macOS operatsion tizimi

macOS
Изображение логотипа
Ishlab chiquvchi Соединённые Штаты Америки Apple Inc.
Operatsion tizimlar oilasi XNU
Asoslangan Darwin va FreeBSD
Dastlabki kod yopiq (ayrim erkin dasturiy komponentlarga ega)
Dastlabki chiqarilish

13-sentabr 2000-yil (beta-versiya)

23-mart 2001-yil (rasmiy versiya)
Eng so‘nggi versiya
Qo‘llab-quvvatlanadigan tillar ko‘p tilli (34 ta til)
Qo‘llab-quvvatlanadigan platformalar
Yadro turi XNU
Interfeys Aquava keyinchalik Liquid Glass
Litsenziya xususiy mulkiy
Holati faol
Veb-sayt apple.com/macos (inglizcha)
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi mediafayllar

macOS [ˌmak ˌoʊ ˌɛs] (dastlab Mac OS X nomi bilan 2000-yilda taqdim etilgan, 2011-yilda OS Xdeb, 2016-yilda esa quyidagi nomga ega bo‘lgan: macOS) — xususiy operatsion tizim bo‘lib, uni Apple kompaniyasi Mackompyuterlari uchun ishlab chiqqan. U quyidagi tizimning vorisi: Mac OS 9.

macOS operatsion tizimlari oilasi ish stoli kompyuterlarida tarqalishi bo‘yicha ( Windowsdan keyin) ikkinchi o‘rinda turadi. StatCounter ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yil fevral holatida macOS’ning (barcha versiyalar birga hisoblanganda) bozor ulushi qariyb ▼15,76 % ni tashkil etgan. macOS versiyalari orasida eng ommabopi Catalina (barcha macOS versiyalarining 70,24 % i), undan keyingi o‘rinlarda Big Sur (9,76 %), Sonoma (8,70 %), Sequoia (6,30 %), Ventura (2 %), Mojave (1,05 %) va Monterey (1,04 %)

macOS’da yadro sifatida XNUqo‘llanadi. U asos sifatida Mach mikroyadrosidan foydalanadi; tarkibiga Apple yaratgan dasturiy kodhamda boshqa tizimlar — masalan, NeXTSTEP va FreeBSD— kodlari kiradi. 10.3 versiyasigacha tizim faqat PowerPCprotsessorli kompyuterlarda ishlagan. 10.4 va 10.5 versiyalari PowerPC hamda Intelprotsessorlarini qo‘llab-quvvatlagan. 10.6 versiyasidan boshlab macOS faqat Intel protsessorlarida ishlay boshladi. macOS 11 chiqishi bilan quyidagi platformaga o‘tish boshlandi: Apple Silicon.

So‘nggi yillarda macOS va iOS — Apple mobil qurilmalari uchun operatsion tizim (iPhone, iPad va iPod touch) o‘rtasidagi integratsiya kuchaymoqda. Kompaniyaning o‘zi ikki operatsion tizimni yagona platforma deb hisoblaydi. Shu haqda Back to the Mac taqdimotida (2010-yilda) Stiv Jobsyangi OS X Lionversiyasini e’lon qilar ekan, Mac OS X va iOS o‘rtasida ishlab chiqilgan yechimlardan o‘zaro foydalanish muhimligini ta’kidladi. Jumladan, Lion’da ko‘p nuqtali tegish (multitouch)ishoralaridan foydalanish trekpadda (iPad’dagi ishoralarga o‘xshash) qo‘llab-quvvatlandi. macOS’ning keyingi versiyalarida ham iOS funksiyalarini o‘zlashtirish (va aksincha) davom etdi. Masalan, OS X Yosemite va iOS 8’da Handoff texnologiyasi qo‘shildi. U bir qurilmada ochilgan ilovadagi ishni boshqasida davom ettirish imkonini beradi: Mac’da xat yozishni boshlash va iPad’da tugatish, iPhone’da veb-sahifani ochib, Mac’da o‘qishni davom ettirish va hokazo.

Navbatdagi WWDC 2016 anjumanida OS X nomini macOS deb o‘zgartirish e’lon qilindi. Maqsad Apple’ning boshqa platformalari bilan bir xil nomlash uslubiga rioya qilish edi. Ular: tvOS, watchOS, iPadOS va iOS; macOS Sierra esa yangi nomni birinchi bo‘lib qo‘llagan versiya bo‘ldi.

Tavsif

macOS avvalgi, «klassik» Mac OS versiyalaridan sezilarli darajada farq qiladi. Tizimning asosini POSIXstandartiga mos keladigan Darwin— erkin dasturiy ta’minottashkil qiladi. Uning yadrosi XNUbo‘lib, unda mikroyadro Mach va BSDstandart xizmatlaridan foydalaniladi. Unix ning barcha imkoniyatlari macOS’da terminal emulyatori orqali mavjud.

