quvvatlandi. macOS’ning keyingi versiyalarida ham iOS funksiyalarini o‘zlashtirish (va aksincha) davom etdi. Masalan, OS X Yosemite va iOS 8’da Handoff texnologiyasi qo‘shildi. U bir qurilmada ochilgan ilovadagi ishni boshqasida davom ettirish imkonini beradi: Mac’da xat yozishni boshlash va iPad’da tugatish, iPhone’da veb-sahifani ochib, Mac’da o‘qishni davom ettirish va hokazo.
Navbatdagi WWDC 2016 anjumanida OS X nomini macOS deb o‘zgartirish e’lon qilindi. Maqsad Apple’ning boshqa platformalari bilan bir xil nomlash uslubiga rioya qilish edi. Ular: tvOS, watchOS, iPadOS va iOS; macOS Sierra esa yangi nomni birinchi bo‘lib qo‘llagan versiya bo‘ldi.
Tavsif
macOS avvalgi, «klassik» Mac OS versiyalaridan sezilarli darajada farq qiladi. Tizimning asosini POSIXstandartiga mos keladigan Darwin— erkin dasturiy ta’minottashkil qiladi. Uning yadrosi XNUbo‘lib, unda mikroyadro Mach va BSDstandart xizmatlaridan foydalaniladi. Unix ning barcha imkoniyatlari macOS’da terminal emulyatori orqali mavjud.
2024-yil sentabrda Apple macOS Sequoia’ni chiqardi. Unda iPhone ekranini Mac’da aks ettirish, yangilangan Safari va alohida «Parollar» ilovasi paydo bo‘ldi. Sequoia’ning dolzarb barqaror versiyasi — 15.6.1 (2025-yil avgust). Keyingi yirik yangilanish — macOS Tahoe — WWDC 2025’da e’lon qilindi va 15-sentabr 2025-yilda rasman chiqarildi. Unda yangi Liquid Glass dizayni, «Telefon» va «O‘yinlar» ilovalari hamda takomillashtirilgan Spotlight qidiruvi joriy etildi. Bu Intel protsessorlarini qo‘llab-quvvatlaydigan macOS’ning so‘nggi versiyasi bo‘ldi.
Ushbu asos ustida Apple kompaniyasi ko‘plab mulkiy komponentlarni ishlab chiqqan, jumladan, Cocoa va Carbon, Quartz.
macOS o‘zining yuqori barqarorligi tufayli quyidagi avvalgi tizimdan sezilarli farq qiladi: Mac OS 9.[manba 3707 kundan beri ko‘rsatilmagan]
macOS’da (boshqa har qanday UNIX tizimidagi kabi) vazifalarni majburiy almashtirish (preemptiv ko‘p vazifalilik) va xotirani himoyalashtexnologiyalari qo‘llanadi. Ular bir-biridan ajratilgan bir nechta jarayonniishga tushirishga imkon beradi; bu jarayonlar bir-birining ishiga xalaqit bera yoki bir-birini o‘zgartira olmaydi. macOS arxitekturasiga OpenStep— turli platformalarda ishlashi uchun loyihalashtirilgan operatsion tizim — ta’sir ko‘rsatgan. Masalan, NeXTSTEP Apple kompaniyasi tomonidan sotib olinishidan avval, dastlabki 68k arxitekturali NeXT kompyuteridan boshqa platformalarga ko‘chirilgan edi. Xuddi shunday, OpenStep ham Rhapsody loyihasi doirasida PowerPC’ga ko‘chirildi.
Eng sezilarli o‘zgarish grafik interfeysgategishli bo‘lib, macOS’da u Aquadeb ataladi. Yumaloqlangan burchaklar, yarim shaffof elementlar va och rangli chiziqlardan foydalanish dastlabki iMacmodellarining tashqi ko‘rinishiga ham ta’sir qilgan. Mac OS X’ning birinchi versiyasi chiqqach, boshqa ishlab chiquvchilar ham Aqua interfeysidan foydalana boshladi. Apple o‘z dizaynidan boshqa platformalarda foydalanilishining oldini olish uchun huquqshunoslar xizmatiga murojaat qildi.
macOS’ning asosiy tarkibiy qismlari:
- quyi tizim — ochiq kodli — Darwin (Mach yadrosi va BSD yordamchi dasturlari majmuasi);
- Core Foundation dasturlash muhiti (Carbon API, Cocoa API va Java API);
- Aqua grafik muhiti (QuickTime, Quartz Extreme va OpenGL);
- Core Image, Core Animation, CoreAudio va CoreData texnologiyalari.
Moslik
Dasturiy ta’minot
Avvalgi Mac OS 9 dan Mac OS X’ga muammosiz o‘tishni ta’minlash uchun Carbonyaratilgan. Carbon yordamida yozilgan ilova ikkala operatsion tizimda ham ishlashi mumkin. Boshqa tomondan, macOS avvalgi Mac OS versiyalari bilan orqaga mos kelmaydigan OpenStepdan ko‘p xususiyatlarni meros olgan. Hozirda Apple Cocoa API’dan foydalanishni tavsiya etadi. Unda OpenStep merosi yaqqol seziladi: ko‘plab sinf nomlari NeXTSTEP qisqartmasi bo‘lgan «NS» bilan boshlanadi (NSObject, NSArray).
