VoLTE (inglizcha: Voice over LTE — LTE orqali ovoz) — LTE («4G») tarmoqlari orqali ovoz uzatish texnologiyasi bo‘lib, IP multimedia quyi tizimi (IP Multimedia Subsystem) (IMS) asosida ishlaydi. Bu texnologiya ovozli aloqa xizmatlarini taqdim etish hamda ovozni LTE orqali ma’lumotlar oqimi sifatida uzatish imkonini beradi. VoLTE ovozli aloqa va ma’lumotlar sig‘imi jihatidan 3G UMTS tarmoqlaridan uch baravar, 2G GSM tarmoqlaridan esa olti baravargacha yuqori ko‘rsatkichga ega. Bundan tashqari, paket sarlavhalari optimallashtirilmagan VoIP/LTE ga qaraganda kichikroq bo‘lgani uchun tarmoqning o‘tkazish qobiliyatidan samaraliroq foydalaniladi.
Tarixi
May oyida, 2014-yilda Singapur kompaniyasi SingTel Singapurda dunyodagi birinchi tijoriy «to‘liq funksiyali» VoLTE xizmatini taqdim etdi. Dastlab xizmat faqat bitta smartfon modeliga mos edi: Samsung Galaxy Note 3.
2014-yil iyun oyida Janubiy Koreyaning eng yirik aloqa operatori KT dunyoda birinchi bo‘lib chegaralararo roumingni Voice over LTE asosida taqdim etdi. Janubiy Koreya operatori VoLTE xizmatlarini rivojlantirish maqsadida China Mobile bilan hamkorlik qilib, VoLTE-rouming xizmatlarini rivojlantirdi.
2014-yil oktabr oyida China Mobile, KPN[inglizcha] va iBasis[inglizcha] mobil aloqa operatorlari o‘rtasidagi birinchi muvaffaqiyatli VoLTE roumingini IMS tarmog‘ida mahalliy trafik chiqishi (local breakout) va uy tarmog‘i orqali marshrutlash (home routing) tizimlari arxitekturasi asosida amalga oshirdi.
2014-yil noyabr oyida Verizon va AT&T tegishli abonentlar o‘rtasida VoLTE-to-VoLTE ulanishlarini joriy etish dasturini e’lon qildi. Verizon va AT&T mijozlari o‘rtasidagi VoLTE orqali o‘zaro aloqa 2015-yilda ishga tushishi kutilgan edi.
2018-yil iyun oyidan boshlab Rossiyaning eng yirik mobil aloqa operatori MTS butun mamlakat bo‘ylab VoLTE va Wi-Fi orqali qo‘ng‘iroq qilish (Wi-Fi calling) funksiyalarini o‘z ichiga olgan «Internet qo‘ng‘iroqlari» xizmatini joriy eta boshladi; bundan tashqari, ushbu operator VoLTE va Wi-Fi orqali qo‘ng‘iroq qilish xizmatlarining eng keng hududiy qamroviga ega.
2022-yil fevral oyidan boshlab Rossiya operatori MegaFon xalqaro roumingda ham VoLTE xizmatini ishga tushirdi.
Joriy etilishi
| Operator | Mamlakat | Holati | Sana | Izoh |
|---|---|---|---|---|
| Optus | ishga tushirilgan | may 2016 | ||
| Telstra | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| Vodafone | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| A1 Telekom Austria | ishga tushirilgan | 30.11.2015 | ||
| Drei AT | ishga tushirilgan | o‘rtalari 2018 | ||
| T-Mobile AT | ishga tushirilgan | 15.09.2014 | ||
| A1 | ishga tushirilgan | dekabr 2019 | ||
| MTS | ishga tushirilgan | aprel 2022 | ||
| Telus | rejalashtirilgan | |||
| China Mobile | rejalashtirilgan | 2014 | ||
| Avantel | rejalashtirilgan | |||
| T-Mobile | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| CNT | rejalashtirilgan | |||
| Bouygues | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| SFR | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| E-Plus | rejalashtirilgan | |||
| O2 | sinov jarayonida | |||
| Telekom | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Vodafone | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| 3 | ishga tushirilgan | may 2014 | ||
| csl. | ishga tushirilgan | oktabr 2014 | ||
| PCCW | ishga tushirilgan | may 2014 | ||
| Vodafone | ishga tushirilgan | |||
| Vodafone | rejalashtirilgan | o‘rtalari 2015 | ||
| au | rejalashtirilgan | |||
| NTT Docomo | ishga tushirilgan | iyun 2014 | ||
| Ooredoo | rejalashtirilgan | 2014 | ||
| Zain | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Alfa | rejalashtirilgan | 2014 | ||
| Vip | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| KPN | ||||
| Vodafone | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| Smile | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Net 1 | rejalashtirilgan | |||
