Simsiz aloqa — signallar yoki maʼlumotlarni uzatish uchun simlar, kabellar yoki optik tolalar o‘rniga radiochastotali, infraqizil, mikroto‘lqinli yoxud boshqa turdagi elektromagnit yoki akustik to‘lqinlardan foydalanadigan tizimdir.
Simsiz texnologiyalar bir-biridan uzoqda joylashgan qurilmalar o‘rtasida kabelsiz aloqa o‘rnatadi.
Dastlab simsiz (wireless) atamasi metall o‘tkazgichlardan foydalanmasdan elektromagnit to‘lqinlar yordamida axborotni masofaga uzatish usulini ifodalagan va uzoq vaqt davomida «radio» atamasining sinonimi bo‘lgan. 1920-yillarda ommaviy radioeshittirish paydo bo‘lgach, uning o‘rnini «radio» atamasi egallagan. Rus tiliga «simsiz» so‘zi 1970-yillarda kirib kelgan.
Axborotni uzatish uchun radioto‘lqinlar, shuningdek, infraqizil, optik yoki lazer nurlanishidan foydalanish mumkin. Simsiz texnologiyalar ko‘p bo‘lib, ular ko‘pincha marketing nomlari bilan tanilgan. Masalan, Wi-Fi, WiMAX, Bluetooth, radiotelefon. Har bir texnologiya o‘z qo‘llanish sohasiga bog‘liq muayyan xususiyatlarga ega.
Simsiz texnologiyalarni tasniflash yondashuvlari

Simsiz texnologiyalarni tasniflashning turli yondashuvlari mavjud.
- Qamrov masofasiga ko‘ra:
- Simsiz shaxsiy tarmoqlar (WPAN — Wireless Personal Area Networks, yaʼni simsiz shaxsiy hudud tarmoqlari). Texnologiyalarga misol — Bluetooth.
- Simsiz lokal tarmoqlar (WLAN — Wireless Local Area Networks, yaʼni simsiz lokal tarmoqlar). Texnologiyalarga misol — Wi-Fi.
- Shahar miqyosidagi simsiz tarmoqlar (WMAN — Wireless Metropolitan Area Networks, yaʼni shahar miqyosidagi simsiz tarmoqlar). Texnologiyalarga misol — WiMAX.
- Simsiz keng hududli tarmoqlar (WWAN — Wireless Wide Area Network, yaʼni keng hududli simsiz tarmoqlar). Texnologiyalarga misol — CSD, GPRS, EDGE, EV-DO, HSPA, UMTS, LTE, LTE Advanced.
- Topologiyasiga ko‘ra:
- Qo‘llanish sohasiga ko‘ra:
- Korporativ (idoraviy) simsiz tarmoqlar — kompaniyalar o‘z ehtiyojlari uchun tashkil etadigan tarmoqlar.
- Operatorlarning simsiz tarmoqlari — pullik xizmatlar ko‘rsatish maqsadida aloqa operatorlari tomonidan tashkil etiladigan tarmoqlar.
Simsiz texnologiyalarni qisqa, ammo mazmunli tasniflash uchun ularning eng muhim ikki xususiyatini ikkita o‘qda bir vaqtning o‘zida ko‘rsatish mumkin: maksimal axborot uzatish tezligi va maksimal aloqa masofasi.
Simli va simsiz maʼlumot uzatish texnologiyalarining farqlari
| Xususiyat | Simli | Simsiz |
|---|---|---|
| Uzatish muhiti | Kabel (mis yoki optik) | Atrofdagi fazo |
| Abonentlarning harakatchanligi | Taʼminlanmaydi | Taʼminlanishi mumkin |
Xavfsizlik masalalari
Salomatlikka taʼsiri
2011-yil holatiga ko‘ra, eng keng ko‘lamli xalqaro epidemiologik tadqiqot — INTERPHONE — Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti homiyligida o‘tkazilgan bo‘lib, unda mobil telefondan foydalanish bosh miya o‘smalari (glioma va meningioma) xavfini oshirishi aniqlanmagan.
Havolalar
- Simsiz texnologiyalar haqidagi maqolalar («Simsiz texnologiyalar» jurnali)