Shuningdek, macOS Javani qo‘llab-quvvatlaydi. Bu Swingdan foydalanadigan Java ilovalari Cocoa ilovalariga o‘xshab ko‘rinishini anglatadi. Odatda Cocoa ilovalari quyidagi tilda yaratiladi: Objective-C — Java’ning amalda qo‘llanadigan kompilyatsiya qilinadigan muqobili. Biroq 25-iyul 2007-yilda Apple Cocoa uchun keyingi kengaytmalar Java’ga moslashtirilmasligini ma’lum qildi. macOS’ning 10.5 Leopard versiyasidan boshlab tizimga Ruby interpretatori kiritilgan bo‘lib, u quyidagi muhitni ham qo‘llab-quvvatlaydi: Cocoa.
O‘zidan oldingi tizimlardan farqli ravishda, macOS to‘laqonli sertifikatlangan UNIX operatsion tizimidir. Bu BSD, Linux va boshqa UNIX’ga o‘xshash tizimlar uchun yozilgan dasturlarning aksariyati kodiga o‘zgartirish kiritmasdan (yoki deyarli kiritmasdan) macOS’da kompilyatsiya qilinib ishlashini anglatadi. Bunday dasturlarni oson o‘rnatish uchun paket menejerlariishlab chiqilgan, masalan, Homebrew, Fink yoki MacPorts (ilgari DarwinPorts) ham kiradi. Ular quyidagi paket boshqarish tizimlariga o‘xshaydi: APT (masalan, Debian’da),, RPM (masalan, Red Hat’da) va unga qarindosh Linux distributivlaridagi paket tizimlari yoki portlar.
10.3 Panther versiyasidan boshlab macOS tarkibiga odatiy holatda X11.app — moslashtirilgan X-serveriversiyasi ham kiritilgan. Bu X11uchun yaratilgan ilovalarni ishga tushirishga imkon beradi. Jumladan, GTK, Qt X11 uchun mo‘ljallangan kutubxonalardan (Qt4 X11 va odatiy Aqua rejimini qo‘llab-quvvatlaydi) va boshqa vositalardan foydalanish mumkin. Tasvirni ekranga chiqarish uchun X11.app Quartzdan foydalanadi. Biroq X11.app’da Aqua uslubining yo‘qligi hamda quyidagi standartning to‘liq qo‘llab-quvvatlanmasligi kabi kamchiliklar bor: Unicode.
Operatsion tizimning avvalgi versiyalarida X-serverni quyidagi dastur yordamida ishga tushirish mumkin: XDarwin[inglizcha].
Apparat ta’minoti
Mac OS X’ning ilk versiyalari PowerPC asosidagi Macintosh kompyuterlarining barcha turlarini (ish stoli kompyuterlari, noutbuklar va serverlarni), jumladan PowerPC G3, G4 va G5 protsessorli modellarni qo‘llab-quvvatlagan. Keyingi versiyalarda eski qurilmalarni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatilgan: masalan, 10.3 Panther G3’ning eng eski modellarini, 10.4 Tiger esa FireWirega ega bo‘lmagan tizimlarni qo‘llab-quvvatlamaydi. 10.5 Leopard’ning WWDCda taqdim etilgan beta-versiyasi esa G3’ni umuman qo‘llab-quvvatlamagan. Shunga qaramay, XPostFacto kabi yordamchi dasturlar va mustaqil ishlab chiquvchilar yaratgan o‘rnatish diski yamoqlari OS X’ning yangi versiyalarini rasman qo‘llab-quvvatlanmaydigan qurilmalarga, jumladan ayrim G3’dan oldingi tizimlarga o‘rnatish imkonini beradi. Apparatga bog‘liq ayrim imkoniyatlar (masalan, grafik tezlatish yoki DVDga yozish) bundan mustasno, operatsion tizim qo‘llab-quvvatlanadigan barcha qurilmalarda bir xil funksiyalarni taqdim etadi.
Mac OS X’ning PowerPC uchun versiyasi Classic deb ataladigan emulyatsiya vositasida eski Mac OS ilovalari bilan moslikni saqlaydi. U Mac OS 9’ni Mac OS X ichida alohida jarayon sifatida ishga tushirishga imkon beradi. Shu sabab ko‘plab eski ilovalar avvalgi operatsion tizimda ishlayotgandek faoliyat ko‘rsatadi. Classic Intel protsessorli kompyuterlarda ishlamaydi.
2002-yil aprelda eWeek nashri mish-mishlarga ko‘ra Apple’da Intel x86 protsessorlarida ishlaydigan, Marklar kod nomli Mac OS X versiyasi borligini xabar qildi. Marklar g‘oyasi OS X’ni muqobil platformaga ko‘chirish va shu orqali Apple’ga PowerPC platformasini rivojlantirishdagi muammolarni yengib o‘tish imkonini berish edi. Bu mish-mishlar 2005-yil mayigacha tasdiqlanmadi. O‘sha vaqtda fayl almashish tarmoqlarida Intel protsessorlari uchun OS X beta-versiyasi paydo bo‘ldi.
