Veb-xosting

Xosting (ingl. hosting) — xizmat bo‘lib, u resurslarni axborotni serverda joylashtirish uchun taqdim etadi. Server doimiy ravishda tarmoqqa ulangan bo‘ladi (odatda Internet).

Xosting turlari

  1. Virtual xosting — bir nechta sayt joylashgan server bo‘lib, bu saytlar egalarining huquq va majburiyatlari bir xil bo‘ladi.
  2. Virtual ajratilgan server (VPS/VDS) — serverdagi disk makonining mustaqil (ajratilgan) qismi va belgilangan hisoblash resurslari. Uning egasi administrator huquqlariga ega bo‘ladi hamda dasturlarni mustaqil ravishda sozlashi va o‘rnatishi mumkin.
  3. Ajratilgan server — serverga to‘liq egalik qilish; u alohida operatsion tizim, dasturiy ta’minot bilan ishlaydi.
  4. Kolokatsiya (Colocation) — jismoniy shaxs, tadbirkor yoki kompaniyaga tegishli serverni xosting kompaniyasining ma’lumotlar markaziga joylashtirish.
  5. Bulutli xosting — veb-sayt fayllari va resurslarini tarqatish uchun o‘zaro bog‘langan serverlar tarmog‘i.

Tijorat shartlari

Odatda, xosting xizmati saytga xizmat ko‘rsatish paketiga kiradi va kamida sayt fayllarini serverga joylashtirishni nazarda tutadi. Unda ushbu fayllarga yuborilgan so‘rovlarni qayta ishlash uchun zarur dasturiy ta’minot (veb-server) ishlaydi. Odatda, xizmat doirasida elektron pochta yozishmalari, ma’lumotlar bazalari, DNS, maxsus ajratilgan fayl-serverdagi fayllar ombori va boshqalar uchun joy ajratish, shuningdek, tegishli xizmatlarning uzluksiz ishlashini ta’minlash ham ko‘zda tutiladi.

Ma’lumotlar bazalarini xosting qilish, fayllarni joylashtirish va elektron pochta xostingi, shuningdek, DNS xizmatlari alohida, mustaqil xizmat sifatida yoki majmuaviy xizmat tarkibida taqdim etilishi mumkin.

Ba’zi xosting kompaniyalari muayyan muddatga bepul xizmat ko‘rsatadi. Muddat tugagach, foydalanuvchi tanlangan kompaniya o‘ziga mos kelishini va uzoqroq muddat uchun to‘lov qilish maqsadga muvofiqligini hal qilishi kerak.

Pulli xosting xizmatlaridan tashqari, yuqorida tavsiflangan veb-texnologiyalarning aksariyatini bepul qo‘llab-quvvatlaydigan xosting kompaniyalari ham mavjud. Odatda, bepul xosting taqdim etishga ketadigan xarajatlarni qoplash uchun majburiy reklama qo‘llanadi. Reklama foydalanuvchi sahifalarining mazmunini bevosita o‘zgartirish orqali yoki xatolik sahifalarida joylashtirilishi mumkin.

Xostingni tanlash

Xostingni tanlash mezonlaridan biri ishlatiladigan operatsion tizimdir, chunki keyinchalik xizmatlarning ishlashini ta’minlaydigan dasturiy ta’minot aynan unga bog‘liq. Xostingni tavsiflashda quyidagi xizmat va imkoniyatlarning mavjudligi muhim ahamiyatga ega:

Xosting xizmati quyidagi cheklovlar asosida taqqoslanadi, tavsiflanadi va baholanadi:

Sifatga oid cheklovlar:

  • bo‘sh protsessor (CPU) resurslari, tezkor xotira resurslari; ular serverning ishlash tezligiga ta’sir qiladi;
  • aloqa kanallarining o‘tkazish qobiliyati; axborotning yuklanish tezligi shunga bog‘liq;
  • xosting provayderi uskunalarining sayt maqsadli auditoriyasidan uzoqligi; bu axborotning yuklanish tezligiga ta’sir qiladi.

Rossiyada xostingning huquqiy tartibga solinishi

Rossiyada huquqiy nuqtayi nazardan xosting xizmati telematik aloqa xizmatlari toifasiga kirmaydi. Buning sababi telematik aloqa xizmatlarining ta’rifi (foydalanuvchi uskunasini aloqa operatori tarmog‘iga ulash imkonini taqdim etish) bilan xosting xizmatining mohiyati (mijoz veb-saytini joylashtirish va ishlatish uchun aloqa tarmog‘iga ulangan uskunaning resurslarini taqdim etish) bir-biridan farq qilishidir.

27.07.2006-yildagi № 149-ФЗ «Axborot, axborot texnologiyalari va axborotni himoya qilish to‘g‘risida»gi Federal qonunning 2-moddasi 18-bandiga muvofiq, xosting provayderi deganda Internet tarmog‘iga doimiy ulangan axborot tizimida ma’lumot joylashtirish uchun hisoblash quvvatlarini taqdim etuvchi shaxs tushuniladi. Bunday xizmatlar aloqa xizmatlari hisoblanmaydi. Xosting provayderiga Internetdan foydalanish imkonini aloqa operatori (internet-provayder) aloqa xizmatlari ko‘rsatish shartnomasi asosida taqdim etadi. Shu sababli, Rossiyada xosting provayderlarining faoliyati o‘z-o‘zidan aloqa xizmatlari ko‘rsatish uchun litsenziya olishni talab qilmaydi.

Biroq axborot-telekommunikatsiya tarmoqlaridagi axborot tizimlaridan, jumladan Internetdan foydalanish imkonini taqdim etish telematik aloqa xizmatlariga kiradi. Shu bois, agar aloqa operatori foydalanuvchining uskunasini o‘z hududiga joylashtirib, uning Internetga ulanishini ta’minlasa (kolokatsiya), operatorning aloqa tarmog‘idan foydalanish imkonini ta’minlashga doir faoliyati litsenziyalanishi kerak. Rossiyada bunday litsenziyalar Aloqa sohasini nazorat qilish federal xizmati tomonidan beriladi. Biroq xosting kompaniyasi agentlik shartnomasi asosida litsenziyasiz ham ishlashi mumkin (agar u aloqa xizmatlarining o‘zi uchun emas, balki faqat shartnomalarni rasmiylashtirish va mijozlarni jalb qilish uchun haq olsa). Shuningdek, u faqat server ijarasi uchun haq olib, aloqa xizmatlarini bepul taqdim etsa ham litsenziyasiz faoliyat yuritishi mumkin.

Havolalar