2024-yil sentabrda Apple macOS Sequoia’ni chiqardi. Unda iPhone ekranini Mac’da aks ettirish, yangilangan Safari va alohida «Parollar» ilovasi paydo bo‘ldi. Sequoia’ning dolzarb barqaror versiyasi — 15.6.1 (2025-yil avgust). Keyingi yirik yangilanish — macOS Tahoe — WWDC 2025’da e’lon qilindi va 15-sentabr 2025-yilda rasman chiqarildi. Unda yangi Liquid Glass dizayni, «Telefon» va «O‘yinlar» ilovalari hamda takomillashtirilgan Spotlight qidiruvi joriy etildi. Bu Intel protsessorlarini qo‘llab-quvvatlaydigan macOS’ning so‘nggi versiyasi bo‘ldi.

Ushbu asos ustida Apple kompaniyasi ko‘plab mulkiy komponentlarni ishlab chiqqan, jumladan, Cocoa va Carbon, Quartz.

macOS o‘zining yuqori barqarorligi tufayli quyidagi avvalgi tizimdan sezilarli farq qiladi: Mac OS 9.[manba 3707 kundan beri ko‘rsatilmagan]

macOS’da (boshqa har qanday UNIX tizimidagi kabi) vazifalarni majburiy almashtirish (preemptiv ko‘p vazifalilik) va xotirani himoyalashtexnologiyalari qo‘llanadi. Ular bir-biridan ajratilgan bir nechta jarayonniishga tushirishga imkon beradi; bu jarayonlar bir-birining ishiga xalaqit bera yoki bir-birini o‘zgartira olmaydi. macOS arxitekturasiga OpenStep— turli platformalarda ishlashi uchun loyihalashtirilgan operatsion tizim — ta’sir ko‘rsatgan. Masalan, NeXTSTEP Apple kompaniyasi tomonidan sotib olinishidan avval, dastlabki 68k arxitekturali NeXT kompyuteridan boshqa platformalarga ko‘chirilgan edi. Xuddi shunday, OpenStep ham Rhapsody loyihasi doirasida PowerPC’ga ko‘chirildi.

Eng sezilarli o‘zgarish grafik interfeysgategishli bo‘lib, macOS’da u Aquadeb ataladi. Yumaloqlangan burchaklar, yarim shaffof elementlar va och rangli chiziqlardan foydalanish dastlabki iMacmodellarining tashqi ko‘rinishiga ham ta’sir qilgan. Mac OS X’ning birinchi versiyasi chiqqach, boshqa ishlab chiquvchilar ham Aqua interfeysidan foydalana boshladi. Apple o‘z dizaynidan boshqa platformalarda foydalanilishining oldini olish uchun huquqshunoslar xizmatiga murojaat qildi.

macOS’ning asosiy tarkibiy qismlari:

Moslik

Dasturiy ta’minot

Avvalgi Mac OS 9 dan Mac OS X’ga muammosiz o‘tishni ta’minlash uchun Carbonyaratilgan. Carbon yordamida yozilgan ilova ikkala operatsion tizimda ham ishlashi mumkin. Boshqa tomondan, macOS avvalgi Mac OS versiyalari bilan orqaga mos kelmaydigan OpenStepdan ko‘p xususiyatlarni meros olgan. Hozirda Apple Cocoa API’dan foydalanishni tavsiya etadi. Unda OpenStep merosi yaqqol seziladi: ko‘plab sinf nomlari NeXTSTEP qisqartmasi bo‘lgan «NS» bilan boshlanadi (NSObject, NSArray).

Shuningdek, macOS Javani qo‘llab-quvvatlaydi. Bu Swingdan foydalanadigan Java ilovalari Cocoa ilovalariga o‘xshab ko‘rinishini anglatadi. Odatda Cocoa ilovalari quyidagi tilda yaratiladi: Objective-C — Java’ning amalda qo‘llanadigan kompilyatsiya qilinadigan muqobili. Biroq 25-iyul 2007-yilda Apple Cocoa uchun keyingi kengaytmalar Java’ga moslashtirilmasligini ma’lum qildi. macOS’ning 10.5 Leopard versiyasidan boshlab tizimga Ruby interpretatori kiritilgan bo‘lib, u quyidagi muhitni ham qo‘llab-quvvatlaydi: Cocoa.

O‘zidan oldingi tizimlardan farqli ravishda, macOS to‘laqonli sertifikatlangan UNIX operatsion tizimidir. Bu BSD, Linux va boshqa UNIX’ga o‘xshash tizimlar uchun yozilgan dasturlarning aksariyati kodiga o‘zgartirish kiritmasdan (yoki deyarli kiritmasdan) macOS’da kompilyatsiya qilinib ishlashini anglatadi. Bunday dasturlarni oson o‘rnatish uchun paket menejerlariishlab chiqilgan, masalan, Homebrew, Fink yoki MacPorts (ilgari DarwinPorts) ham kiradi. Ular quyidagi paket boshqarish tizimlariga o‘xshaydi: APT (masalan, Debian’da),, RPM (masalan, Red Hat’da) va unga qarindosh Linux distributivlaridagi paket tizimlari yoki portlar.