6-iyun 2005-yilda Stiv Jobs navbatdagi WWDC anjumanida Apple ikki yil ichida PowerPC’dan Intelga o‘tishini tasdiqladi. Avvalroq Apple Motorola 68k’dan PowerPC’ga o‘tgan edi. O‘sha paytda yangi operatsion tizimga emulyator m68k kiritilib, 68k ilovalarining aksariyatini ishga tushirish imkoni yaratilgan edi. Apple bu emulyatorni 11 yil qo‘llab-quvvatladi. Intel’ga o‘tishda esa u tizimdan olib tashlandi. Yangi operatsion tizimga PowerPC uchun Rosetta emulyatori kiritildi. Shuningdek, Xcode’ning yangi versiyasi va tegishli buyruq qatori vositalari Universal Binaries — PowerPC va Intel’da ishlay oladigan bajariluvchi fayllarni yaratishga imkon berdi.
Faqat PowerPC uchun mavjud dasturlarning aksariyati Rosetta orqali qo‘llab-quvvatlangan. Intel kompyuterlarida PowerPC ilovalari sezilarli darajada sekinroq ishlagan. Bundan tashqari, ayrim dasturlar (masalan, yadro kengaytmalari va plaginlar (tizim sozlamalariga oid)) emulyator yordamida ishlamaydi. Shu sabab Apple ishlab chiquvchilarga ikkala platforma uchun universal dasturlar yaratishni tavsiya etgan. OS X Lion va undan keyingi versiyalarda Rosetta qo‘llab-quvvatlanmaydi.
x86 ilovalari bilan orqaga moslik mavjud emas. PowerPC’ni qo‘llab-quvvatlaydigan so‘nggi Mac OS X versiyasi — 10.5 Leopard.
macOS iPhone va iPod touchqurilmalariga ko‘chirilgan. Jiddiy o‘zgarishlarga — masalan, platformaning yopiqligi va ish stolining yo‘qligiga (uning o‘rnini SpringBoardegallagan) — qaramay, bu talqinda Darwin va XNU yadrosi kabi xususiyatlar saqlangan. Ayrim uchinchi tomon dasturlarida, masalan Converter’da, ish stoli versiyasiga xos effektlar ham mavjud.
Hakintosh
Apple macOS’ni boshqa ishlab chiqaruvchilarning x86 kompyuterlarida ishga tushirib bo‘lmasligini ta’kidlagan bo‘lsa-da, bunday kompyuterlarda ishlaydigan o‘zgartirilgan operatsion tizim versiyalari mavjud. Ularni OSx86 hamjamiyati ishlab chiqadi va ular fayl almashish tarmoqlariorqali tarqatiladi. Shuni inobatga olish kerakki, OS X’ning oxirgi foydalanuvchi litsenziya kelishuvi (EULA) tizimni Apple savdo belgisi bo‘lmagan kompyuterlarga o‘rnatishni taqiqlaydi (inglizcha non Apple-branded computers).
2008-yil yozida o‘zgartirilgan Boot-132 yuklagichi yordamida o‘zgartirilmagan (jumladan qonuniy sotib olingan) Mac OS X’ni o‘rnatish usuli namoyish etildi.
2023-yil holatiga ko‘ra, Hackintosh quyidagi platformaga o‘tish tufayli o‘z dolzarbligini yo‘qotishi mumkin: Apple Silicon.
Xususiyatlar
- Quartz grafik qatlamining ichki modeli Portativ hujjat formati (Portable Document Format) (PDF) bilan yaxshi ishlaydi va PDF hujjatlarini turli qurilmalarga chiqarish imkonini beradi.
- To‘liq rangli, o‘lchami moslashtiriladigan piktogrammalar.
- Oynalar hamda alohida matn elementlari atrofidagi soyalar chuqurlik hissini yaratadi va bir oynaning mazmunini boshqasidan ko‘rinish jihatidan ajratadi.
- Barcha ilovalar uchun mavjud menyular: imloni tekshirish, maxsus belgilar palitrasi, rang tanlash, shrift tanlash va lug‘at.
- Silliqlash texnologiyasi vidjetlar,matn, grafika va oyna elementlarini ko‘rsatishda qo‘llanadi.
- Yangi interfeys elementlari, masalan, surilma panellar (drawers) va modal muloqot oynalari hujjatlar uchun mo‘ljallangan.
- Vazifalar o‘rtasida almashishning yangi konsepsiyasi — Dock paneli.
- Turli ilovalar oynalari o‘rtasida almashilganda «suzuvchi» fokus (o‘zaro chatishgan oynalar).
- ColorSync— ranglarni mos aks ettirishni ta’minlovchi texnologiya — chizish, chop etish va multimedia kutubxonalariga kiritilgan.
- Oynalarni ekranga chiqarish uchun OpenGL ishlatiladi, bu apparat tezlatishidan foydalanishga imkon beradi. 10.2 Jaguar versiyasida paydo bo‘lgan ushbu texnologiya Quartz Extreme deb ataladi.
- Spaces — bir nechta ish stolini qo‘llab-quvvatlash.
- Dashboard10.4 Tiger versiyasida paydo bo‘lib, vidjetlar (widgets) deb ataladigan kichik ilovalarni qo‘llab-quvvatlaydi. Ularni bir marta bosib ochish yoki yashirish mumkin.
