Laminar oqim nima

Laminar oqim (lot. lāmina — «plastinka») — oqim bo‘lib, bunda suyuqlik yoki gaz qatlamlar bo‘ylab aralashmasdan va pulsatsiyalarsiz (ya’ni tezlik hamda bosimning tartibsiz, tez o‘zgarishlarisiz) harakatlanadi.

1917-yilgacha Rossiya ilm-fanida «oqimchali oqim» atamasi qo‘llanilgan[manba ko‘rsatilmaganiga 4443 kun bo‘ldi].

Faqat laminar rejimdagina suyuqlik harakati tenglamasining (Navye–Stoks tenglamalari) aniq yechimlarini olish mumkin. Masalan, Puazeyl oqimi.

Turbulent oqimga o‘tish

Laminar va turbulent oqim sxemasi
Suvning laminar va turbulent oqimi

Laminar oqim faqat Reynolds sonining muayyan kritik qiymatigacha mavjud bo‘lishi mumkin Reynolds soni, undan keyin u turbulent oqimga aylanadi. Reynolds sonining kritik qiymati oqimning muayyan turiga (dumaloq quvur ichidagi oqim, shar atrofidan oqib o‘tish va h.k.) bog‘liq. Masalan, dumaloq quvurdagi oqim uchun Rekr≃2300.

Yassi qatlamdagi laminar (a) va turbulent (b) oqimning sxematik tasviri

Ayrim hollarda Reynolds sonining chegaraviy qiymatini aniqlash uchun chiziqli barqarorlik tahlilini o‘tkazish kifoya — bu cheksiz kichik qo‘zg‘alishlar ta’sirida barqarorlikni nazariy jihatdan tahlil qilishdir. Masalan, parallel tekisliklar orasidagi oqim va aylanuvchi silindrlar orasidagi Kuett–Teylor oqimi uchun ham chegaraviy qiymatlar shu tarzda aniqlangan. Biroq ayrim hollarda chiziqli tahlil yetarli emas: dumaloq quvurdagi oqim uchun u mutlaq barqarorlikni ko‘rsatadi, bu esa tajribalar bilan rad etiladi.

Gidravlikada, agar suyuqlik dumaloq bo‘lmagan kesimli quvur yoki kanalda harakatlansa, hisoblashda Reкр=vdν=vdρη=Wdηquvur diametri d (metrda) o‘rniga gidravlik yoki ekvivalent diametr qo‘llanadi:

DΓ=4AP,

bu yerda A — quvurning ko‘ndalang kesim yuzasi, m2;

P — quvurning to‘liq ho‘llangan perimetri, m;

v — suyuqlik tezligi, m/s;

ν — muhitning kinematik qovushoqligi, m2/s;

ρ — muhit zichligi, kg/m3;

η — muhitning dinamik qovushoqligi, Pa·s yoki kg/(m·s);

W — massaviy tezlik, kg/(m2·s).

Havolalar