| Tesla | |
|---|---|
| Тл, T | |
| | |
| Fizik kattalik | magnit maydon induksiyasi |
| Tizim | SI |
| Turi | hosilaviy birlik |
| Kimning sharafiga nomlangan | Nikola Tesla |
Tesla (ruscha belgilanishi: Тл; xalqaro belgilanishi: T) — o‘lchov birligi bo‘lib, magnit maydon induksiyasini Xalqaro birliklar tizimida (SI) ifodalash uchun ishlatiladi. Tesla shunday bir jinsli magnit maydonning induksiyasiga tengki, unda 1 metr uzunlikdagi to‘g‘ri o‘tkazgich magnit induksiya vektoriga perpendikulyar holatda joylashtirilganda va undan o‘tuvchi tok kuchi 1 amper bo‘lsa, o‘tkazgichga ta’sir etuvchi kuch 1 nyuton.
Tesla SI asosiy birliklari orqali quyidagicha ifodalanadi:
Tesla SI hosilaviy birliklari orqali quyidagi munosabatlar bilan ifodalanadi:
Olimlar nomi bilan atalgan hosilaviy birliklarga oid SI qoidalariga ko‘ra, «tesla» o‘lchov birligining nomi kichik harf bilan, uning «Тл» belgisi esa bosh harf bilan yoziladi.
Magnit induksiyasini o‘lchashning boshqa birliklari bilan munosabati:
- 1 Тл = 10 000 gauss (SGS tizimidagi birlik)
- 1 Тл = 1⋅109 gamma (geofizikada qo‘llaniladigan birlik)
Bu birlik ixtirochi Nikola Tesla sharafiga nomlangan. Tesla Xalqaro birliklar tizimiga (SI) XI O‘lchovlar va tarozilar bo‘yicha bosh konferensiya qarori bilan 1960-yilda, SI tizimi umuman qabul qilingan vaqtda kiritilgan.
Xos qiymatlar

- Kosmik fazoda magnit induksiyasi 0,1 dan 10 nanoteslagacha (10−10 dan 10−8 Тл gacha) bo‘ladi.
- Yerning magnit maydoni vaqt va makonga qarab sezilarli darajada o‘zgaradi. Geografik kenglik 50° bo‘lganda, magnit induksiyasi o‘rtacha 5⋅10−5 Тл, ekvatorda esa (kenglik 0°) — 3,1⋅10−5 Тл ni tashkil etadi.
- Quyosh dog‘larida — 0,3 Тл.
- Ommaviy ishlab chiqariladigan relelar, transformatorlar, elektr dvigatellar va boshqa elektr qurilmalarining po‘lat magnit o‘tkazgichlarida — 0,1 dan 1,5 Тл gacha.
- Kuchli magnit maydon hosil qiluvchi magnit-rezonans tomograf yaratadigan magnit induksiyasining standart qiymati — 1,5 Тл; 3 Тл induksiyali tomograflar ham keng tarqalgan.
- Og‘diruvchi dipol magnitlar (Katta adron kollayderi) — 0,54 dan 8,3 Тл gacha.
- Oq mitti yulduzlarda — 100 Тл.
- Qurilmani vayron qilmasdan odamlar erishgan doimiy magnit maydonning rekord qiymati — 1200 Тл.
- Laboratoriyada kuzatilgan impulsli magnit maydonning rekord qiymati — 2800 Тл.
- Atomlardagi magnit maydonlar — 1 dan 10 kiloteslagacha (103 — 104 Тл).
- Neytron yulduzlarda — 1 dan 100 megateslagacha (106 — 108 Тл).
- Magnetarlarda — 0,1 dan 100 gigateslagacha (108 — 1011 Тл).
- Tabiatda kuzatilgan rekord qiymat — ~1,6 gigatesla (109 Тл) quyidagi pulsarda qayd etilgan: Swift J0243.6+6124.
Karrali va ulushli birliklar
O‘nlik karrali va ulushli birliklar standart SI old qo‘shimchalari yordamida hosil qilinadi.
| Karrali birliklar | Ulushli birliklar | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| qiymat | nomi | belgisi | qiymat | nomi | belgisi | ||
| 101 Тл | dekatesla | даТл | daT | 10−1 Тл | detsitesla | дТл | dT |
| 102 Тл | gektotesla | гТл | hT | 10−2 Тл | santitesla | сТл | cT |
| 103 Тл | kilotesla | кТл | kT | 10−3 Тл | millitesla | мТл | mT |
| 106 Тл | megatesla | МТл | MT | 10−6 Тл | mikrotesla | мкТл | µT |
| 109 Тл | gigatesla | ГТл | GT | 10−9 Тл | nanotesla | нТл | nT |
| 1012 Тл | teratesla | ТТл | TT | 10−12 Тл | pikotesla | пТл | pT |
| 1015 Тл | petatesla | ПТл | PT | 10−15 Тл | femtotesla | фТл | fT |
| 1018 Тл | eksatesla | ЭТл | ET | 10−18 Тл | attotesla | аТл | aT |
| 1021 Тл | zettatesla | ЗТл | ZT | 10−21 Тл | zeptotesla | зТл | zT |
| 1024 Тл | yottatesla | ИТл | YT | 10−24 Тл | yoktotesla | иТл | yT |
| 1027 Тл | ronnatesla | РнТл | RT | 10−27 Тл | rontotesla | рнТл | rT |
| 1030 Тл | kvettatesla | КвТл | QT | 10−30 Тл | kvektotesla | квТл | qT |
| qo‘llash tavsiya etiladi qo‘llash tavsiya etilmaydi | |||||||