- Exposé10.3 Panther versiyasida paydo bo‘lgan bu funksiya barcha ochiq oynalarning kichik ko‘rinishlarini namoyish etib, ular o‘rtasida almashishga imkon beradi; shuningdek, ilovaning barcha hujjatlarini kichik ko‘rinishda ko‘rsatadi yoki ish stoliga o‘tish uchun barcha oynalarni yashiradi.
- Butun operatsion tizimda Unicode dan foydalanish.
- Ilovalarni mahalliylashtirish uchun puxta ishlab chiqilgan arxitektura dastur kodini matnli ma’lumotlardan to‘liq ajratishga imkon beradi.
- FileVault10.3 Panther versiyasida paydo bo‘lgan ushbu funksiya foydalanuvchining uy katalogini (OS X Lion’dan boshlab butun diskni ham) AES algoritmi bilan 128 bitli kalit yordamida shifrlaydi.
- Spotlight — fayl xususiyatlari va mazmuni asosida ma’lumotlar, elektron xabarlar, fotosuratlar va boshqa axborotni tez topish texnologiyasi.
- Automator — turli ilovalarda bajariladigan amallarni avtomatlashtirishga imkon beruvchi dastur.
- Kalitlar bog‘lamasi — foydalanuvchining parollari, sertifikatlari va kalitlarini boshqarish tizimi. Bunday ma’lumotlarni yagona shifrlangan omborda saqlashga imkon beradi. Ilovalar foydalanuvchining ruxsati bilan boshqa ilovalarning «Kalitlar bog‘lamasi»da saqlangan ma’lumotlariga murojaat qilishi mumkin.
- Aqlli jildlar belgilangan mezonlar asosida yoki Automator buyruqlarini bajarish orqali dinamik yangilanadigan kataloglar yaratishga imkon beradi.
- Human Interface Guidelines interfeys yaratish bo‘yicha batafsil qo‘llanma bo‘lib, ko‘pchilik ishlab chiquvchilar unga amal qiladi. Bu esa ularning ilovalarini tushunarli va qulay qiladi.
- Xgrid Mac kompyuterlariga taqsimlangan hisoblashlarda qatnashish imkonini beradi..
- Virtual fayl tizimiga o‘rnatilgan disk tasvirlari .dmg disk tasvirlari shifrlash, siqish va ixtiyoriy o‘qish-yozish imkoniyatlarini qo‘llab-quvvatlaydi.
- Tizimga o‘rnatilgan sinxronlash xizmatlari ilovalarga taqvim, parollar yoki kontaktlar kabi turli foydalanuvchi ma’lumotlarini kengaytiriladigan markaziy ma’lumotlar bazasidan olish imkonini beradi. Operatsion tizim ziddiyatlarni hal qilish va ma’lumotlar butligini saqlashni boshqaradi.
- Mac App Store — macOS uchun dasturiy ta’minot do‘koni. 10.6.6 versiyasida paydo bo‘lgan.
Narx
macOS va bir reliz doirasidagi yangilanishlar barcha yangi Mackompyuterlar narxiga kiritilgan. So‘nggi versiyaga Mac App Store orqali yangilanish 10.8 versiyasigacha pulli bo‘lgan (Lion — 29,99 $, Mountain Lion — 19,99 $). Tizimning kichik yangilanishlari Mac App Store orqali bepul yuklab olinardi (Lion va oldingi versiyalarda esa «Dasturiy ta’minotni yangilash[inglizcha]»).
Tizim 10.9 Mavericks versiyasidan boshlab bepul tarqatiladi.
macOS uchun dastur ishlab chiqish
Ishlab chiquvchilar Apple Developer saytida bepul ro‘yxatdan o‘tib, ilovalarni loyihalashga oid hujjatlarni yuklab olishlari mumkin. Xcode (macOS uchun integratsiyalashgan ishlab chiqish muhiti — IDE ) Mac App Store’dan bepul yuklab olinadi.
Barcha mavjud resurslardan foydalanish uchun yiliga 99 $ turadigan obunani rasmiylashtirish kerak. Shundan so‘ng ishlab chiquvchi macOS va Xcode’ning dastlabki sinov (developer preview) versiyalarini yuklab olish, shuningdek, ilovalarini Mac App Store’da chop etish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Ommaviy beta-sinov
2014-yilda Apple ishlab chiqilayotgan macOS versiyalarini ommaviy beta-sinovdan o‘tkazish dasturini ishga tushirdi. Dasturda qatnashish uchun uning veb-saytida ro‘yxatdan o‘tib, maxsus yordamchi dasturni yuklab olish kerak. U o‘rnatilib, kompyuter qayta ishga tushirilgach, foydalanuvchi hali chiqarilmagan macOS versiyalarini yuklab olishi hamda Feedback Assistant orqali fikr-mulohaza va xatoliklar haqidagi xabarlarni yuborishi mumkin.
