Sun’iy intellektli brauzer (ingl. AI browser) — bu brauzer bo‘lib, unda sun’iy intellekt yordamida veb-sahifalar mazmunini avtomatik umumlashtirish yoki shakllarni to‘ldirish kabi imkoniyatlar mavjud. Bunday brauzerning yana bir nomi — agentli brauzer (ingl. agentic browser): bu nom brauzer sun’iy intellekt agenti konsepsiyasiga asoslanganini anglatadi. Bunday agent — katta til modellari (LLM) asosida ishlovchi va mashinali o‘rganish algoritmlari yordamida vazifalarni mustaqil bajara oladigan dastur.
2025-yil holatiga ko‘ra, sun’iy intellektni brauzerlarga joriy etishning ikkita asosiy yondashuvini ajratish mumkin.
Birinchi yondashuvda boshidanoq sun’iy intellekt agenti asosida loyihalanadigan yangi, ixtisoslashgan brauzerlar yaratiladi. Bu yo‘nalishda bozorga yangi kirib kelgan quyidagi kompaniyalar faoliyat yuritmoqda: OpenAI, Opera va Perplexity AI.
Ikkinchi yondashuv — mavjud, keng tarqalgan brauzerlarga yangilanishlar orqali sun’iy intellekt funksiyalarini qo‘shishdir. Bunga quyidagi brauzer va chat-botlar birikmalari misol bo‘ladi: Google Chrome brauzeridagi Gemini, Microsoft Edge brauzeridagi Copilot va Alisa bilan ishlovchi Yandeks brauzeri.
Bulutli yechimlar
Sun’iy intellektli brauzerlarning bulutli yechimlari foydalanuvchilarga avtomatlashtirilgan brauzer agentlarini qurilmasiga o‘rnatmasdan ishga tushirish imkonini beradi. Bunday tizimlar masofaviy serverlarda ishlaydi va quyidagi dasturiy freymvorklardan (framework) foydalanadi: Puppeteer yoki Playwright. Bunday xizmatlarga Browserbase, Browser-use va AI Browser misol bo‘la oladi. Odatda, sun’iy intellekt hujjat obyekt modeli (Document Object Model, DOM) orqali sahifa elementlarini aniqlab, ular bilan o‘zaro ishlaydi. Shuningdek, sahifaning joylashuvi va tuzilishini tushunish uchun brauzer ekran tasvirlarini ham tahlil qilishi mumkin.
Foydalanish ssenariylari
Bunday tizimlar sahifalar tuzilishini tahlil qilishni talab etadigan murakkab veb-vazifalarni avtomatlashtirish uchun qo‘llaniladi. Bunga CLAIRE nomli tadqiqotchi agent vositasi misol bo‘la oladi. U katta til modellaridan foydalanib, Vikipediya maqolalarini ko‘zdan kechiradi, ularning DOM tuzilishini tahlil qiladi, turli maqolalardagi faktlar o‘rtasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ziddiyatlarni aniqlaydi va tahrirlarni taklif etadi. Bu esa kontent moderatsiyasi jarayonini tezlashtirishga yordam beradi.
Xatarlar va xavfsizlik
Sun’iy intellektli brauzerlarning asosiy xavfsizlik xatarlaridan biri — ko‘rsatma kiritish hujumi (prompt injection) ehtimolidir. Brauzer foydalanuvchi fayllari bilan birga tizimning ko‘plab resurslariga kirish imkoniga ega bo‘lgani sababli, hujumchi zararli sayt orqali maxsus buyruqlar kiritib, sun’iy intellekt agentini ma’lumotlarni o‘zgartirish yoki o‘g‘irlash kabi ruxsat etilmagan harakatlarni bajarishga majburlashi mumkin.