Tarmoqlararo ekran (firewall)

Tarmoq perimetri chegarasidagi tarmoqlararo ekran.

Tarmoqlararo ekran, tarmoq ekrani — dasturiy yoki dasturiy-apparat elementi bo‘lib, u kompyuter tarmog‘i orqali o‘tadigan tarmoq trafigini belgilangan qoidalarga muvofiq nazorat qiladi va filtrlaydi.

Boshqa nomlari:

Vazifasi

Tarmoqlararo ekranlar bajaradigan vazifalarning asosiysi tarmoq segmentlarini yoki alohida xostlarni ruxsatsiz kirishdan himoya qilishdir. Bunday kirishda OSI tarmoq modeli protokollaridagi yoki tarmoq kompyuterlariga o‘rnatilgan dasturiy ta’minotdagi zaifliklardan foydalaniladi. Tarmoqlararo ekranlar trafik xususiyatlarini belgilangan andozalar bilan taqqoslab, uni o‘tkazadi yoki bloklaydi. Shu tariqa ular mahalliy tarmoq chegarasidagi o‘ziga xos nazorat-o‘tkazish punkti vazifasini bajaradi.

Tarmoqlararo ekranlarni o‘rnatishning eng keng tarqalgan joyi — mahalliy tarmoq perimetri chegarasi. Bu ichki xostlarni tashqi hujumlardan himoya qiladi. Biroq hujumlar ichki tugunlardan ham boshlanishi mumkin. Bunday holatda, agar hujumga uchrayotgan xost ayni tarmoqda joylashgan bo‘lsa, trafik tarmoq perimetri chegarasidan o‘tmaydi va tarmoqlararo ekran ishga tushmaydi. Shu sababli hozir tarmoqlararo ekranlar nafaqat tarmoq chegarasida, balki uning turli segmentlari orasida ham o‘rnatiladi. Bu qo‘shimcha xavfsizlik darajasini ta’minlaydi.

Tarmoqlararo ekran qanday hujumlardan himoya qiladi

Tarmoqlararo ekran quyidagi kiberxavflardan himoya qilishga mo‘ljallangan:

Bu kompyuterga o‘rnatilgan dasturiy ta’minotdagi zaifliklardan foydalanadigan hujumlar bo‘lib, ular operatsion tizim va uning xizmatlari, utilitalar hamda amaliy dasturlardagi kamchiliklardan foydalanadi. Bunday zaif joylar hamma yerda, jumladan Windows tizimida ham uchrashi mumkin. Ular zararli dasturiy ta’minotga eksployt yordamida qurilmaga kirish, undan trafik yuborish va qabul qilish imkonini beradi. Tarmoqlararo ekran bunday harakatlarni bloklaydi. Shuni yodda tutish kerakki, bekdorlar antivirus dasturlarida hamda tarmoq uskunalarining dasturiy ta’minotida, jumladan apparat tarmoqlararo ekranlarda ham bo‘lishi mumkin.

Foydalanuvchini mashhur veb-resurs interfeysini aynan takrorlaydigan soxta (fishing) saytga yo‘naltirishga asoslangan firibgarlik usuli. Masalan, bunday sayt ijtimoiy tarmoqqa kirish sahifasini, davlat xizmatlari portali (masalan, Gosuslugi)dagi shaxsiy kabinetni yoki internet-banking orqali to‘lov sahifasini takrorlashi mumkin. Foydalanuvchi shaxsiy ma’lumotlarini kiritadi va ular jinoyatchilar qo‘liga tushadi. Tarmoqlararo ekran shubhali hamda xavfli saytlarga ulanishni taqiqlaydi.

  • Masofaviy kirishga hujum.

Masofaviy ish stoli yordamida foydalanuvchi kompyuterni internet orqali, ya’ni uzoqdan boshqarishi mumkin. Xakerlar bu kirishni qo‘lga kiritib, muhim ma’lumotlarni o‘g‘irlashi, o‘chirishi yoki shifrlashi mumkin. Tarmoqlararo ekranning vazifalaridan biri bunday trafik uzatilishini taqiqlashdir.

  • Marshrutni qayta yo‘naltirish.

Ma’lumot paketlari tarmoq bo‘ylab belgilangan marshrutlar orqali uzatiladi. Ushbu turdagi hujumda esa ma’lumotning o‘tish yo‘li shunday almashtiriladiki, oxirgi qurilma hech qanday shubha sezmaydi.

