Gamma astronomiyasi nima

Pulsarlar xaritasi. Ma’lumotlar manbai — gamma-observatoriya Fermi

Gamma-astronomiya — astronomiyaning kosmik obyektlarni ularning gamma-nurlanishi orqali o‘rganadigan bo‘limi. Gamma-nurlar — elektromagnit to‘lqinlar bo‘lib, ularning to‘lqin uzunligi nihoyatda kichik — 0.1 Å dan ham qisqa. Ularning to‘lqin xossalari deyarli namoyon bo‘lmaydi, ammo korpuskulyar xossalari juda yaqqol ifodalanadi. Shu sababli ular ko‘pincha gamma-kvantlar deb ataladi. Past energiyalar sohasida gamma-diapazon rentgen diapazoni bilan tutashadi. Ular orasidagi shartli chegara 100 keV deb hisoblanadi. Gamma-nurlarni chiqarish uchun ulkan energiya zaxiralari talab etiladi. Shuning uchun rentgen astronomiyasida bo‘lgani kabi, ularning manbalari ham «g‘ayrioddiy» obyektlar: pulsarlar, o‘ta yangi yulduzlar qoldiqlari, galaktikalarning faol yadrolari va boshqalardir. Gamma-kvantlarning hosil bo‘lishi yuqori energiyali zarralar bilan chambarchas bog‘liq. Shu sababli gamma-astronomiya va kosmik nurlar fizikasi ko‘p jihatdan o‘zaro tutashadi.

Gamma-nurlar hosil bo‘lish mexanizmlari

Kompton mexanizmi

Adabiyotlar

Havolalar