10.3 Panther versiyasidan boshlab macOS tarkibiga odatiy holatda X11.app — moslashtirilgan X-serveriversiyasi ham kiritilgan. Bu X11uchun yaratilgan ilovalarni ishga tushirishga imkon beradi. Jumladan, GTK, Qt X11 uchun mo‘ljallangan kutubxonalardan (Qt4 X11 va odatiy Aqua rejimini qo‘llab-quvvatlaydi) va boshqa vositalardan foydalanish mumkin. Tasvirni ekranga chiqarish uchun X11.app Quartzdan foydalanadi. Biroq X11.app’da Aqua uslubining yo‘qligi hamda quyidagi standartning to‘liq qo‘llab-quvvatlanmasligi kabi kamchiliklar bor: Unicode.

Operatsion tizimning avvalgi versiyalarida X-serverni quyidagi dastur yordamida ishga tushirish mumkin: XDarwin[inglizcha].

Apparat ta’minoti

Mac OS X’ning ilk versiyalari PowerPC asosidagi Macintosh kompyuterlarining barcha turlarini (ish stoli kompyuterlari, noutbuklar va serverlarni), jumladan PowerPC G3, G4 va G5 protsessorli modellarni qo‘llab-quvvatlagan. Keyingi versiyalarda eski qurilmalarni qo‘llab-quvvatlash to‘xtatilgan: masalan, 10.3 Panther G3’ning eng eski modellarini, 10.4 Tiger esa FireWirega ega bo‘lmagan tizimlarni qo‘llab-quvvatlamaydi. 10.5 Leopard’ning WWDCda taqdim etilgan beta-versiyasi esa G3’ni umuman qo‘llab-quvvatlamagan. Shunga qaramay, XPostFacto kabi yordamchi dasturlar va mustaqil ishlab chiquvchilar yaratgan o‘rnatish diski yamoqlari OS X’ning yangi versiyalarini rasman qo‘llab-quvvatlanmaydigan qurilmalarga, jumladan ayrim G3’dan oldingi tizimlarga o‘rnatish imkonini beradi. Apparatga bog‘liq ayrim imkoniyatlar (masalan, grafik tezlatish yoki DVDga yozish) bundan mustasno, operatsion tizim qo‘llab-quvvatlanadigan barcha qurilmalarda bir xil funksiyalarni taqdim etadi.

Mac OS X’ning PowerPC uchun versiyasi Classic deb ataladigan emulyatsiya vositasida eski Mac OS ilovalari bilan moslikni saqlaydi. U Mac OS 9’ni Mac OS X ichida alohida jarayon sifatida ishga tushirishga imkon beradi. Shu sabab ko‘plab eski ilovalar avvalgi operatsion tizimda ishlayotgandek faoliyat ko‘rsatadi. Classic Intel protsessorli kompyuterlarda ishlamaydi.

2002-yil aprelda eWeek nashri mish-mishlarga ko‘ra Apple’da Intel x86 protsessorlarida ishlaydigan, Marklar kod nomli Mac OS X versiyasi borligini xabar qildi. Marklar g‘oyasi OS X’ni muqobil platformaga ko‘chirish va shu orqali Apple’ga PowerPC platformasini rivojlantirishdagi muammolarni yengib o‘tish imkonini berish edi. Bu mish-mishlar 2005-yil mayigacha tasdiqlanmadi. O‘sha vaqtda fayl almashish tarmoqlarida Intel protsessorlari uchun OS X beta-versiyasi paydo bo‘ldi.

6-iyun 2005-yilda Stiv Jobs navbatdagi WWDC anjumanida Apple ikki yil ichida PowerPC’dan Intelga o‘tishini tasdiqladi. Avvalroq Apple Motorola 68k’dan PowerPC’ga o‘tgan edi. O‘sha paytda yangi operatsion tizimga emulyator m68k kiritilib, 68k ilovalarining aksariyatini ishga tushirish imkoni yaratilgan edi. Apple bu emulyatorni 11 yil qo‘llab-quvvatladi. Intel’ga o‘tishda esa u tizimdan olib tashlandi. Yangi operatsion tizimga PowerPC uchun Rosetta emulyatori kiritildi. Shuningdek, Xcode’ning yangi versiyasi va tegishli buyruq qatori vositalari Universal Binaries — PowerPC va Intel’da ishlay oladigan bajariluvchi fayllarni yaratishga imkon berdi.