  • DDoS-hujumlar.

Tarmoqlararo ekranning asosiy vazifasi filtrlash bo‘lgani uchun u juda katta hajmdagi trafik oqimiga qarshi kurashishda yordam beradi. Bloklash kiruvchi paketlarga ham, agar qurilmangizdan hujum vositasi sifatida foydalanishga urinishsa, chiquvchi paketlarga ham qo‘llanadi.

Tarixi

Tarmoq trafigini filtrlash vazifasini bajaradigan dastlabki qurilmalar 1980-yillarning oxirida, internet hali yangilik bo‘lgan va global miqyosda qo‘llanmagan davrda paydo bo‘lgan. Bu qurilmalar marshrutizatorlar bo‘lib, ular tarmoq sathi protokollari sarlavhalaridagi ma’lumotlar asosida trafikni tekshirgan. Keyinchalik tarmoq texnologiyalari rivojlanishi bilan bu qurilmalar yuqoriroq, ya’ni transport sathi protokollari ma’lumotlaridan foydalanib ham trafikni filtrlash imkoniga ega bo‘ldi. Marshrutizatorlarni tarmoqlararo ekranning dastlabki dasturiy-apparat yechimi deb hisoblash mumkin.

Dasturiy tarmoqlararo ekranlar ancha keyin paydo bo‘lgan va ular antivirus dasturlariga qaraganda ancha yangi edi. Masalan, Netfilter/iptables loyihasi (Linux yadrosining 2.4-versiyasidan boshlab unga kiritilgan dastlabki dasturiy tarmoqlararo ekranlardan biri) 1998-yilda tashkil etilgan. Bunday kech paydo bo‘lish tushunarli: uzoq vaqt davomida shaxsiy kompyuterlarni zararli dasturlardan himoya qilish masalasini antiviruslar hal qilib kelgan. Biroq 1990-yillarning oxirida viruslar kompyuterlarda tarmoqlararo ekran yo‘qligidan faol foydalana boshladi. Natijada foydalanuvchilarning ushbu turdagi vositalarga qiziqishi ortdi.

Trafikni filtrlash

Trafikni filtrlash oldindan sozlangan, ruleset deb ataladigan qoidalar to‘plami asosida amalga oshiriladi. Tarmoqlararo ekranni axborot oqimini qayta ishlovchi filtrlar ketma-ketligi sifatida tasavvur qilish qulay. Har bir filtr alohida qoidani talqin qilishga mo‘ljallangan. To‘plamdagi qoidalar ketma-ketligi tarmoqlararo ekran unumdorligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Masalan, ko‘pgina tarmoqlararo ekranlar mos qoida topilmaguncha trafikni qoidalar bilan birma-bir taqqoslaydi. Bunday ekranlarda eng ko‘p trafik mos keladigan qoidalarni ro‘yxatning yuqorisiga joylashtirish lozim. Bu unumdorlikni oshiradi.

Kiruvchi trafikni qayta ishlashning ikki tamoyili mavjud. Birinchisi: «Ochiq taqiqlanmagan hamma narsaga ruxsat beriladi». Bunda tarmoqlararo ekran hech bir qoidaga mos kelmaydigan paketni olsa, uni keyingi manzilga uzatadi. Bunga qarama-qarshi tamoyil — «Ochiq ruxsat berilmagan hamma narsa taqiqlanadi» — ancha yuqori himoyani kafolatlaydi, chunki qoidalar bilan aniq ruxsat berilmagan barcha trafikni bloklaydi. Biroq bu tamoyil administratorga qo‘shimcha yuklama keltiradi.

Oxir-oqibat, tarmoqlararo ekranlar kelayotgan trafikka nisbatan ikki amaldan birini bajaradi: paketni keyingi manzilga o‘tkazish (allow) yoki paketni tashlab yuborish (deny). Ba’zi tarmoqlararo ekranlarda uchinchi amal ham mavjud — reject. Bunda paket tashlab yuboriladi, lekin jo‘natuvchiga u foydalanmoqchi bo‘lgan xizmat mavjud emasligi haqida xabar beriladi. Bunga qarama-qarshi ravishda, deny amalida jo‘natuvchiga xizmat mavjud emasligi bildirilmaydi va bu xavfsizroq hisoblanadi.

