VoLTE orqali qo‘ng‘iroq

VoLTE (inglizcha:  Voice over LTE — LTE orqali ovoz) — LTE («4G») tarmoqlari orqali ovoz uzatish texnologiyasi bo‘lib, IP multimedia quyi tizimi (IP Multimedia Subsystem) (IMS) asosida ishlaydi. Bu texnologiya ovozli aloqa xizmatlarini taqdim etish hamda ovozni LTE orqali ma’lumotlar oqimi sifatida uzatish imkonini beradi. VoLTE ovozli aloqa va ma’lumotlar sig‘imi jihatidan 3G UMTS tarmoqlaridan uch baravar, 2G GSM tarmoqlaridan esa olti baravargacha yuqori ko‘rsatkichga ega. Bundan tashqari, paket sarlavhalari optimallashtirilmagan VoIP/LTE ga qaraganda kichikroq bo‘lgani uchun tarmoqning o‘tkazish qobiliyatidan samaraliroq foydalaniladi.

Tarixi

May oyida, 2014-yilda Singapur kompaniyasi SingTel Singapurda dunyodagi birinchi tijoriy «to‘liq funksiyali» VoLTE xizmatini taqdim etdi. Dastlab xizmat faqat bitta smartfon modeliga mos edi: Samsung Galaxy Note 3.

2014-yil iyun oyida Janubiy Koreyaning eng yirik aloqa operatori KT dunyoda birinchi bo‘lib chegaralararo roumingni Voice over LTE asosida taqdim etdi. Janubiy Koreya operatori VoLTE xizmatlarini rivojlantirish maqsadida China Mobile bilan hamkorlik qilib, VoLTE-rouming xizmatlarini rivojlantirdi.

2014-yil oktabr oyida China Mobile, KPN[inglizcha] va iBasis[inglizcha] mobil aloqa operatorlari o‘rtasidagi birinchi muvaffaqiyatli VoLTE roumingini IMS tarmog‘ida mahalliy trafik chiqishi (local breakout) va uy tarmog‘i orqali marshrutlash (home routing) tizimlari arxitekturasi asosida amalga oshirdi.

2014-yil noyabr oyida Verizon va AT&T tegishli abonentlar o‘rtasida VoLTE-to-VoLTE ulanishlarini joriy etish dasturini e’lon qildi. Verizon va AT&T mijozlari o‘rtasidagi VoLTE orqali o‘zaro aloqa 2015-yilda ishga tushishi kutilgan edi.

2018-yil iyun oyidan boshlab Rossiyaning eng yirik mobil aloqa operatori MTS butun mamlakat bo‘ylab VoLTE va Wi-Fi orqali qo‘ng‘iroq qilish (Wi-Fi calling) funksiyalarini o‘z ichiga olgan «Internet qo‘ng‘iroqlari» xizmatini joriy eta boshladi; bundan tashqari, ushbu operator VoLTE va Wi-Fi orqali qo‘ng‘iroq qilish xizmatlarining eng keng hududiy qamroviga ega.

2022-yil fevral oyidan boshlab Rossiya operatori MegaFon xalqaro roumingda ham VoLTE xizmatini ishga tushirdi.