2015-yilda shunday dastur quyidagi platforma uchun ham ishga tushirildi: iOS.
macOS versiyalari
| Versiya nomi | Versiya raqami | Yig‘ilma raqami | Chiqarilgan sana |
|---|---|---|---|
| Ommaviy beta / Kodiak | — | 1H39 yoki 2E14 | 13-sentabr 2000-yil |
| Mac OS X 10.0 Cheetah | 10.0 | 4K78 | 24-mart 2001-yil |
| 10.0.1 | 4L13 | 14-aprel 2001-yil | |
| 10.0.2 | 4P12 | 1-may 2001-yil | |
| 10.0.3 | 4P13 | 9-may 2001-yil | |
| 10.0.4 | 4Q12 | 21-iyun 2001-yil | |
| Mac OS X 10.1 Puma | 10.1 | 5G64 | 25-sentabr 2001-yil |
| 10.1.1 | 5M28 | 12-noyabr 2001-yil | |
| 10.1.2 | 5P48 | 21-dekabr 2001-yil | |
| 10.1.3 | 5Q45 | 19-fevral 2002-yil | |
| 10.1.4 | 5Q125 | 17-aprel 2002-yil | |
| 10.1.5 | 5S60 | 5-iyun 2002-yil | |
| Mac OS X 10.2 Jaguar | 10.2 | 6C115 | 24-avgust 2002-yil |
| 10.2.1 Red | 6D52 | 18-sentabr 2002-yil | |
| 10.2.2 Blue | 6F21 | 11-noyabr 2002-yil | |
| 10.2.3 Green | 6G30 | 19-dekabr 2002-yil | |
| 10.2.4 Pink | 6I32 | 13-fevral 2003-yil | |
| 10.2.5 Plaid | 6L29 | 10-aprel 2003-yil | |
| 10.2.6 Black | 6L60 | 6-may 2003-yil | |
| 10.2.7 | 6R65 | 22-sentabr 2003-yil | |
| 10.2.8 | 6R73 (G4) | 3-oktabr 2003-yil | |
| 6S90 (G5) | |||
| Mac OS X 10.3 Panther | 10.3 | 7B85 | 24-oktabr 2003-yil |
| 10.3.1 | 7C107 | 10-noyabr 2003-yil | |
| 10.3.2 | 7D24 | 17-dekabr 2003-yil | |
| 10.3.3 | 7F44 | 15-mart 2004-yil | |
| 10.3.4 | 7H63 | 26-may 2004-yil | |
| 10.3.5 | 7M34 | 9-avgust 2004-yil | |
| 10.3.6 | 7R28 | 5-noyabr 2004-yil | |
| 10.3.7 | 7S215 | 15-dekabr 2004-yil | |
| 10.3.8 | 7U16 | 9-fevral 2005-yil | |
| 10.3.9 | 7W98 | 15-aprel 2005-yil | |
| Mac OS X 10.4 Tiger | 10.4 | 8A428 | 29-aprel 2005-yil |
| 10.4.1 | 8B15 | 16-may 2005-yil | |
| 10.4.2 | 8C46 | 12-iyul 2005-yil | |
| 10.4.3 | 8F46 | 31-oktabr 2005-yil | |
| 10.4.4 | 8G32 | 10-yanvar 2006-yil | |
| 10.4.5 | 8H14 (PowerPC) | 14-fevral 2006-yil | |
| 8G1454 (Intel) | |||
| 10.4.6 | 8I1119 (PowerPC) | 3-aprel 2006-yil | |
| 7U16 (Intel) | |||
| 10.4.7 | 8J135 (PowerPC) | 27-iyun 2006-yil | |
| 8J2135 (Intel) | |||
| 10.4.8 | 8L127 (PowerPC) | 29-sentabr 2006-yil | |
| 8L2127 (Intel) | |||
| 10.4.9 | 8P135 (PowerPC) | 13-mart 2007-yil | |
| 8P2137 (Intel) | |||
| 10.4.10 | 8R218 (PowerPC) | 20-iyun 2007-yil | |
| 8R2218 (Intel) | |||
| 10.4.11 | 8S165 (PowerPC) | 14-noyabr 2007-yil | |
| 8S2167 (Intel) | |||
| Mac OS X 10.5 Leopard | 10.5 | 9A581 | 26-oktabr 2007-yil |
| 10.5.1 | 9B18 | 15-noyabr 2007-yil | |
| 10.5.2 | 9C31 | 11-fevral 2008-yil | |
| 10.5.3 | 9D34 | 28-may 2008-yil | |
| 10.5.4 | 9E17 | 1-iyul 2008-yil | |
| 10.5.5 | 9F33 | 16-sentabr 2008-yil | |
| 10.5.6 | 9G55 | 15-dekabr 2008-yil | |
| 10.5.7 | 9J61 | 12-may 2009-yil | |
| 10.5.8 | 9L30 | 5-avgust 2009-yil | |
| Mac OS X 10.6 Snow Leopard | 10.6 | 10A432 | 28-avgust 2009-yil |
| 10.6.1 | 10B504 | 10-sentabr 2009-yil | |
| 10.6.2 | 10C540 | 9-noyabr 2009-yil | |
| 10.6.3 | 10D573 | 29-mart 2010-yil | |
| 10.6.4 | 10F569 | 16-iyun 2010-yil | |
| 10.6.5 | 10H548 | 12-noyabr 2010-yil | |
| 10.6.6 | 10J567 | 6-yanvar 2011-yil | |
| 10.6.7 | 10J869 | 21-mart 2011-yil | |
| 10.6.8 | 10K540 | 23-iyul 2011-yil | |