Faqat PowerPC uchun mavjud dasturlarning aksariyati Rosetta orqali qo‘llab-quvvatlangan. Intel kompyuterlarida PowerPC ilovalari sezilarli darajada sekinroq ishlagan. Bundan tashqari, ayrim dasturlar (masalan, yadro kengaytmalari va plaginlar (tizim sozlamalariga oid)) emulyator yordamida ishlamaydi. Shu sabab Apple ishlab chiquvchilarga ikkala platforma uchun universal dasturlar yaratishni tavsiya etgan. OS X Lion va undan keyingi versiyalarda Rosetta qo‘llab-quvvatlanmaydi.

x86 ilovalari bilan orqaga moslik mavjud emas. PowerPC’ni qo‘llab-quvvatlaydigan so‘nggi Mac OS X versiyasi — 10.5 Leopard.

macOS iPhone va iPod touchqurilmalariga ko‘chirilgan. Jiddiy o‘zgarishlarga — masalan, platformaning yopiqligi va ish stolining yo‘qligiga (uning o‘rnini SpringBoardegallagan) — qaramay, bu talqinda Darwin va XNU yadrosi kabi xususiyatlar saqlangan. Ayrim uchinchi tomon dasturlarida, masalan Converter’da, ish stoli versiyasiga xos effektlar ham mavjud.

Hakintosh

Apple macOS’ni boshqa ishlab chiqaruvchilarning x86 kompyuterlarida ishga tushirib bo‘lmasligini ta’kidlagan bo‘lsa-da, bunday kompyuterlarda ishlaydigan o‘zgartirilgan operatsion tizim versiyalari mavjud. Ularni OSx86 hamjamiyati ishlab chiqadi va ular fayl almashish tarmoqlariorqali tarqatiladi. Shuni inobatga olish kerakki, OS X’ning oxirgi foydalanuvchi litsenziya kelishuvi (EULA) tizimni Apple savdo belgisi bo‘lmagan kompyuterlarga o‘rnatishni taqiqlaydi (inglizcha non Apple-branded computers).

2008-yil yozida o‘zgartirilgan Boot-132 yuklagichi yordamida o‘zgartirilmagan (jumladan qonuniy sotib olingan) Mac OS X’ni o‘rnatish usuli namoyish etildi.

2023-yil holatiga ko‘ra, Hackintosh quyidagi platformaga o‘tish tufayli o‘z dolzarbligini yo‘qotishi mumkin: Apple Silicon.

Xususiyatlar

  • Quartz grafik qatlamining ichki modeli Portativ hujjat formati (Portable Document Format) (PDF) bilan yaxshi ishlaydi va PDF hujjatlarini turli qurilmalarga chiqarish imkonini beradi.
  • To‘liq rangli, o‘lchami moslashtiriladigan piktogrammalar.
  • Oynalar hamda alohida matn elementlari atrofidagi soyalar chuqurlik hissini yaratadi va bir oynaning mazmunini boshqasidan ko‘rinish jihatidan ajratadi.
  • Barcha ilovalar uchun mavjud menyular: imloni tekshirish, maxsus belgilar palitrasi, rang tanlash, shrift tanlash va lug‘at.
  • Silliqlash texnologiyasi vidjetlar,matn, grafika va oyna elementlarini ko‘rsatishda qo‘llanadi.
  • Yangi interfeys elementlari, masalan, surilma panellar (drawers) va modal muloqot oynalari hujjatlar uchun mo‘ljallangan.
  • Vazifalar o‘rtasida almashishning yangi konsepsiyasi — Dock paneli.
  • Turli ilovalar oynalari o‘rtasida almashilganda «suzuvchi» fokus (o‘zaro chatishgan oynalar).
  • ColorSync— ranglarni mos aks ettirishni ta’minlovchi texnologiya — chizish, chop etish va multimedia kutubxonalariga kiritilgan.
  • Oynalarni ekranga chiqarish uchun OpenGL ishlatiladi, bu apparat tezlatishidan foydalanishga imkon beradi. 10.2 Jaguar versiyasida paydo bo‘lgan ushbu texnologiya Quartz Extreme deb ataladi.
  • Spaces — bir nechta ish stolini qo‘llab-quvvatlash.
  • Dashboard10.4 Tiger versiyasida paydo bo‘lib, vidjetlar (widgets) deb ataladigan kichik ilovalarni qo‘llab-quvvatlaydi. Ularni bir marta bosib ochish yoki yashirish mumkin.
  • Exposé10.3 Panther versiyasida paydo bo‘lgan bu funksiya barcha ochiq oynalarning kichik ko‘rinishlarini namoyish etib, ular o‘rtasida almashishga imkon beradi; shuningdek, ilovaning barcha hujjatlarini kichik ko‘rinishda ko‘rsatadi yoki ish stoliga o‘tish uchun barcha oynalarni yashiradi.
  • Butun operatsion tizimda Unicode dan foydalanish.
  • Ilovalarni mahalliylashtirish uchun puxta ishlab chiqilgan arxitektura dastur kodini matnli ma’lumotlardan to‘liq ajratishga imkon beradi.
  • FileVault10.3 Panther versiyasida paydo bo‘lgan ushbu funksiya foydalanuvchining uy katalogini (OS X Lion’dan boshlab butun diskni ham) AES algoritmi bilan 128 bitli kalit yordamida shifrlaydi.
  • Spotlight — fayl xususiyatlari va mazmuni asosida ma’lumotlar, elektron xabarlar, fotosuratlar va boshqa axborotni tez topish texnologiyasi.
  • Automator — turli ilovalarda bajariladigan amallarni avtomatlashtirishga imkon beruvchi dastur.
  • Kalitlar bog‘lamasi — foydalanuvchining parollari, sertifikatlari va kalitlarini boshqarish tizimi. Bunday ma’lumotlarni yagona shifrlangan omborda saqlashga imkon beradi. Ilovalar foydalanuvchining ruxsati bilan boshqa ilovalarning «Kalitlar bog‘lamasi»da saqlangan ma’lumotlariga murojaat qilishi mumkin.
  • Aqlli jildlar belgilangan mezonlar asosida yoki Automator buyruqlarini bajarish orqali dinamik yangilanadigan kataloglar yaratishga imkon beradi.
  • Human Interface Guidelines interfeys yaratish bo‘yicha batafsil qo‘llanma bo‘lib, ko‘pchilik ishlab chiquvchilar unga amal qiladi. Bu esa ularning ilovalarini tushunarli va qulay qiladi.
  • Xgrid Mac kompyuterlariga taqsimlangan hisoblashlarda qatnashish imkonini beradi..
  • Virtual fayl tizimiga o‘rnatilgan disk tasvirlari .dmg disk tasvirlari shifrlash, siqish va ixtiyoriy o‘qish-yozish imkoniyatlarini qo‘llab-quvvatlaydi.
  • Tizimga o‘rnatilgan sinxronlash xizmatlari ilovalarga taqvim, parollar yoki kontaktlar kabi turli foydalanuvchi ma’lumotlarini kengaytiriladigan markaziy ma’lumotlar bazasidan olish imkonini beradi. Operatsion tizim ziddiyatlarni hal qilish va ma’lumotlar butligini saqlashni boshqaradi.
  • Mac App Store — macOS uchun dasturiy ta’minot do‘koni. 10.6.6 versiyasida paydo bo‘lgan.

