| iPadOS | |
|---|---|
| | |
| Ishlab chiquvchi | Apple Inc. |
| Operatsion tizimlar oilasi | Unix asosida yaratilgan; tarkibiga quyidagilar kiradi: Darwin (BSD), iOS, macOS |
| Asos bo‘lgan tizim | iOS |
| Manba kodi | yopiq manba kodi (ayrim komponentlari esa ochiq bo‘lishi mumkin) |
| Birinchi chiqarilishi | 24 sentabr 2019 |
| So‘nggi versiya | |
| Yangilash usuli | simsiz yangilash, iTunes, Finder |
| Paket menejerlari | App Store |
| Qo‘llab-quvvatlanadigan tillar | 40 ta til |
| Qo‘llab-quvvatlanadigan platformalar | iPad qurilmalari quyidagi protsessorlar bilan jihozlangan: ARMv8-A |
| Yadro turi | Gibrid (XNU) |
| Interfeys | Cocoa Touch (ko‘p nuqtali teginish, grafik) |
| Litsenziya | mulkiy |
| Veb-sayt | apple.com/ipados/ |
iPadOS — mulkiy mobil operatsion tizim bo‘lib, Apple kompaniyasi uni iPad planshet kompyuterlari turkumi uchun ishlab chiqqan. U iOS tizimidan alohida platforma sifatida ajratildi; bu iPhone va iPad o‘rtasidagi funksional farqlarni, jumladan kengaytirilgan ko‘p vazifalilikni, Apple Pencil stilusini qo‘llab-quvvatlash va tashqi xotira qurilmalari bilan ishlash imkoniyatlarini aks ettirish uchun amalga oshirildi. Birinchi versiya — iPadOS 13.1 — 24-sentabr 2019-yil kuni chiqarildi. Eng so‘nggi barqaror versiya — iPadOS 26, 9-iyun 2025-yil kuni WWDC anjumanida taqdim etilgan va 15-sentabr 2025-yil kuni chiqarilgan.
Tarixi
Dastlabki shart-sharoitlar
Ilk iPad, 27-yanvar 2010-yil kuni taqdim etilgan va iPhone OS 3.2 — dastlab iPhone va iPod touch uchun yaratilgan operatsion tizim variantida ishlagan. iOS 4 versiyasi 2010-yil iyunida chiqarilgach, iPhone, iPad va iPod touch qurilmalari uchun tizimning umumiy nomi birxillashtirildi. Uzoq vaqt davomida iOS tizimining iPhone va iPad uchun mo‘ljallangan versiyalari o‘zaro teng darajada rivojlandi: farqlar asosan interfeys va oldindan o‘rnatilgan ilovalar to‘plamidan iborat edi.
Vaqt o‘tishi bilan iPad uchun mo‘ljallangan versiya katta ekranga moslashtirilgan o‘ziga xos funksiyalarni ola boshladi: «rasm ichida rasm» rejimi va ikkita ilovani bir vaqtda ishga tushirish (iOS 9, 2015), obyektlarni sudrab ko‘chirish va macOS uslubidagi dok paneli (iOS 11, 2017), tashqi apparat klaviaturalarini qo‘llab-quvvatlash. Ekran diagonali kattalashgani (iPad Pro’da 12,9 dyuymgacha) va Smart Keyboard hamda Apple Pencil kabi aksessuarlar paydo bo‘lishi bilan foydalanuvchilar va dasturchilar yanada rivojlangan interfeys, ko‘p vazifalilik va fayllar bilan ishlash imkoniyatlarini tobora ko‘proq talab qila boshladilar.
Alohida operatsion tizimga ajratilishi
3-iyun 2019-yil kuni WWDC konferensiyasida Apple kompaniyasi planshetlar uchun mo‘ljallangan iOS versiyasining nomini «iPadOS»ga o‘zgartirishini e’lon qildi. Yangi nomlash tartibi iPadOS 13.1 versiyasidan boshlandi; bu versiya 24-sentabr 2019-yil kuni chiqarildi (iPadOS 13.0 versiyasi ommaga chiqarilmadi va faqat beta-sinov jarayonida mavjud bo‘ldi). Bu qaror planshet platformasining mustaqil rivojlanishini ta’kidlash zarurati bilan izohlandi.