| Mac OS X 10.7 Lion | 10.7 | 11A511 | 20-iyul 2011-yil |
| 10.7.1 | 11B211 | 16-avgust 2011-yil | |
| 10.7.2 | 11C74 | 12-oktabr 2011-yil | |
| 10.7.3 | 11D50 | 1-fevral 2012-yil | |
| 10.7.4 | 11E53 | 9-may 2012-yil | |
| 10.7.5 | 11G56 | 19-sentabr 2012-yil | |
| OS X 10.8 Mountain Lion | 10.8 | 12A269 | 25-iyul 2012-yil |
| 10.8.1 | 12B19 | 23-avgust 2012-yil | |
| 10.8.2 | 12C54 | 19-sentabr 2012-yil | |
| 12C60 | 12-oktabr 2012-yil | ||
| 10.8.3 | 12D78 | 14-mart 2013-yil | |
| 10.8.4 | 12E55 | 24-may 2013-yil | |
| 10.8.5 | 12F37 | 13-sentabr 2013-yil | |
| 12F42 | 4-oktabr 2013-yil | ||
| 12F2560 | 13-avgust 2015-yil | ||
| OS X 10.9 Mavericks | 10.9 | 13A603 | 22-oktabr 2013-yil |
| 10.9.1 | 13B42 | 16-dekabr 2013-yil | |
| 10.9.2 | 13C64 | 25-fevral 2014-yil | |
| 10.9.3 | 13D65 | 15-may 2014-yil | |
| 10.9.4 | 13E28 | 30-iyun 2014-yil | |
| 10.9.5 | 13F34 | 17-sentabr 2014-yil | |
| 13F1911 | 18-iyul 2016-yil | ||
| OS X 10.10 Yosemite | 10.10 | 14A389 | 16-oktabr 2014-yil |
| 10.10.1 | 14B25 | 17-noyabr 2014-yil | |
| 10.10.2 | 14C109 | 28-yanvar 2015-yil | |
| 10.10.3 | 14D136 | 8-aprel 2015-yil | |
| 10.10.4 | 14E46 | 30-iyun 2015-yil | |
| 10.10.5 | 14F27 | 13-avgust 2015-yil | |
| 14F2511 | 19-iyul 2017-yil | ||
| OS X 10.11 El Capitan | |||
| 10.11 | 15A284 | 30-sentabr 2015-yil | |
| 10.11.1 | 15B42 | 21-oktabr 2015-yil | |
| 10.11.2 | 15C50 | 8-dekabr 2015-yil | |
| 10.11.3 | 15D21 | 19-dekabr 2015-yil | |
| 10.11.4 | 15E65 | 21-mart 2016-yil | |
| 10.11.5 | 15F34 | 16-may 2016-yil | |
| 10.11.6 | 15G31 | 18-iyul 2016-yil | |
| 15G22010 | 9-iyul 2018-yil | ||
| macOS 10.12 Sierra | 10.12 | 16A323 | 20-sentabr 2016-yil |
| 10.12.1 | 16B2555 | 24-oktabr 2016-yil | |
| 10.12.2 | 16C67 | 13-dekabr 2016-yil | |
| 10.12.3 | 16D32 | 23-yanvar 2017-yil | |
| 10.12.4 | 16E195 | 28-mart 2017-yil | |
| 10.12.5 | 16F73 | 15-may 2017-yil | |
| 10.12.6 | 16G29 | 19-iyul 2017-yil | |
| 16G2136 | 26-sentabr 2019-yil | ||
| macOS 10.13 High Sierra | 10.13 | 17A365 | 25-sentabr 2017-yil |
| 10.13.1 | 17B48 | 31-oktabr 2017-yil | |
| 10.13.2 | 17C88 | 6-dekabr 2017-yil | |
| 10.13.3 | 17D47 | 23-yanvar 2018-yil | |
| 10.13.4 | 17E199 | 29-mart 2018-yil | |
| 10.13.5 | 17F77 | 1-iyun 2018-yil | |
| 10.13.6 | 17G65 | 9-iyul 2018-yil | |
| 17G14042 (10.13.6 Xavfsizlik yangilanishi 2020—006) | 12-noyabr 2020-yil | ||
| macOS 10.14 Mojave | 10.14 | 18A391 | 24-sentabr 2018-yil |
| 10.14.1 | 18B75 | 30-oktabr 2018-yil | |
| 10.14.2 | 18C54 | 5-dekabr 2018-yil | |
| 10.14.3 | 18D42 | 22-yanvar 2019-yil | |
| 10.14.3 | 18D109 | 7-fevral 2019-yil | |
| 10.14.4 | 18E226 | 25-mart 2019-yil | |
| 10.14.5 | 18F132 | 13-may 2019-yil | |
| 10.14.6 | 18G84 | 22-iyul 2019-yil | |
| 18G95 (Qo‘shimcha yangilanish) | 26-avgust 2019-yil | ||
| 18G103 (Qo‘shimcha yangilanish 2) | 26-sentabr 2019-yil | ||
| 18G9323 (10.14.6 Xavfsizlik yangilanishi 2021—005) | 21-iyul 2021-yil | ||
| macOS 10.15 Catalina | 10.15 | 19A583 | 7-oktabr 2019-yil |
| 19A602 (Qo‘shimcha yangilanish) | 16-oktabr 2019-yil | ||
| 10.15.1 | 19B88 | 29-oktabr 2019-yil | |
| 10.15.2 | 19C57 | 10-dekabr 2019-yil | |