Narx

macOS va bir reliz doirasidagi yangilanishlar barcha yangi Mackompyuterlar narxiga kiritilgan. So‘nggi versiyaga Mac App Store orqali yangilanish 10.8 versiyasigacha pulli bo‘lgan (Lion — 29,99 $, Mountain Lion — 19,99 $). Tizimning kichik yangilanishlari Mac App Store orqali bepul yuklab olinardi (Lion va oldingi versiyalarda esa «Dasturiy ta’minotni yangilash[inglizcha]»).

Tizim 10.9 Mavericks versiyasidan boshlab bepul tarqatiladi.

macOS uchun dastur ishlab chiqish

Ishlab chiquvchilar Apple Developer saytida bepul ro‘yxatdan o‘tib, ilovalarni loyihalashga oid hujjatlarni yuklab olishlari mumkin. Xcode (macOS uchun integratsiyalashgan ishlab chiqish muhiti — IDE ) Mac App Store’dan bepul yuklab olinadi.

Barcha mavjud resurslardan foydalanish uchun yiliga 99 $ turadigan obunani rasmiylashtirish kerak. Shundan so‘ng ishlab chiquvchi macOS va Xcode’ning dastlabki sinov (developer preview) versiyalarini yuklab olish, shuningdek, ilovalarini Mac App Store’da chop etish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Ommaviy beta-sinov

2014-yilda Apple ishlab chiqilayotgan macOS versiyalarini ommaviy beta-sinovdan o‘tkazish dasturini ishga tushirdi. Dasturda qatnashish uchun uning veb-saytida ro‘yxatdan o‘tib, maxsus yordamchi dasturni yuklab olish kerak. U o‘rnatilib, kompyuter qayta ishga tushirilgach, foydalanuvchi hali chiqarilmagan macOS versiyalarini yuklab olishi hamda Feedback Assistant orqali fikr-mulohaza va xatoliklar haqidagi xabarlarni yuborishi mumkin.

2015-yilda shunday dastur quyidagi platforma uchun ham ishga tushirildi: iOS.