Tarmoqlararo ekranlarning tasnifi

Tarmoqlararo ekranlarning OSI tarmoq modeli asosidagi tasnifini ko‘rsatuvchi sxema

Hozirga qadar tarmoqlararo ekranlarning yagona va umumqabul qilingan tasnifi mavjud emas. Biroq aksariyat hollarda OSI modelining qaysi sathi qo‘llab-quvvatlanishi ularni tasniflashdagi asosiy belgi hisoblanadi. Ushbu modelga ko‘ra, tarmoqlararo ekranlarning quyidagi turlari ajratiladi:

  • boshqariladigan kommutatorlar;
  • paket filtrlari;
  • seans sathi shlyuzlari;
  • holatni tekshiruvchi ekranlar;
  • amaliy sath vositachilari.

Boshqariladigan kommutatorlar

Boshqariladigan kommutatorlar ba’zan tarmoqlararo ekranlar turkumiga kiritiladi, chunki ular tarmoqlar yoki tarmoq tugunlari o‘rtasidagi trafikni filtrlaydi. Biroq ular kanal sathida ishlaydi va mahalliy tarmoq doirasidagi trafikni ajratadi. Shu sababli ularni tashqi tarmoqlardan keladigan trafikni qayta ishlash uchun ishlatib bo‘lmaydi (masalan, internetdan).

Tarmoq uskunalarini ishlab chiqaruvchi Cisco, Nortel, 3Com, ZyXEL kabi kompaniyalar o‘z kommutatorlarida MAC-manzillar asosida trafikni filtrlash imkonini beradi. Bu manzillar freymlar sarlavhalarida joylashgan. Masalan, Cisco Catalyst oilasidagi kommutatorlarda bu imkoniyat Port Security mexanizmi orqali amalga oshirilgan. Biroq filtrlashning bu usuli unchalik samarali emas. Chunki tarmoq kartasiga apparat darajasida biriktirilgan MAC-manzil dasturiy yo‘l bilan oson o‘zgartiriladi: drayver orqali berilgan qiymat plataga yozilgan manzildan ustun turadi. Shu sababli ko‘pgina zamonaviy kommutatorlar filtrlash belgisi sifatida boshqa parametrlar, masalan, VLAN identifikatoridan foydalanishga imkon beradi. Virtual mahalliy tarmoqlar texnologiyasi (inglizcha Virtual Local Area Network) trafigi boshqa tarmoq tugunlaridan to‘liq ajratilgan xostlar guruhlarini yaratish imkonini beradi.

Boshqariladigan kommutatorlarga asoslangan xavfsizlik siyosatini korporativ tarmoqda amalga oshirishda ular kuchli va nisbatan arzon yechim bo‘lishi mumkin. Bunday tarmoqlararo ekranlar faqat kanal sathi protokollari bilan ishlagani uchun trafikni juda yuqori tezlikda filtrlaydi. Ushbu yechimning asosiy kamchiligi — yuqoriroq sathlardagi protokollarni tahlil qila olmasligidir.

Paket filtrlari

Paket filtrlari tarmoq sathida ishlaydi va paketlar sarlavhasidagi ma’lumotlarga asoslanib trafik o‘tishini nazorat qiladi. Bu turdagi ko‘plab tarmoqlararo ekranlar yuqoriroq, ya’ni transport sathi protokollari sarlavhalari bilan ham ishlay oladi (masalan, TCP yoki UDP). Paket filtrlari tarmoqlararo ekranlar bozorida birinchilardan bo‘lib paydo bo‘lgan va hozirgacha eng keng tarqalgan tur hisoblanadi. Bu texnologiya marshrutizatorlarning aksariyatida va hatto ayrim kommutatorlarda ham amalga oshirilgan.

Tarmoq paketi sarlavhasini tahlil qilishda quyidagi parametrlardan foydalanish mumkin:

  • IP-manzillar — jo‘natuvchi va qabul qiluvchining manzillari;
  • transport protokoli turi;
  • tarmoq va transport sathi protokollari xizmat sarlavhalaridagi maydonlar;
  • port — jo‘natuvchi va qabul qiluvchining portlari.