| 10.15.3 | 19D76 | 28-yanvar 2020-yil | |
| 10.15.4 | 19E266 | 24-mart 2020-yil | |
| 19E287 (Qo‘shimcha yangilanish) | 8-aprel 2020-yil | ||
| 10.15.5 | 19F96 | 26-may 2020-yil | |
| 19F101 (Qo‘shimcha yangilanish) | 1-iyun 2020-yil | ||
| 10.15.6 | 19G73 | 15-iyul 2020-yil | |
| 19G2021 (Qo‘shimcha yangilanish) | 12-avgust 2020-yil | ||
| 10.15.7 | 19H2 | 24-sentabr 2020-yil | |
| 19H15 (Qo‘shimcha yangilanish) | 5-noyabr 2020-yil | ||
| 19H114 (Xavfsizlik yangilanishi 2020—001) | 14-dekabr 2020-yil | ||
| 19H512 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—001) | 1-fevral 2021-yil | ||
| 19H524 (Qo‘shimcha yangilanish 2) | 9-fevral 2021-yil | ||
| 19H1030 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—002) | 26-aprel 2021-yil | ||
| 19H1217 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—003) | 24-may 2021-yil | ||
| 19H1323 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—004) | 21-iyul 2021-yil | ||
| 19H1417 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—005) | 13-sentabr 2021-yil | ||
| 19H1419 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—006) | 23-sentabr 2021-yil | ||
| 19H1519 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—007) | 25-oktabr 2021-yil | ||
| 19H2026 (Xavfsizlik yangilanishi 2022—005) | 20-iyul 2022-yil | ||
| macOS 11 Big Sur | 11.0.1 | 20B29 | 12-noyabr 2020-yil |
| 11.1 | 20C69 | 14-dekabr 2020-yil | |
| 11.2 | 20D64 | 1-fevral 2021-yil | |
| 11.2.1 | 20D74 | 9-fevral 2021-yil | |
| 11.2.2 | 20D80 | 25-fevral 2021-yil | |
| 11.2.3 | 20D91 | 8-mart 2021-yil | |
| 11.3 | 20E232 | 26-aprel 2021-yil | |
| 11.3.1 | 20E241 | 3-may 2021-yil | |
| 11.4 | 20F71 | 24-may 2021-yil | |
| 11.5 | 20G71 | 21-iyul 2021-yil | |
| 11.5.1 | 20G80 | 26-iyul 2021-yil | |
| 11.5.2 | 20G95 | 11-avgust 2021-yil | |
| 11.6 | 20G165 | 13-sentabr 2021-yil | |
| macOS 12 Monterey | 12.0.1 | 21A559 | 25-oktabr 2021-yil |
| 12.1 | 21C52 | 13-dekabr 2021-yil | |
| 12.2 | 21D49 | 26-yanvar 2022-yil | |
| 12.2.1 | 21D62 | 10-fevral 2022-yil | |
| 12.3 | 21E230 | 14-mart 2022-yil | |
| 12.3.1 | 21E258 | 31-mart 2022-yil | |
| 12.4 | 21F79 | 16-may 2022-yil | |
| 12.5 | 21G72 | 20-iyul 2022-yil | |
| 12.5.1 | 21G83 | 17-avgust 2022-yil | |
| 12.6 | 21G115 | 12-sentabr 2022-yil | |
| 12.7 | 21G816 | 21-sentabr 2022-yil | |
| macOS 13 Ventura | 13 | 22A380 | 24-oktabr 2022-yil |
| 13.0.1 | 22A400 | 9-noyabr 2022-yil | |
| 13.1 | 22C65 | 13-dekabr 2022-yil | |
| 13.2 | 22D49 | 23-yanvar 2023-yil | |
| 13.2.1 | 22D68 | 13-fevral 2023-yil | |
| 13.3 | 22E252 | 27-mart 2023-yil | |
| 13.3.1 | 22E261 | 7-aprel 2023-yil | |
| 13.4 | 22F66 | 18-may 2023-yil | |
| 22F2073 | |||
| 13.4.1 | 22F82 | 21-iyun 2023-yil | |
| 22F2083 | |||
| 13.5 | 22G74 | 24-iyul 2023-yil | |
| 13.5.1 | 22G90 | 17-avgust 2023-yil | |
| 13.5.2 | 22G91 | 7-sentabr 2023-yil | |
| 13.6 | 22G120 | 21-sentabr 2023-yil | |
| macOS 14 Sonoma | 14 | 23A344 | 5-iyun 2023-yil |
| 14.1 | 23B74 | 25-oktabr 2023-yil | |
| 14.1.1 | 23B81 | 7-noyabr 2023-yil | |
| 14.1.2 | 23B92 | 30-noyabr 2023-yil | |
| 14.2 | 23C64 | 11-dekabr 2023-yil | |