macOS versiyalari

Ish stoli versiyasi
Versiya nomi Versiya raqami Yig‘ilma raqami Chiqarilgan sana
Ommaviy beta / Kodiak — 1H39 yoki 2E14 13-sentabr 2000-yil
Mac OS X 10.0 Cheetah 10.0 4K78 24-mart 2001-yil
10.0.1 4L13 14-aprel 2001-yil
10.0.2 4P12 1-may 2001-yil
10.0.3 4P13 9-may 2001-yil
10.0.4 4Q12 21-iyun 2001-yil
Mac OS X 10.1 Puma 10.1 5G64 25-sentabr 2001-yil
10.1.1 5M28 12-noyabr 2001-yil
10.1.2 5P48 21-dekabr 2001-yil
10.1.3 5Q45 19-fevral 2002-yil
10.1.4 5Q125 17-aprel 2002-yil
10.1.5 5S60 5-iyun 2002-yil
Mac OS X 10.2 Jaguar 10.2 6C115 24-avgust 2002-yil
10.2.1 Red 6D52 18-sentabr 2002-yil
10.2.2 Blue 6F21 11-noyabr 2002-yil
10.2.3 Green 6G30 19-dekabr 2002-yil
10.2.4 Pink 6I32 13-fevral 2003-yil
10.2.5 Plaid 6L29 10-aprel 2003-yil
10.2.6 Black 6L60 6-may 2003-yil
10.2.7 6R65 22-sentabr 2003-yil
10.2.8 6R73 (G4) 3-oktabr 2003-yil
6S90 (G5)
Mac OS X 10.3 Panther 10.3 7B85 24-oktabr 2003-yil
10.3.1 7C107 10-noyabr 2003-yil
10.3.2 7D24 17-dekabr 2003-yil
10.3.3 7F44 15-mart 2004-yil
10.3.4 7H63 26-may 2004-yil
10.3.5 7M34 9-avgust 2004-yil
10.3.6 7R28 5-noyabr 2004-yil
10.3.7 7S215 15-dekabr 2004-yil
10.3.8 7U16 9-fevral 2005-yil
10.3.9 7W98 15-aprel 2005-yil
Mac OS X 10.4 Tiger 10.4 8A428 29-aprel 2005-yil
10.4.1 8B15 16-may 2005-yil
10.4.2 8C46 12-iyul 2005-yil
10.4.3 8F46 31-oktabr 2005-yil
10.4.4 8G32 10-yanvar 2006-yil
10.4.5 8H14 (PowerPC) 14-fevral 2006-yil
8G1454 (Intel)
10.4.6 8I1119 (PowerPC) 3-aprel 2006-yil
7U16 (Intel)
10.4.7 8J135 (PowerPC) 27-iyun 2006-yil
8J2135 (Intel)
10.4.8 8L127 (PowerPC) 29-sentabr 2006-yil
8L2127 (Intel)
10.4.9 8P135 (PowerPC) 13-mart 2007-yil
8P2137 (Intel)
10.4.10 8R218 (PowerPC) 20-iyun 2007-yil
8R2218 (Intel)
10.4.11 8S165 (PowerPC) 14-noyabr 2007-yil
8S2167 (Intel)
Mac OS X 10.5 Leopard 10.5 9A581 26-oktabr 2007-yil
10.5.1 9B18 15-noyabr 2007-yil
10.5.2 9C31 11-fevral 2008-yil
10.5.3 9D34 28-may 2008-yil
10.5.4 9E17 1-iyul 2008-yil
10.5.5 9F33 16-sentabr 2008-yil
10.5.6 9G55 15-dekabr 2008-yil
10.5.7 9J61 12-may 2009-yil
10.5.8 9L30 5-avgust 2009-yil
Mac OS X 10.6 Snow Leopard 10.6 10A432 28-avgust 2009-yil
10.6.1 10B504 10-sentabr 2009-yil
10.6.2 10C540 9-noyabr 2009-yil
10.6.3 10D573 29-mart 2010-yil
10.6.4 10F569 16-iyun 2010-yil
10.6.5 10H548 12-noyabr 2010-yil
10.6.6 10J567 6-yanvar 2011-yil
10.6.7 10J869 21-mart 2011-yil
10.6.8 10K540 23-iyul 2011-yil
Mac OS X 10.7 Lion 10.7 11A511 20-iyul 2011-yil
10.7.1 11B211 16-avgust 2011-yil
10.7.2 11C74 12-oktabr 2011-yil
10.7.3 11D50 1-fevral 2012-yil
10.7.4 11E53 9-may 2012-yil
10.7.5 11G56 19-sentabr 2012-yil
OS X 10.8 Mountain Lion 10.8 12A269 25-iyul 2012-yil
10.8.1 12B19 23-avgust 2012-yil
10.8.2 12C54 19-sentabr 2012-yil
12C60 12-oktabr 2012-yil
10.8.3 12D78 14-mart 2013-yil
10.8.4 12E55 24-may 2013-yil
10.8.5 12F37 13-sentabr 2013-yil
12F42 4-oktabr 2013-yil
12F2560 13-avgust 2015-yil
OS X 10.9 Mavericks 10.9 13A603 22-oktabr 2013-yil
10.9.1 13B42 16-dekabr 2013-yil
10.9.2 13C64 25-fevral 2014-yil
10.9.3 13D65 15-may 2014-yil
10.9.4 13E28 30-iyun 2014-yil
10.9.5 13F34 17-sentabr 2014-yil
13F1911 18-iyul 2016-yil
OS X 10.10 Yosemite 10.10 14A389 16-oktabr 2014-yil
10.10.1 14B25 17-noyabr 2014-yil
10.10.2 14C109 28-yanvar 2015-yil
10.10.3 14D136 8-aprel 2015-yil
10.10.4 14E46 30-iyun 2015-yil
