
Gamma-astronomiya — astronomiyaning kosmik obyektlarni ularning gamma-nurlanishi orqali o‘rganadigan bo‘limi. Gamma-nurlar — elektromagnit to‘lqinlar bo‘lib, ularning to‘lqin uzunligi nihoyatda kichik — 0.1 Å dan ham qisqa. Ularning to‘lqin xossalari deyarli namoyon bo‘lmaydi, ammo korpuskulyar xossalari juda yaqqol ifodalanadi. Shu sababli ular ko‘pincha gamma-kvantlar deb ataladi. Past energiyalar sohasida gamma-diapazon rentgen diapazoni bilan tutashadi. Ular orasidagi shartli chegara 100 keV deb hisoblanadi. Gamma-nurlarni chiqarish uchun ulkan energiya zaxiralari talab etiladi. Shuning uchun rentgen astronomiyasida bo‘lgani kabi, ularning manbalari ham «g‘ayrioddiy» obyektlar: pulsarlar, o‘ta yangi yulduzlar qoldiqlari, galaktikalarning faol yadrolari va boshqalardir. Gamma-kvantlarning hosil bo‘lishi yuqori energiyali zarralar bilan chambarchas bog‘liq. Shu sababli gamma-astronomiya va kosmik nurlar fizikasi ko‘p jihatdan o‘zaro tutashadi.
Gamma-nurlar hosil bo‘lish mexanizmlari
Kompton mexanizmi
Adabiyotlar
- Gamma-astronomiya / O. F. Prilutskiy // Kosmos fizikasi: Kichik ensiklopediya / Tahrir hay’ati: R. A. Syunyayev (bosh muharrir) va boshqalar. — 2-nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1986. — B. 203—206. — 70 000 nusxa.
- Karlino, G.; D’Ambrozio, G.; Merola, L.; Paoluchchi, P.; Richchardi, G. IFAE 2007: Yuqori energiyalar fizikasi bo‘yicha uchrashuvlar — yuqori energiyalar fizikasi bo‘yicha Italiya anjumani. — Springer Science & Business Media, 2008. — B. 245. — ISBN 978-88-470-0747-5.
Havolalar
- EGRET tomonidan Oydan kelayotgan gamma-nurlarning aniqlanishi. Goddard kosmik parvozlar markazi (1 avgust 2005).
- Grossman, Liza (24 avgust 2018). Quyoshdan kelayotgan g‘ayrioddiy gamma-nurlar uning magnit maydonlarini tushunishga yordam berishi mumkin. Science News.
- Reddi, Frensis. NASAning «Fermi» teleskopi Quyoshdagi «yashirin» chaqnashlardan kelayotgan gamma-nurlarni kuzatdi. NASA (30 yanvar 2017).