| Uran-238 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||||
| Nomi, belgisi | Uran-238, 238U | ||||||||
| Muqobil nomlari | uran bir, UI | ||||||||
| Neytronlar soni | 146 | ||||||||
| Nuklidning xossalari | |||||||||
| Atom massasi | 238,0507882(20) a. m. b. | ||||||||
| Massa defekti | 1801632,78 keV | ||||||||
| Bitta nuklonga to‘g‘ri keladigan bog‘lanish energiyasi | 7 570,120(8) keV | ||||||||
| Izotopning tabiatda tarqalishi | 99,2745(106) % | ||||||||
| Yarim yemirilish davri | 4,468(3)⋅109 yil | ||||||||
| Yemirilish mahsulotlari | 234Th, 238Pu | ||||||||
| Boshlang‘ich izotoplar |
238Pa (β−) 242Pu (α) |
||||||||
| Spin va juftlik (yadro) | 0+ | ||||||||
|
|||||||||
| Nuklidlar jadvali | |||||||||
 Vikimedia omboridagi mediafayllar | |||||||||
Uran-238 (ingl. uranium-238), tarixiy nomi uran bir (lot. Uranium I, ramziy belgisi UI) — radioaktivligi past bo‘lgan nuklid. Kimyoviy element uranning atom raqami 92 va massa soni 238. Izotopning tabiatda tarqalish ulushi uran-238 uchun 99,2745(106) %. U radioaktiv oilaning 4n+2 turidagi boshlang‘ich nuklidi bo‘lib, bu oila radiy qatori deb ataladi.
Radioaktiv faollik bu nuklidning bir grammida taxminan 12,5 kBq.
Hosil bo‘lishi va yemirilishi
Uran-238 quyidagi yemirilish jarayonlari natijasida hosil bo‘ladi:
- β−-yemirilishga uchragan nuklid 238Pa (yarim yemirilish davri 2,27(9) daqiqa):
- α-yemirilishga uchragan nuklid 242Pu (yarim yemirilish davri 3,75(2)⋅105 yil):
Uran-238 quyidagi yo‘llar bilan yemiriladi:
- α-yemirilish natijasida 234Th (ehtimolligi 100 %, yemirilish energiyasi 4 269,7(29) keV):
ajralib chiqadigan α-zarralarning energiyasi 4 151 keV (21 % holatda) va 4 198 keV (79 % holatda), gamma-zarralardan birining energiyasi 63.3 keV, ikkinchisiniki esa 92.6 keV. Biroq ikkinchi zarra aslida 92.4 va 92.8 keV energiyali ikkita tarkibiy qismdan iborat dubletdir.
- O‘z-o‘zidan bo‘linish (ehtimolligi 5,45(7)⋅10−5 %);
- Ikki karra β−-yemirilish natijasida 238Pu (ehtimolligi 2,2(7)⋅10−10 %, yemirilish energiyasi 1 144,2(12) keV)
Izomerlar
Faqat bitta izomer 238mU mavjud bo‘lib, u quyidagi xossalarga ega:
- Massa ortig‘i: 49 866,8(20) keV
- Qo‘zg‘alish energiyasi: 2 557,9(5) keV
- Yarim yemirilish davri: 280(6) ns
- Yadroning spini va juftligi: 0+
Izomer holatining yemirilishi quyidagi yo‘llar orqali sodir bo‘ladi:
- izomerik o‘tish orqali asosiy holatga o‘tish;
- o‘z-o‘zidan bo‘linish (ehtimolligi 2,6(4) %);
- α-yemirilish (ehtimolligi <0,5 %).
Qo‘llanilishi
Uran-238 ko‘paytiruvchi reaktorlar uchun yoqilg‘i sifatida, masalan, tez neytronli reaktor BN-600da, shuningdek, yadro quroli ishlab chiqarishda qo‘llanadi. Yuqori zichligi va yemirilish faolligining pastligi tufayli u kuchli gamma nurlanishi va yuqori energiyali neytronlardan himoyalanishda ishlatiladi. Yuqori qattiqligi uni tanklarning zirhli qoplamalarida, o‘q o‘tkazmaydigan nimchalarda, shuningdek, o‘qotar qurollar va artilleriya uchun o‘q-dorilar tayyorlashda qo‘llash imkonini beradi.
Havolalar