10.10.5 14F27 13-avgust 2015-yil
14F2511 19-iyul 2017-yil
OS X 10.11 El Capitan
10.11 15A284 30-sentabr 2015-yil
10.11.1 15B42 21-oktabr 2015-yil
10.11.2 15C50 8-dekabr 2015-yil
10.11.3 15D21 19-dekabr 2015-yil
10.11.4 15E65 21-mart 2016-yil
10.11.5 15F34 16-may 2016-yil
10.11.6 15G31 18-iyul 2016-yil
15G22010 9-iyul 2018-yil
macOS 10.12 Sierra 10.12 16A323 20-sentabr 2016-yil
10.12.1 16B2555 24-oktabr 2016-yil
10.12.2 16C67 13-dekabr 2016-yil
10.12.3 16D32 23-yanvar 2017-yil
10.12.4 16E195 28-mart 2017-yil
10.12.5 16F73 15-may 2017-yil
10.12.6 16G29 19-iyul 2017-yil
16G2136 26-sentabr 2019-yil
macOS 10.13 High Sierra 10.13 17A365 25-sentabr 2017-yil
10.13.1 17B48 31-oktabr 2017-yil
10.13.2 17C88 6-dekabr 2017-yil
10.13.3 17D47 23-yanvar 2018-yil
10.13.4 17E199 29-mart 2018-yil
10.13.5 17F77 1-iyun 2018-yil
10.13.6 17G65 9-iyul 2018-yil
17G14042 (10.13.6 Xavfsizlik yangilanishi 2020—006) 12-noyabr 2020-yil
macOS 10.14 Mojave 10.14 18A391 24-sentabr 2018-yil
10.14.1 18B75 30-oktabr 2018-yil
10.14.2 18C54 5-dekabr 2018-yil
10.14.3 18D42 22-yanvar 2019-yil
10.14.3 18D109 7-fevral 2019-yil
10.14.4 18E226 25-mart 2019-yil
10.14.5 18F132 13-may 2019-yil
10.14.6 18G84 22-iyul 2019-yil
18G95 (Qo‘shimcha yangilanish) 26-avgust 2019-yil
18G103 (Qo‘shimcha yangilanish 2) 26-sentabr 2019-yil
18G9323 (10.14.6 Xavfsizlik yangilanishi 2021—005) 21-iyul 2021-yil
macOS 10.15 Catalina 10.15 19A583 7-oktabr 2019-yil
19A602 (Qo‘shimcha yangilanish) 16-oktabr 2019-yil
10.15.1 19B88 29-oktabr 2019-yil
10.15.2 19C57 10-dekabr 2019-yil
10.15.3 19D76 28-yanvar 2020-yil
10.15.4 19E266 24-mart 2020-yil
19E287 (Qo‘shimcha yangilanish) 8-aprel 2020-yil
10.15.5 19F96 26-may 2020-yil
19F101 (Qo‘shimcha yangilanish) 1-iyun 2020-yil
10.15.6 19G73 15-iyul 2020-yil
19G2021 (Qo‘shimcha yangilanish) 12-avgust 2020-yil
10.15.7 19H2 24-sentabr 2020-yil
19H15 (Qo‘shimcha yangilanish) 5-noyabr 2020-yil
19H114 (Xavfsizlik yangilanishi 2020—001) 14-dekabr 2020-yil
19H512 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—001) 1-fevral 2021-yil
19H524 (Qo‘shimcha yangilanish 2) 9-fevral 2021-yil
19H1030 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—002) 26-aprel 2021-yil
19H1217 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—003) 24-may 2021-yil
19H1323 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—004) 21-iyul 2021-yil
19H1417 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—005) 13-sentabr 2021-yil
19H1419 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—006) 23-sentabr 2021-yil
19H1519 (Xavfsizlik yangilanishi 2021—007) 25-oktabr 2021-yil
19H2026 (Xavfsizlik yangilanishi 2022—005) 20-iyul 2022-yil
macOS 11 Big Sur 11.0.1 20B29 12-noyabr 2020-yil
11.1 20C69 14-dekabr 2020-yil
11.2 20D64 1-fevral 2021-yil
11.2.1 20D74 9-fevral 2021-yil
11.2.2 20D80 25-fevral 2021-yil
11.2.3 20D91 8-mart 2021-yil
11.3 20E232 26-aprel 2021-yil
11.3.1 20E241 3-may 2021-yil
11.4 20F71 24-may 2021-yil
11.5 20G71 21-iyul 2021-yil
11.5.1 20G80 26-iyul 2021-yil
11.5.2 20G95 11-avgust 2021-yil
11.6 20G165 13-sentabr 2021-yil
macOS 12 Monterey 12.0.1 21A559 25-oktabr 2021-yil
12.1 21C52 13-dekabr 2021-yil
12.2 21D49 26-yanvar 2022-yil
12.2.1 21D62 10-fevral 2022-yil
12.3 21E230 14-mart 2022-yil