| Plus | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Play | ishga tushirilgan | 2020 | ||
| Vodafone | ishga tushirilgan | noyabr 2014 | ||
| MegaFon | butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan, quyidagi hududlardan tashqari:
Chukotka avtonom okrugi, Qrim Respublikasi va Sevastopol shahri. |
avgust 2021 | ||
| MTS | VoLTE va VoWiFi xizmatlarining qamrov hududi: Oltoy o‘lkasi |
mart 2018 | ||
| Beeline | Ishga tushirilgan. Qamrov hududi: Moskva shahri, Moskva viloyati |
avgust 2015 | ||
| t2 | ishga tushirilgan (Moskva shahri va Moskva viloyatida; 2024-yil dekabr oyida butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan). | aprel 2017 | ||
| Yota | butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan, Chukotka avtonom okrugi, Qrim Respublikasi va Sevastopol bundan mustasno. | 2022 | ||
| Rostelekom | 2025-yil mart oyidan boshlab ishga tushirilgan | 2025 | ||
| Motiv | ishga tushirilgan. Qamrov hududi: Sverdlovsk viloyati |
dekabr 2018 | ||
| Etisalat | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Mobily | rejalashtirilgan | |||
| M1 | rejalashtirilgan | 2014 | ||
| SingTel | ishga tushirilgan | may 2014 | ||
| StarHub | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Vodafone | sinov jarayonida | |||
| Telekom Slovenije | rejalashtirilgan | |||
| Vodacom | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| KT | ishga tushirilgan | oktabr 2012 | ||
| LG U+ | ishga tushirilgan | avgust 2012 | ||
| SK Telecom | ishga tushirilgan | avgust 2012 | ||
| Tele2 | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Swisscom | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| APT | rejalashtirilgan | |||
| Smile | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| Altyn Asyr | ishga tushirilgan | sentabr 2014 | ||
| Smile | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| du | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| EE | rejalashtirilgan | 2015 | ||
| Vodafone | sinovdan o‘tkazilgan | |||
| AT&T | ishga tushirilgan | may 2014 | ||
| C Spire | rejalashtirilgan | |||
| Metro PCS | ishga tushirilgan | avgust 2012 | ||
| Sprint | rejalashtirilgan | |||
| T-Mobile | ishga tushirilgan | may 2014 | ||
| Verizon | ishga tushirilgan | sentabr 2014 | ||
| Digitel | rejalashtirilgan | |||
| Interdnestrkom | ishga tushirilgan | dekabr 2017 | ||
| TIM | 2017 | |||
| Telia | ishga tushirilgan | 12 iyul 2016 | ||
| Tele2 | ishga tushirilgan | 18 yanvar 2021 | ||
| Beeline | butun mamlakat bo‘ylab ishga tushirilgan (Mang‘istov va Atirau viloyatlaridan tashqari) | 1 aprel 2021 | ||
| izi | ishga tushirilgan | 11 iyun 2021 | ||
| activ | ishga tushirilgan | 12 may 2026 | ||
| Kyivstar | ishga tushirilgan | 22 noyabr 2022 | https://kyivstar.ua/news/id221120221600 | |
| lifecell | ishga tushirilgan | 5 sentabr 2022 | https://www.lifecell.ua/uk/announcements/759/?flavour=full | |
| Bakcell | ishga tushirilgan | |||
| MEGA | ishga tushirilgan | 25 aprel 2023 | ||
| Beeline Qirg‘iziston | ishga tushirilgan (faqat iOS qurilmalarida) | 20 may 2024 |
Istiqbollari
Mobil aloqa operatorlari VoLTE texnologiyasiga moslashish uchun uskunalarini modernizatsiya qilishga intilmoqda. Rossiyaning eng mashhur mobil aloqa operatorlari VoLTE xizmatini bosqichma-bosqich joriy etmoqda, biroq 2021-yil o‘rtalarida bu texnologiya faqat eng yirik shaharlarda mavjud edi. Moslik masalasi ham hanuz hal qilinmagan: ayrim aloqa provayderlarida VoLTE xizmatidan foydalanish uchun tarif rejalari va muayyan xizmatlar to‘plami o‘zaro mos kelishi zarur.
Qurilmalar
Ovoz sifati
O‘zaro moslikni ta’minlash uchun 3GPP kamida AMR-NB (tor polosali) kodekdan foydalanishni talab qiladi, ammo VoLTE uchun tavsiya etilgan nutq kodeki Adaptive Multi-Rate Wideband (AMR-WB) bo‘lib, u HD Voice va G.722.2 nomlari bilan ham tanilgan. Ushbu kodek 3GPP tarmoqlarida 16 kGs namunalash chastotasi qo‘llab-quvvatlangan taqdirda foydalanish uchun tasdiqlangan.