Kimyoviy bog‘lanish uzunligi — kimyoviy bog‘langan atomlar yadrolari orasidagi masofadir. Kimyoviy bog‘lanish uzunligi — bog‘lanishning geometrik o‘lchamlarini belgilaydigan muhim fizik kattalik bo‘lib, uning fazoda qanchalik masofaga cho‘zilganini ifodalaydi.
Nils Bor ta’kidlagan: «… yadrolarning massasi elektronlar massasidan ancha katta bo‘lgani tufayli molekulalardagi atomlarning joylashuvini yuqori aniqlikda hisoblash mumkin. Bu joylashuvlar kimyoviy ma’lumotlarni tartibga solishda nihoyatda zarur bo‘lgan, yaxshi ma’lum tuzilish formulalariga mos keladi».
Kimyoviy bog‘lanish uzunligini aniqlash uchun turli usullardan foydalaniladi. Gaz elektronografiyasi, mikroto‘lqinli spektroskopiya, kombinatsion sochilish (Raman sochilishi) spektrlari va yuqori ajratuvchanlikdagi infraqizil spektrlar bug‘ (gaz) fazasida alohida joylashgan molekulalarning kimyoviy bog‘lanishlari uzunligini baholash uchun qo‘llanadi.
Kristallardagi atom yadrolari orasidagi masofalar quyidagi usullar yordamida aniqlanadi: rentgenostrukturaviy tahlil, neytronografiya va elektronografiya.
Kimyoviy bog‘lanish uzunligi additiv kattalik bo‘lib, u bog‘ hosil qiluvchi atomlarning kovalent radiuslari yig‘indisi bilan aniqlanadi, deb hisoblanadi. L. Poling o‘z kitobida ko‘plab elementlarning kovalent radiuslari qiymatlarini keltirgan.
Biroq elektromanfiy va elektromusbat atomlar orasidagi kimyoviy bog‘lanish uzunligi (dAB) molekulani tashkil etuvchi elementlarning kovalent radiuslari yig‘indisidan (rA va rB) biroz kichik bo‘ladi. Kovalent radiuslarning additivlik qoidasidan og‘ish Shomaker–Stivenson tenglamasi orqali hisobga olinadi:
va uning qiymati , bunda — atomlar elektromanfiyligining quyidagi qiymatlari orasidagi farq: va .
O‘tgan asrning 50-yillarida atomlar elektromanfiyligining amaliy shkalasi ishlab chiqilgan. U keyingi yigirma yil davomida keng qo‘llanib, bir necha bor takomillashtirilgan, biroq hozirda uning o‘rnini aniq kvant-kimyoviy hisoblash usullari egallagan.