12.3.1 21E258 31-mart 2022-yil
12.4 21F79 16-may 2022-yil
12.5 21G72 20-iyul 2022-yil
12.5.1 21G83 17-avgust 2022-yil
12.6 21G115 12-sentabr 2022-yil
12.7 21G816 21-sentabr 2022-yil
macOS 13 Ventura 13 22A380 24-oktabr 2022-yil
13.0.1 22A400 9-noyabr 2022-yil
13.1 22C65 13-dekabr 2022-yil
13.2 22D49 23-yanvar 2023-yil
13.2.1 22D68 13-fevral 2023-yil
13.3 22E252 27-mart 2023-yil
13.3.1 22E261 7-aprel 2023-yil
13.4 22F66 18-may 2023-yil
22F2073
13.4.1 22F82 21-iyun 2023-yil
22F2083
13.5 22G74 24-iyul 2023-yil
13.5.1 22G90 17-avgust 2023-yil
13.5.2 22G91 7-sentabr 2023-yil
13.6 22G120 21-sentabr 2023-yil
macOS 14 Sonoma 14 23A344 5-iyun 2023-yil
14.1 23B74 25-oktabr 2023-yil
14.1.1 23B81 7-noyabr 2023-yil
14.1.2 23B92 30-noyabr 2023-yil
14.2 23C64 11-dekabr 2023-yil
14.2.1 23C71 19-dekabr 2023-yil
14.5 23F79 13-may 2024-yil
14.6 23G80 29-iyul 2024-yil
14.6.1 23G93 7-avgust 2024-yil
macOS 15 Sequoia 15.0 24A335 16-sentabr 2024-yil
15.0.1 24A348 3-oktabr 2024-yil
15.1 24B83 28-oktabr 2024-yil
24B2083
15.1.1 24B91 19-noyabr 2024-yil
24B2091
15.2 24C101 11-dekabr 2024-yil
15.3 24D60 27-yanvar 2025-yil
15.3.1 24D70 10-fevral 2025-yil
15.3.2 24D81 11-mart 2025-yil
24D2082
15.4 24E248 31-mart 2025-yil
15.4.1 24E263 16-aprel 2025-yil
15.5 24F74 12-may 2025-yil
15.6 24G84 29-iyul 2025-yil
15.6.1 24G90 20-avgust 2025-yil
macOS 26 Tahoe 26.0 25A354 15-sentabr 2025-yil
26.0.1 25A362 16-oktabr 2025-yil
25A8364
26.1 25B78 3-noyabr 2025-yil
26.2 25C56 12-dekabr 2025-yil
26.3 25D125 11-fevral 2026-yil
26.3.1 25D2128 4-mart 2026-yil
26.3.2 25D2140 10-mart 2026-yil
26.4 25E246 24-mart 2026-yil
26.4.1 25E253 9-aprel 2026-yil
26.5 25F71 11-may 2026-yil
26.5.1 25F80 1-iyun 2026-yil
Server versiyasi
Versiya raqami Chiqarilgan sana
Mac OS X Server 1.0 (Rhapsody) 16-mart 1999-yil
Mac OS X Server 10.0 (Cheetah Server) 21-may 2000-yil
Mac OS X Server 10.1 (Puma Server) 25-sentabr 2001-yil
Mac OS X Server 10.2 (Jaguar Server) 24-avgust 2002-yil
Mac OS X Server 10.3 (Panther Server) 24-oktabr 2003-yil
Mac OS X Server 10.4 (Tiger Server) 29-aprel 2005-yil
Mac OS X Server 10.5 (Leopard Server) 25-oktabr 2007-yil
Mac OS X Server 10.6 (Snow Leopard Server) 28-sentabr 2009-yil
Mac OS X 10.7 (Lion Server) 20-iyul 2011-yil
OS X Server 2.0 (Mountain Lion) 25-iyul 2012-yil
OS X Server 3.0 (Mavericks) 23-oktabr 2013-yil
OS X Server 4.0 (Yosemite) 16-oktabr 2014-yil
OS X Server 4.1 (Yosemite) 8-aprel 2015-yil
OS X Server 5.0 (Yosemite 10.10.4 va El Capitan 10.11) 16-sentabr 2015-yil
OS X Server 5.1 (10.11.4 El Capitan) 21-mart 2016-yil
macOS Server 5.2 (El Capitan 10.11 va Sierra 10.12) 20-sentabr 2016-yil
macOS Server 5.3 (Sierra 10.12.4) 17-mart 2017-yil
macOS Server 5.4 (High Sierra 10.13) 25-sentabr 2017-yil
macOS Server X (Monterey 12.0.1) 2-dekabr 2021-yil

Adabiyotlar

  • Galen Gruman. Mac OS X Lion. Foydalanuvchi qo‘llanmasi = Mac OS X Lion Bible. — Moskva: Dialektika, 2012. — 912 bet — ISBN 978-5-8459-1764-5.
  • Denis Nikolayevich Kolisnichenko. Mac OS X Lion. Foydalanuvchi uchun qo‘llanma. — Moskva: Dialektika, 2011. — 416 bet — ISBN 978-5-8459-1763-8.
  • Amit Singx. Mac OS X ichki tuzilishi: tizimli yondashuv (Mac OS X Internals: A Systems Approach). — Pearson Education, Inc, 2007. — 1641 bet. — ISBN 0-321-27854-2.

Havolalar