Kvant statistik mexanikasi

Kvant statistik mexanikasi – statistik mexanikaning kvant-mexanik tizimlarga tatbiq etiladigan bo‘limi. Klassik statistik mexanikadan kvant statistik mexanikasiga o‘tishda fazalar fazosining barcha ruxsat etilgan sohalarini teng ehtimolli deb hisoblash haqidagi klassik faraz barcha ruxsat etilgan holatlar teng ehtimolga ega degan faraz bilan almashtiriladi. Matematik jihatdan bu fazalar fazosi bo‘yicha barcha integrallar kvant tizimining barcha xos holatlari bo‘yicha yig‘indilar bilan almashtirilishini anglatadi.

Kvant statistik mexanikasining postulatlari

Quyida ∣Ψ𝒾 orqali Hilbert fazosidagi ixtiyoriy to‘liq izolyatsiyalangan kvant-mexanik tizimning holatini tasvirlovchi vektorni belgilaymiz. Faraz qilaylik, tizimdagi zarralar soni N, tizim hajmi V, energiya oralig‘ining quyi chegarasi E, yuqori chegarasi esa E+Δ (Δ≪E), H — tizimning Gamiltoniani. Shuningdek, 𝒻Φnℊ to‘liq ortonormal to‘lqin funksiyalari tizimi bo‘lsin. Uning har bir Φn funksiya N ta zarradan iborat, hajmi V bo‘lgan tizimning to‘lqin funksiyasidir va H Gamilton operatorining xos funksiyasi hisoblanadi. Uning xos qiymati En: HΦn=EnΦn. Har qanday vaqtda Ψ to‘liq izolyatsiyalangan tizimda stasionar to‘lqin funksiyalarining chiziqli superpozitsiyasi sifatida ifodalanishi mumkin. Bunda funksiyalar to‘plami 𝒻Φnℊ: Ψ=∑ncnΦn, bunda cn — kompleks sonlar.

Teng aprior ehtimollik postulati

(cn,cn)‾={1,(E<En<E+Δ)0,in other cases

Tasodifiy fazalar postulati

(cn,cm)¯=0(n≠m)

O‘lchanadigan kattalik

Postulatlarga asoslanib, tizimning to‘lqin funksiyasini quyidagicha ifodalash mumkin: Ψ=∑nbnΦn, bunda |bn|2={1,(E<En<E+Δ)0,in other cases Bu yerda kompleks sonlarning fazalari 𝒻bnℊ tasodifiy kattaliklardir. O‘lchanadigan kattalikka mos keladigan operator X bo‘lsa, kattalik quyidagi formula orqali ifodalanadi: ⟨X⟩=∑n|bn|2(Φn,XΦn)∑n|bn|2.

Adabiyotlar

  • Xuang K. Statistik mexanika. — M.: Mir, 1966. — 520-bet.
  • Bogolyubov N. N., Bogolyubov N. N. (kichik). Kvant statistik mexanikasiga kirish. — M.: Nauka, 1984.
  • Nozdrev V. F., Senkevich A. A. Statistik fizika kursi. — 2-nashr. — M.: Visshaya shkola, 1969. — 288 bet.