
| Frenel difraksiyasi:
|
| Fraungofer difraksiyasi: |
Fraungofer difraksiyasi — bu difraksiya, bunda difraksion manzara tirqish yoki to‘siqdan ancha uzoq masofada kuzatiladi. Masofa shunday bo‘lishi kerakki, fazalar farqi ifodasida tartibi bo‘lgan hadlarni e’tiborsiz qoldirish mumkin, bu esa hodisani nazariy jihatdan ko‘rib chiqishni ancha soddalashtiradi. Bu yerda — tirqish yoki to‘siqdan kuzatish tekisligigacha bo‘lgan masofa, — nurlanishning to‘lqin uzunligi, — qutb koordinatalari sistemasida kuzatish tekisligidagi ko‘rilayotgan nuqtaning radial koordinatasi. Boshqacha aytganda, Fraungofer difraksiyasi shunday holatda kuzatiladiki, Frenel zonalari soni bo‘ladi; bunda nuqtaga yetib kelayotgan to‘lqinlar deyarli yassi bo‘ladi. Difraksiyaning bu turini kuzatganda, obyekt tasviri buzilmaydi, faqat uning o‘lchami va fazodagi joylashuvi o‘zgaradi. Aksincha, Frenel difraksiyasida esa tasvirning shakli ham o‘zgaradi va u sezilarli darajada buziladi.
Fraungofer difraksiyasi hodisalari katta amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, ko‘plab spektral asboblar, xususan, difraksion panjaralar ishlash tamoyilining asosini tashkil etadi. Bu holatda yorug‘lik maydonini «cheksizlikda» kuzatish uchun linzalar yoki botiq difraksion panjaralardan foydalaniladi (shunga mos ravishda, ekran fokal tekislikka).
Matematik tavsif
Skalyar difraksiya nazariyasida Fraungofer difraksiyasi quyidagi integral bilan aniqlanadi:
Adabiyotlar
- Landau L. D., Lifshits E. M. Maydon nazariyasi. — 7-nashr, tuzatilgan. — M.: Nauka, 1988. — 512 b. — («Nazariy fizika», II jild). — ISBN 5-02-014420-7.
- Sivuxin D. V. Umumiy fizika kursi. — M.. — IV jild. Optika.