Ko‘pincha qismlarga bo‘lingan paketlarni filtrlashga to‘g‘ri keladi va bu ayrim hujumlarni aniqlashni qiyinlashtiradi. Ko‘pgina tarmoq hujumlari tarmoqlararo ekranlarning ushbu zaifligidan foydalanadi: taqiqlangan ma’lumotli paketlar boshqa, ishonchli paketning bo‘laklari sifatida ko‘rsatiladi. Bunday hujumlarga qarshi usullardan biri tarmoqlararo ekranni fragmentlangan paketlarni bloklaydigan qilib sozlashdir. Ayrim tarmoqlararo ekranlar paketlarni ichki tarmoqqa uzatishdan oldin ularni qayta birlashtira oladi, biroq bu ekranning qo‘shimcha resurslarini, ayniqsa xotirasini talab qiladi. Fragmentlarni qayta birlashtirish faqat asosli zarurat bo‘lgandagina qo‘llanishi kerak, aks holda tarmoqlararo ekranning o‘zi ham osonlik bilan DoS-hujumi qurboniga aylanishi mumkin.

Paket filtrlarini tarmoq infratuzilmasining quyidagi tarkibiy qismlarida amalga oshirish mumkin:

Paket filtrlari odatda faqat tarmoq va transport sathlaridagi sarlavha ma’lumotlarini tekshiradi. Shu sababli ular buni yetarlicha tez bajara oladi. Chegara marshrutizatorlariga o‘rnatilgan paket filtrlari ishonch darajasi past tarmoq bilan chegarada joylashtirish uchun juda mos keladi. Biroq paket filtrlari OSI tarmoq modelining yuqoriroq sathlaridagi protokollarni tahlil qila olmaydi. Bundan tashqari, ular odatda tarmoq manzilini soxtalashtirish bilan bog‘liq hujumlarga zaif bo‘ladi. Bunday hujumlar ko‘pincha tarmoqlararo ekran amalga oshiradigan kirishni boshqarish cheklovlarini chetlab o‘tish uchun qo‘llanadi.

Seans sathi shlyuzlari

Tarmoqlararo ekranning seans sathi turi mahalliy tarmoqdagi tugun bilan tashqi xostlar o‘rtasidagi bevosita aloqani bartaraf etadi. U vositachi (inglizcha proxy) sifatida ishlaydi: barcha kiruvchi paketlarga javob qaytaradi va ularga joriy ulanish bosqichidan kelib chiqib ruxsat etilishini tekshiradi. Seans sathi shlyuzi ilgari o‘rnatilgan ulanishga tegishli bo‘lmagan birorta tarmoq paketining o‘tmasligini ta’minlaydi. Ulanishni o‘rnatish so‘rovi kelishi bilanoq tegishli ma’lumotlar (jo‘natuvchi va qabul qiluvchi manzillari, ishlatiladigan tarmoq va transport sathi protokollari, ulanish holati va hokazolar) maxsus jadvalga kiritiladi. Agar ulanish o‘rnatilgan bo‘lsa, ushbu seans doirasida uzatilayotgan paketlar qo‘shimcha filtrlashsiz mahalliy tarmoqqa nusxalanadi. Aloqa seansi yakunlangach, unga oid ma’lumotlar jadvaldan o‘chiriladi. Shu bois yakunlangan ulanish paketlaridek ko‘rinishga urinayotgan keyingi barcha paketlar tashlab yuboriladi.

Bunday tarmoqlararo ekran ikki tugun o‘rtasidagi bevosita aloqani bartaraf etgani uchun seans sathi shlyuzi tashqi tarmoq bilan ichki resurslar o‘rtasidagi yagona bog‘lovchi bo‘g‘inga aylanadi. Natijada tashqi tarmoqdan kelgan barcha so‘rovlarga shlyuzning o‘zi javob berayotgandek ko‘rinadi va himoyalanayotgan tarmoq topologiyasini aniqlash deyarli imkonsiz bo‘ladi. Bundan tashqari, tugunlar o‘rtasidagi aloqa faqat ruxsat berilgan taqdirdagina o‘rnatilishi sababli seans sathi shlyuzi paket filtrlariga xos DoS-hujumining oldini oladi.

Ushbu texnologiya samarali bo‘lsa-da, jiddiy kamchilikka ega: yuqorida sanalgan barcha turdagi tarmoqlararo ekranlar singari, seans sathi shlyuzlari ham paketning ma’lumotlar maydoni mazmunini tekshira olmaydi. Bu esa hujumchiga himoyalangan tarmoqqa «troyan dasturlarini» yuborish imkonini beradi.