| 14.2.1 | 23C71 | 19-dekabr 2023-yil | |
| 14.5 | 23F79 | 13-may 2024-yil | |
| 14.6 | 23G80 | 29-iyul 2024-yil | |
| 14.6.1 | 23G93 | 7-avgust 2024-yil | |
| macOS 15 Sequoia | 15.0 | 24A335 | 16-sentabr 2024-yil |
| 15.0.1 | 24A348 | 3-oktabr 2024-yil | |
| 15.1 | 24B83 | 28-oktabr 2024-yil | |
| 24B2083 | |||
| 15.1.1 | 24B91 | 19-noyabr 2024-yil | |
| 24B2091 | |||
| 15.2 | 24C101 | 11-dekabr 2024-yil | |
| 15.3 | 24D60 | 27-yanvar 2025-yil | |
| 15.3.1 | 24D70 | 10-fevral 2025-yil | |
| 15.3.2 | 24D81 | 11-mart 2025-yil | |
| 24D2082 | |||
| 15.4 | 24E248 | 31-mart 2025-yil | |
| 15.4.1 | 24E263 | 16-aprel 2025-yil | |
| 15.5 | 24F74 | 12-may 2025-yil | |
| 15.6 | 24G84 | 29-iyul 2025-yil | |
| 15.6.1 | 24G90 | 20-avgust 2025-yil | |
| macOS 26 Tahoe | 26.0 | 25A354 | 15-sentabr 2025-yil |
| 26.0.1 | 25A362 | 16-oktabr 2025-yil | |
| 25A8364 | |||
| 26.1 | 25B78 | 3-noyabr 2025-yil | |
| 26.2 | 25C56 | 12-dekabr 2025-yil | |
| 26.3 | 25D125 | 11-fevral 2026-yil | |
| 26.3.1 | 25D2128 | 4-mart 2026-yil | |
| 26.3.2 | 25D2140 | 10-mart 2026-yil | |
| 26.4 | 25E246 | 24-mart 2026-yil | |
| 26.4.1 | 25E253 | 9-aprel 2026-yil | |
| 26.5 | 25F71 | 11-may 2026-yil | |
| 26.5.1 | 25F80 | 1-iyun 2026-yil |
| Versiya raqami | Chiqarilgan sana |
|---|---|
| Mac OS X Server 1.0 (Rhapsody) | 16-mart 1999-yil |
| Mac OS X Server 10.0 (Cheetah Server) | 21-may 2000-yil |
| Mac OS X Server 10.1 (Puma Server) | 25-sentabr 2001-yil |
| Mac OS X Server 10.2 (Jaguar Server) | 24-avgust 2002-yil |
| Mac OS X Server 10.3 (Panther Server) | 24-oktabr 2003-yil |
| Mac OS X Server 10.4 (Tiger Server) | 29-aprel 2005-yil |
| Mac OS X Server 10.5 (Leopard Server) | 25-oktabr 2007-yil |
| Mac OS X Server 10.6 (Snow Leopard Server) | 28-sentabr 2009-yil |
| Mac OS X 10.7 (Lion Server) | 20-iyul 2011-yil |
| OS X Server 2.0 (Mountain Lion) | 25-iyul 2012-yil |
| OS X Server 3.0 (Mavericks) | 23-oktabr 2013-yil |
| OS X Server 4.0 (Yosemite) | 16-oktabr 2014-yil |
| OS X Server 4.1 (Yosemite) | 8-aprel 2015-yil |
| OS X Server 5.0 (Yosemite 10.10.4 va El Capitan 10.11) | 16-sentabr 2015-yil |
| OS X Server 5.1 (10.11.4 El Capitan) | 21-mart 2016-yil |
| macOS Server 5.2 (El Capitan 10.11 va Sierra 10.12) | 20-sentabr 2016-yil |
| macOS Server 5.3 (Sierra 10.12.4) | 17-mart 2017-yil |
| macOS Server 5.4 (High Sierra 10.13) | 25-sentabr 2017-yil |
| macOS Server X (Monterey 12.0.1) | 2-dekabr 2021-yil |
Adabiyotlar
- Galen Gruman. Mac OS X Lion. Foydalanuvchi qo‘llanmasi = Mac OS X Lion Bible. — Moskva: Dialektika, 2012. — 912 bet — ISBN 978-5-8459-1764-5.
- Denis Nikolayevich Kolisnichenko. Mac OS X Lion. Foydalanuvchi uchun qo‘llanma. — Moskva: Dialektika, 2011. — 416 bet — ISBN 978-5-8459-1763-8.
- Amit Singx. Mac OS X ichki tuzilishi: tizimli yondashuv (Mac OS X Internals: A Systems Approach). — Pearson Education, Inc, 2007. — 1641 bet. — ISBN 0-321-27854-2.
Havolalar
- apple.com/macos (inglizcha) — MacOS’ning rasmiy sayti
- Darwin OS sahifasi Apple saytida
- Mac OS operatsion tizimi tarixi
- macOS uchun erkin dasturiy ta’minot
- macOS Server sahifasi Mac App Store’da