Hisoblash fizikasi nima

Hisoblash fizikasi — fizikaga oid masalalarni yechish uchun sonli algoritmlarni o‘rganadigan fizika sohasi bo‘lib, bu masalalar uchun miqdoriy nazariyalar allaqachon ishlab chiqilgan. Odatda u nazariy fizikaning bir bo‘limi deb qaraladi, biroq ayrimlar[kim?] uni nazariy fizika bilan eksperimental fizika o‘rtasidagi oraliq yo‘nalish deb hisoblaydi.

Fiziklar ko‘pincha tizimlarning xatti-harakatini tavsiflovchi juda aniq matematik nazariyalarga ega. Biroq nazariy tenglamalarni birinchi tamoyillardan (ab initio) boshlab yechish orqali foydali bashoratlar olish amalda ko‘pincha maqsadga muvofiq emas. Bu, ayniqsa, kvant mexanikasida yaqqol namoyon bo‘ladi. Bu sohada yopiq shakldagi analitik yechimlarga ega sodda modellar juda kam. Tenglamalarni faqat taqribiy yechish mumkin bo‘lgan hollarda esa aynan hisoblash usullaridan keng foydalaniladi.

Hisoblash fizikasining qo‘llanilishi

Bugungi kunda sonli usullar zamonaviy fizik tadqiqotlarning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, quyidagi sohalarda keng qo‘llaniladi: tezlatkichlar fizikasi, astrofizika, suyuqlik va gazlar mexanikasi, panjaraviy maydon nazariyasi/panjaraviy kalibrovka nazariyasi (ayniqsa, panjaraviy kvant xromodinamikasi), plazma fizikasi (jumladan, plazmani modellashtirish), qattiq jismlar fizikasi va yumshoq kondensirlangan modda fizikasi. Masalan, qattiq jismlar hisoblash fizikasida zichlik funksionali nazariyasi qattiq jismlarning xossalarini hisoblash uchun qo‘llaniladi. Bu usul kimyogarlar molekulalarni o‘rganishda foydalanadigan usulga o‘xshaydi.

Hisoblash fizikasida qo‘llaniladigan ko‘plab sonli usullar allaqachon yetarlicha yaxshi ishlab chiqilgan. Biroq modellashtirilayotgan tizimlarning fizik xossalarini hisoblash jarayonida yanada umumiy sonli va analitik masalalarni yechishga to‘g‘ri kelishi mumkin. Bunday usullarga, jumladan, quyidagilar kiradi:

Hisoblash fizikasi, shuningdek, masalalarni yechish uchun dasturiy va apparat ta’minoti tuzilishini moslashtirishni ham qamrab oladi. Masalalarni yechish usullari ko‘pincha katta hisoblash quvvati yoki xotira hajmini talab qiladi.

Adabiyotlar

  • Kunin S. Hisoblash fizikasi. — M.: Mir, 1992. — 418 bet.

Havolalar