Joriy etilishi

Operator Mamlakat Holati Sana Izoh
Optus  Avstraliya ishga tushirilgan may 2016
Telstra  Avstraliya rejalashtirilgan 2015
Vodafone  Avstraliya rejalashtirilgan 2015
A1 Telekom Austria  Avstriya ishga tushirilgan 30.11.2015
Drei AT  Avstriya ishga tushirilgan o‘rtalari 2018
T-Mobile AT  Avstriya ishga tushirilgan 15.09.2014
A1 Беларусь Belarus ishga tushirilgan dekabr 2019
MTS Беларусь Belarus ishga tushirilgan aprel 2022
Telus  Kanada rejalashtirilgan
China Mobile  Xitoy rejalashtirilgan 2014
Avantel  Kolumbiya rejalashtirilgan
T-Mobile  Chexiya rejalashtirilgan 2015
CNT  Ekvador rejalashtirilgan
Bouygues  Fransiya rejalashtirilgan 2015
SFR  Fransiya sinovdan o‘tkazilgan
E-Plus  Germaniya rejalashtirilgan
O2  Germaniya sinov jarayonida
Telekom  Germaniya sinovdan o‘tkazilgan
Vodafone  Germaniya rejalashtirilgan 2015
3  Gonkong ishga tushirilgan may 2014
csl.  Gonkong ishga tushirilgan oktabr 2014
PCCW  Gonkong ishga tushirilgan may 2014
Vodafone  Hindiston ishga tushirilgan
Vodafone  Italiya rejalashtirilgan o‘rtalari 2015
au  Yaponiya rejalashtirilgan
NTT Docomo  Yaponiya ishga tushirilgan iyun 2014
Ooredoo Кувейт Quvayt rejalashtirilgan 2014
Zain Кувейт Quvayt sinovdan o‘tkazilgan
Alfa Ливан Livan rejalashtirilgan 2014
Vip Северная Македония Makedoniya rejalashtirilgan 2015
KPN  Niderlandiya
Vodafone  Niderlandiya rejalashtirilgan 2015
Smile  Nigeriya sinovdan o‘tkazilgan
Net 1  Norvegiya rejalashtirilgan
Plus  Polsha sinovdan o‘tkazilgan
Play  Polsha ishga tushirilgan 2020
Vodafone  Ruminiya ishga tushirilgan noyabr 2014
MegaFon  Rossiya butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan, quyidagi hududlardan tashqari:

Chukotka avtonom okrugi, Qrim Respublikasi va Sevastopol shahri.

avgust 2021
MTS  Rossiya VoLTE va VoWiFi xizmatlarining qamrov hududi:

Oltoy o‘lkasi
Amur viloyati
Arxangelsk viloyati
Astraxan viloyati
Belgorod viloyati
Bryansk viloyati
Volgograd viloyati
Vologda viloyati
Voronej viloyati
Yahudiy avtonom viloyati
Zabaykal o‘lkasi
Ivanovo viloyati
Irkutsk viloyati
Kaliningrad viloyati
Kaluga viloyati
Kamchatka o‘lkasi
Kemerovo viloyati
Kirov viloyati
Kostroma viloyati
Krasnodar o‘lkasi
Krasnoyarsk o‘lkasi
Kursk viloyati
Lipetsk viloyati
Magadan viloyati
Moskva va Moskva atrofi
Murmansk viloyati
Nenets avtonom okrugi
Nijniy Novgorod viloyati
Novgorod viloyati
Novosibirsk viloyati
Omsk viloyati
Orenburg viloyati
Oryol viloyati
Penza viloyati
Primorye o‘lkasi
Pskov viloyati
Adigeya Respublikasi
Boshqirdiston Respublikasi
Buryatiya Respublikasi
Dog‘iston Respublikasi
Ingushetiya Respublikasi
Kabarda-Bolqoriya Respublikasi
Qalmoqiston Respublikasi
Qorachoy-Cherkasiya Respublikasi
Kareliya Respublikasi
Komi Respublikasi
Mariy El Respublikasi
Mordoviya Respublikasi
Tuva Respublikasi
Saxa Respublikasi
Shimoliy Osetiya Respublikasi
Tatariston Respublikasi
Udmurtiya Respublikasi
Xakasiya Respublikasi
Checheniston Respublikasi
Chuvashiya Respublikasi
Rostov viloyati
Ryazan viloyati
Samara viloyati
Sankt-Peterburg, Leningrad viloyati
Saratov viloyati
Saxalin viloyati
Sverdlovsk viloyati
Sevastopol
Smolensk viloyati
Stavropol o‘lkasi
Tambov viloyati
Tver viloyati
Tula viloyati
Tyumen viloyati
Ulyanovsk viloyati
Chelyabinsk viloyati
Yaroslavl viloyati
Xabarovsk o‘lkasi

mart 2018
Beeline  Rossiya Ishga tushirilgan. Qamrov hududi:

Moskva shahri, Moskva viloyati
Sankt-Peterburg, Leningrad viloyati
Oltoy o‘lkasi
Krasnoyarsk o‘lkasi
Xakasiya
Tuva
Irkutsk viloyati
Buryatiya
Bryansk viloyati
Primorye o‘lkasi
Checheniston Respublikasi
Ivanovo viloyati
Kaluga viloyati
Tatariston Respublikasi
Kostroma viloyati
Kemerovo viloyati
Dog‘iston Respublikasi
Novosibirsk viloyati
Penza viloyati
Rostov viloyati
Tula viloyati
Stavropol o‘lkasi
Tver viloyati
Smolensk viloyati
Yaroslavl viloyati
Samara viloyati
Boshqirdiston Respublikasi
Ulyanovsk viloyati
Saratov viloyati

avgust 2015
t2  Rossiya ishga tushirilgan (Moskva shahri va Moskva viloyatida; 2024-yil dekabr oyida butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan). aprel 2017
Yota  Rossiya butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan, Chukotka avtonom okrugi, Qrim Respublikasi va Sevastopol bundan mustasno. 2022
Rostelekom  Rossiya 2025-yil mart oyidan boshlab ishga tushirilgan 2025
Motiv  Rossiya ishga tushirilgan. Qamrov hududi:

Sverdlovsk viloyati
Qo‘rg‘on viloyati
Xanti-Mansi avtonom okrugi
Yamal-Nenets avtonom okrugi

dekabr 2018
Etisalat  Saudiya Arabistoni sinovdan o‘tkazilgan
Mobily  Saudiya Arabistoni rejalashtirilgan
M1  Singapur rejalashtirilgan 2014
SingTel  Singapur ishga tushirilgan may 2014
StarHub  Singapur sinovdan o‘tkazilgan
Vodafone  Ispaniya sinov jarayonida
Telekom Slovenije  Sloveniya rejalashtirilgan
Vodacom  Janubiy Afrika Respublikasi sinovdan o‘tkazilgan
KT  Koreya Respublikasi ishga tushirilgan oktabr 2012
LG U+  Koreya Respublikasi ishga tushirilgan avgust 2012
SK Telecom  Koreya Respublikasi ishga tushirilgan avgust 2012
Tele2  Shvetsiya sinovdan o‘tkazilgan
Swisscom  Shveytsariya rejalashtirilgan 2015
APT  Xitoy Respublikasi rejalashtirilgan
Smile  Tanzaniya sinovdan o‘tkazilgan
Altyn Asyr  Turkmaniston ishga tushirilgan sentabr 2014
Smile  Uganda sinovdan o‘tkazilgan
du  Birlashgan Arab Amirliklari sinovdan o‘tkazilgan
EE  Buyuk Britaniya rejalashtirilgan 2015
Vodafone  Buyuk Britaniya sinovdan o‘tkazilgan
AT&T  AQSH ishga tushirilgan may 2014
C Spire  AQSH rejalashtirilgan
Metro PCS  AQSH ishga tushirilgan avgust 2012
Sprint  AQSH rejalashtirilgan
T-Mobile  AQSH ishga tushirilgan may 2014
Verizon  AQSH ishga tushirilgan sentabr 2014
Digitel  Venesuela rejalashtirilgan
Interdnestrkom Dnestrbo‘yi ishga tushirilgan dekabr 2017
TIM  Braziliya 2017
Telia  Estoniya ishga tushirilgan 12 iyul 2016
Tele2 Казахстан Qozog‘iston ishga tushirilgan 18 yanvar 2021
Beeline Qozog‘iston butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan (Mang‘istov va Atirau viloyatlaridan tashqari) 1 aprel 2021
izi Казахстан Qozog‘iston ishga tushirilgan 11 iyun 2021
activ Казахстан Qozog‘iston ishga tushirilgan 12 may 2026
Kyivstar  Ukraina ishga tushirilgan 22 noyabr 2022 https://kyivstar.ua/news/id221120221600
lifecell  Ukraina ishga tushirilgan 5 sentabr 2022 https://www.lifecell.ua/uk/announcements/759/?flavour=full
Bakcell  Ozarbayjon ishga tushirilgan
MEGA Кыргызстан Qirg‘iziston ishga tushirilgan 25 aprel 2023
Beeline Qirg‘iziston Кыргызстан Qirg‘iziston ishga tushirilgan (faqat iOS qurilmalarida) 20 may 2024

Istiqbollari

Mobil aloqa operatorlari VoLTE texnologiyasiga moslashish uchun uskunalarini modernizatsiya qilishga intilmoqda. Rossiyaning eng mashhur mobil aloqa operatorlari VoLTE xizmatini bosqichma-bosqich joriy etmoqda, biroq 2021-yil o‘rtalarida bu texnologiya faqat eng yirik shaharlarda mavjud edi. Moslik masalasi ham hanuz hal qilinmagan: ayrim aloqa provayderlarida VoLTE xizmatidan foydalanish uchun tarif rejalari va muayyan xizmatlar to‘plami o‘zaro mos kelishi zarur.