Yagona raqamlash tizimiga o‘tish
2025-yilda Apple kompaniyasi barcha operatsion tizimlari uchun yagona raqamlash tizimiga o‘tdi — iOS, iPadOS, macOS, watchOS, tvOS va visionOS. Avvalgi ketma-ketlikni (iPadOS 19, 20 va hokazo) davom ettirish o‘rniga, navbatdagi yirik relizga 26 raqami berildi. Bu raqam versiya amal qiladigan yilga (2026) mos keladi. Bunday qaror versiyalarni aniqlashni osonlashtirish va platformalar orasidagi raqamlashni birxillashtirish maqsadida qabul qilindi.
Arxitektura
iPadOS Darwin operatsion tizimiga asoslangan bo‘lib, uning yadrosi XNU — Mach mikroyadrosini (Karnegi — Mellon universitetida yaratilgan) va FreeBSD komponentlarini (tarmoq steki, virtual fayl tizimi, jarayonlar modeli), shuningdek IOKit drayverlarining obyektga yo‘naltirilgan API’sini birlashtiruvchi gibrid yadrodir. XNU arxitekturasi POSIX bilan moslikni ta’minlaydi; bu esa UNIX’ga o‘xshash tizimlar uchun yozilgan dasturiy ta’minotning katta qismini dastlabki kodni o‘zgartirmasdan kompilyatsiya qilish imkonini beradi.
macOS uchun mo‘ljallangan Darwin variantidan farqli o‘laroq, iOS yadrosining varianti (iPadOS’da ham ishlatiladi) to‘liq yopiq va faqat Apple qurilmalari uchun mo‘ljallangan mikrodasturlar tarkibida tarqatiladi.
Yangilanishlar simsiz aloqa orqali (OTA), iTunes orqali (Windows va macOS’ning eski versiyalarida), shuningdek Finder orqali (macOS’ning zamonaviy versiyalarida) tarqatiladi.
Versiyalar tarixi
| Versiya | Chiqarilgan sana | Asosiy yangiliklar |
|---|---|---|
| 13 | 24-sentabr 2019 | iPadOS nomi bilan ilk chiqarilish; takomillashtirilgan ko‘p vazifalilik (Slide Over, Split View, App Exposé); Apple Pencil qo‘llab-quvvatlashi; yangi dok paneli; tashqi xotira qurilmalarini qo‘llab-quvvatlash; qorong‘i mavzu; Sidecar |
| 14 | 16-sentabr 2020 | Scribble; ixcham qidiruv; yangilangan Siri; ilovalardagi yon panellar; maxfiylikni yaxshilash; yangi vidjetlar |
| 15 | 16-sentabr 2020 | Bosh ekrandagi vidjetlar; ilovalar kutubxonasi; Quick Note; diqqatni jamlash rejimi; tizim darajasidagi tarjima |
| 16 | 24-oktabr 2022 | Stage Manager; «Ob-havo» ilovasi; virtual xotira (16 GB gacha); Reference Mode; Display Zoom |
| 17 | 18-sentabr 2023 | Moslashtiriladigan bloklash ekrani; interaktiv vidjetlar; «Salomatlik» ilovasi; PDF bilan ishlash yaxshilandi; yangilangan Stage Manager |
| 18 | 18-sentabr 2023 | Math Notes funksiyasiga ega «Kalkulyator» ilovasi; Smart Script; moslashtiriladigan bosh ekran va Boshqaruv markazi; ilovalarni bloklash; Apple Intelligence; o‘yin rejimi |
| 26 | 15-sentabr 2025 | Liquid Glass dizayni; macOS uslubidagi oynalar tizimi; «Telefon», «Ko‘rib chiqish», «Kundalik», «O‘yinlar» ilovalari; yangilangan Apple Intelligence; menyu satri |
| 27 | 14-sentabr 2026 | Siri AI va Write with Siri; Visual Intelligence; Image Playground; «Fotosuratlar» ilovasidagi sun’iy intellekt vositalari; ilovalarni ishga tushirish tezligini oshirish; Liquid Glass 2.0; juda katta vidjetlar; AirPods uchun ekvalayzer; tabiiy tildagi avtomatlashtirishlar. |