Amaliy sath vositachilari

Tarmoqlararo ekranlarning amaliy sath turiga, jumladan, veb-ilovalar fayrvoli ham kiradi. Ular seans sathi shlyuzlari singari ikki tugun o‘rtasida bevosita aloqaga yo‘l qo‘ymaydi. Biroq amaliy sathda ishlagani uchun uzatilayotgan trafikning mazmuniy kontekstini «tushuna» oladi. Ushbu texnologiyaga asoslangan tarmoqlararo ekranlar bir nechta vositachi ilovalardan (inglizcha application proxy) iborat bo‘lib, ularning har biri o‘z amaliy protokoliga xizmat ko‘rsatadi. Bunday tarmoqlararo ekran uzatilayotgan xabarlardagi mavjud bo‘lmagan yoki nomaqbul buyruqlar ketma-ketligini aniqlab, bloklashi mumkin. Bu ko‘pincha DoS-hujumini anglatadi. Shuningdek, ayrim buyruqlardan foydalanishni taqiqlashi mumkin (masalan, FTP PUT buyrug‘i foydalanuvchiga FTP-serverga ma’lumot yozish imkonini beradi).

Amaliy sath vositachisi uzatilayotgan axborot turini aniqlay oladi. Masalan, bu bajariladigan fayl biriktirilgan elektron pochta xabarini bloklash imkonini beradi. Ushbu turdagi tarmoqlararo ekran yana kiruvchi ma’lumotlar argumentlarini tekshirishi mumkin. Masalan, uzunligi 100 belgidan iborat yoki ikkilik ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan foydalanuvchi nomi argumenti hech bo‘lmaganda shubhali hisoblanadi.

Amaliy sath vositachilari foydalanuvchining haqiqiyligini tekshirishi, shuningdek, SSL-sertifikatlari muayyan sertifikatlash markazi tomonidan imzolanganini tekshirishi mumkin. Amaliy sathdagi tarmoqlararo ekranlar ko‘plab protokollar, jumladan HTTP, FTP, elektron pochta protokollari (SMTP, POP, IMAP), Telnet va boshqalar uchun mavjud.

Bu turdagi tarmoqlararo ekranlarning kamchiligi — har bir paketni tahlil qilishga ko‘p vaqt va resurs sarflanishidir. Shu sababli ular odatda real vaqt rejimida ishlaydigan ilovalar uchun mos emas. Yana bir kamchiligi — yangi tarmoq ilovalari va protokollarini qo‘llab-quvvatlashni avtomatik qo‘shib bo‘lmasligidir, chunki ularning har biri uchun alohida agent talab etiladi.

Holatni tekshiruvchi ekranlar

Yuqorida sanalgan tarmoqlararo ekran turlarining har biri korporativ tarmoqlarni himoya qilishda qo‘llanadi va o‘z afzalliklariga ega. Biroq bu afzalliklarning barchasini bitta qurilmada birlashtirib, tarmoq sathidan amaliy sathgacha bo‘lgan trafikni filtrlaydigan tarmoqlararo ekranga ega bo‘lish ancha samarali bo‘lar edi. Ushbu g‘oya yuqori unumdorlikni kuchli himoya bilan birlashtirgan holatni tekshiruvchi ekranlarda amalga oshirildi. Bu turdagi tarmoqlararo ekranlar quyidagilarni nazorat qilish imkonini beradi:

  • har bir uzatilayotgan paketni — qoidalar jadvali asosida;
  • har bir seansni — holatlar jadvali asosida;
  • har bir ilovani — ishlab chiqilgan vositachilar asosida.

Ushbu turdagi tarmoqlararo ekranlar trafikni seans sathi shlyuzi tamoyiliga ko‘ra filtrlaydi, biroq tugunlar o‘rtasida ulanishni o‘rnatish jarayoniga aralashmaydi. Shu sababli holatni tekshiruvchi ekranning unumdorligi amaliy sath vositachisi va seans sathi shlyuzinikidan sezilarli yuqori bo‘lib, paket filtrlari unumdorligiga yaqin. Holatni tekshiruvchi ekranlarning yana bir afzalligi — foydalanuvchi uchun shaffof ishlashidir: mijoz dasturiy ta’minotini qo‘shimcha sozlash shart emas. Bunday tarmoqlararo ekranlarni kengaytirish imkoniyatlari ham katta. Yangi xizmat yoki amaliy sath protokoli paydo bo‘lsa, uni qo‘llab-quvvatlash uchun bir nechta andoza qo‘shish kifoya. Biroq holatni tekshiruvchi ekranlar amaliy sath vositachilariga qaraganda pastroq himoya darajasiga ega.