Qurilmalar

Brend Nomi Izoh
Alcatel Idol 4
Asus ZenFone Max Pro M2
Meizu M3 Note/M3 Max
M3s/M3s mini
Pro 6
U10/U20
Mx 6
M6 Note Flyme 7.0.0.0A va undan yuqori versiyalari bilan
Apple iPhone SE
iPhone 6

iPhone 6s

iPhone 7

iPhone 8

iPhone X

iPhone Xs/Xs Max/XR

iPhone 11/11 PRO/11 PRO MAX

iPhone 12/12 PRO/12 PRO MAX

iPhone 6 Plus

iPhone 6s Plus

iPhone 7 Plus

iPhone 8 Plus

Fujitsu Arrows NX F-02G, F-05F
HTC Desire EYE
Huawei Ascend D2 LTE
Ascend P7
P20/P20 Pro
P30 Lite
LeEco Le2/Le2 Max
LG G Flex
G Pro F240S
G2
G3 D855
Isai VL
Optimus GX F310L
Optimus LTE 2 F160LV
Optimus LTE III F260S
Optimus Vu 2 F200L
Vu 3 F300
Motorola Droid Turbo XT-1254
Google Nexus 5
Nexus 6
Nexus 5X
Nexus 6P
Nokia Lumia 830
Pantech Vega Iron IM-A870S
Vega N°6 IM-A860S
Vega R3 IM-A850L
Vega Secret Note IM-A890S
Samsung Galaxy Avant
Galaxy Golden SHV-E400
Galaxy Grand SHV-E270
Galaxy Light
Galaxy Note II LTE SHV-E250S
Galaxy Note 5 SM-N920T
Galaxy Note 3
Galaxy Note 10.1 LTE
Galaxy Note Edge SC-01G
Galaxy Pop SHV-E220S
Galaxy Round SM-G910S
Galaxy S III LTE SHV-E210
Galaxy S4 SCH-R970C
Galaxy S4 mini LTE GT-i9195
Galaxy S4 Zoom SM-C105S
Galaxy S5
Galaxy S5 Active SC-02G
Galaxy S7 [manba 1893 kundan beri ko‘rsatilmagan]SM-G930FD
Galaxy S8 [manba 1893 kundan beri ko‘rsatilmagan]
Galaxy S9 SM-G960F[manba 1893 kundan beri ko‘rsatilmagan]
Sharp Aquos Pad SH-06F
Aquos Zeta SH-01G, SH-04F
Disney Mobile on docomo SH-02G
Sony Xperia SP M35t
Xperia Z2 SO-03F
Xperia Z2 Tablet SO-05F
Xperia Z3 SO-01G
Xperia Z3 Compact SO-02G
Xperia XA2 Ultra
TP-Link Neffos X1 Lite
OnePlus OnePlus 2 OxygenOS 3.5.5 bilan
OnePlus 3/3T
OnePlus 5/5T
OnePlus 6/6T
OnePlus 7/7 Pro
Xiaomi deyarli barcha qurilmalar
ZTE ZTE Blade V10/V10 Vita
ZUK Z2

Ovoz sifati

O‘zaro moslikni ta’minlash uchun 3GPP kamida AMR-NB (tor polosali) kodekdan foydalanishni talab qiladi, ammo VoLTE uchun tavsiya etilgan nutq kodeki Adaptive Multi-Rate Wideband (AMR-WB) bo‘lib, u HD Voice va G.722.2 nomlari bilan ham tanilgan. Ushbu kodek 3GPP tarmoqlarida 16 kGs namunalash chastotasi qo‘llab-quvvatlangan taqdirda foydalanish uchun tasdiqlangan.