Kvant statistik mexanikasi – statistik mexanikaning kvant-mexanik tizimlarga tatbiq etiladigan bo‘limi. Klassik statistik mexanikadan kvant statistik mexanikasiga o‘tishda fazalar fazosining barcha ruxsat etilgan sohalarini teng ehtimolli deb hisoblash haqidagi klassik faraz barcha ruxsat etilgan holatlar teng ehtimolga ega degan faraz bilan almashtiriladi. Matematik jihatdan bu fazalar fazosi bo‘yicha barcha integrallar kvant tizimining barcha xos holatlari bo‘yicha yig‘indilar bilan almashtirilishini anglatadi.
Kvant statistik mexanikasining postulatlari
Quyida orqali Hilbert fazosidagi ixtiyoriy to‘liq izolyatsiyalangan kvant-mexanik tizimning holatini tasvirlovchi vektorni belgilaymiz. Faraz qilaylik, tizimdagi zarralar soni , tizim hajmi , energiya oralig‘ining quyi chegarasi , yuqori chegarasi esa (), — tizimning Gamiltoniani. Shuningdek, to‘liq ortonormal to‘lqin funksiyalari tizimi bo‘lsin. Uning har bir funksiya ta zarradan iborat, hajmi bo‘lgan tizimning to‘lqin funksiyasidir va Gamilton operatorining xos funksiyasi hisoblanadi. Uning xos qiymati : . Har qanday vaqtda to‘liq izolyatsiyalangan tizimda stasionar to‘lqin funksiyalarining chiziqli superpozitsiyasi sifatida ifodalanishi mumkin. Bunda funksiyalar to‘plami : , bunda — kompleks sonlar.
Teng aprior ehtimollik postulati
Tasodifiy fazalar postulati
O‘lchanadigan kattalik
Postulatlarga asoslanib, tizimning to‘lqin funksiyasini quyidagicha ifodalash mumkin: , bunda Bu yerda kompleks sonlarning fazalari tasodifiy kattaliklardir. O‘lchanadigan kattalikka mos keladigan operator bo‘lsa, kattalik quyidagi formula orqali ifodalanadi: .
Adabiyotlar
- Xuang K. Statistik mexanika. — M.: Mir, 1966. — 520-bet.
- Bogolyubov N. N., Bogolyubov N. N. (kichik). Kvant statistik mexanikasiga kirish. — M.: Nauka, 1984.
- Nozdrev V. F., Senkevich A. A. Statistik fizika kursi. — 2-nashr. — M.: Visshaya shkola, 1969. — 288 bet.