Holatni tekshirish (inglizcha stateful inspection) atamasini Check Point Software kompaniyasi joriy qilgan. Bu atama tarmoq uskunalari ishlab chiqaruvchilariga shu qadar ma’qul kelganki, hozir deyarli har bir tarmoqlararo ekran, hatto ushbu texnologiyani to‘liq amalga oshirmasa ham, shu turga kiritiladi.

Amalga oshirilishi

Tarmoqlararo ekranlar ikki xil ko‘rinishda yaratiladi: dasturiy va dasturiy-apparat. Dasturiy-apparat turining o‘zi ham ikki ko‘rinishga ega: kommutator yoki marshrutizatordagi alohida modul va ixtisoslashtirilgan qurilma.

Hozir ko‘proq dasturiy yechim qo‘llanadi. Bir qarashda u jozibaliroq ko‘rinadi, chunki undan foydalanish uchun faqat tarmoqlararo ekran dasturini sotib olib, tashkilotdagi istalgan kompyuterga o‘rnatish kifoyadek tuyuladi. Ammo amaliyot shuni ko‘rsatadiki, tashkilotda bo‘sh kompyuter, ayniqsa tizim resurslariga qo‘yiladigan ancha yuqori talablarni qondiradigan kompyuter har doim ham topilavermaydi. Kompyuter topilgach (ko‘pincha uni sotib olishga to‘g‘ri keladi), operatsion tizimni, so‘ng tarmoqlararo ekran dasturiy ta’minotini o‘rnatish va sozlash kerak bo‘ladi. Demak, oddiy shaxsiy kompyuterdan foydalanish avvaliga ko‘ringanidek oson emas. Aynan shu sababli security appliance deb ataladigan, odatda FreeBSD yoki Linux asosida yaratilgan va faqat zarur funksiyalarni bajarish uchun ixchamlashtirilgan maxsus dasturiy-apparat majmualari tobora keng tarqalmoqda. Bunday yechimlarning afzalliklari:

  • joriy etishning osonligi: bu qurilmalarda oldindan o‘rnatilgan va sozlangan operatsion tizim bo‘ladi; tarmoqqa ulashdan keyin juda kam sozlash talab qilinadi;
  • boshqarishning osonligi: ushbu qurilmalarni istalgan joydan SNMP yoki Telnet kabi standart protokollar yoki SSH yoxud SSL;
  • unumdorlik: bu qurilmalar samaraliroq ishlaydi, chunki ularning operatsion tizimidan barcha foydalanilmaydigan xizmatlar olib tashlangan;
  • nosozliklarga chidamlilik va yuqori darajadagi mavjudlik: bu qurilmalar muayyan vazifalarni yuqori darajada uzluksiz bajarish uchun yaratilgan.

Tarmoqlararo ekran tahlilining cheklovlari

Tarmoqlararo ekran faqat o‘zi «tushuna» oladigan trafikni filtrlay oladi. Aks holda uning samaradorligi pasayadi, chunki tanib olinmagan trafik bilan nima qilish haqida asosli qaror qabul qila olmaydi. Quyidagi protokollar, jumladan TLS, SSH, IPsec va SRTP, mazmunni yashirish uchun kriptografiyadan foydalanadi. Shu sababli ularning trafigi mazmunini talqin qilib bo‘lmaydi. Bundan tashqari, OpenPGP va S/MIME kabi ayrim protokollar amaliy sath ma’lumotlarini shifrlaydi. Natijada ushbu tarmoq sathidagi ma’lumotlarga asoslanib trafikni filtrlash imkonsiz bo‘ladi. Tarmoqlararo ekran tahlilining yana bir cheklovi — tunnellangan trafikdir. Agar tarmoqlararo ekran qo‘llanayotgan tunnellash mexanizmini «tushunmasa», bunday trafikni filtrlay olmaydi. Ushbu holatlarning barchasida tarmoqlararo ekranda sozlangan qoidalar u talqin qila olmaydigan trafik bilan nima qilish kerakligini aniq belgilashi lozim.

Adabiyotlar

Kitoblar

Maqolalar