Infeksiya- patogenlar deb nomlanuvchi mikroorganizmlar tanadagi to'qimalar va hujayralarga hujum qilganda yuzaga keladigan yuqumli holat. Qayd etilgan patogenlar tanadagi hujayralarga hujum qilib, yuqumli kasalliklarni keltirib chiqaradi.
Infeksiyalar organizmga kiradigan patogen turiga, insonning immunitet tizimiga va boshqa omillarga qarab engil yoki jiddiy bo'lishi mumkin. Ba'zi infeksiyalar organizm tomonidan o'z-o'zidan yo'q qilinishi mumkin bo'lgan oddiy kasalliklar bo'lsa, boshqalari jiddiy asoratlar yoki hatto o'limga olib kelishi mumkin.
Infektsiyalarning tasnifi
Patogen turiga ko'ra infeksiyalar to'rtta asosiy guruhga bo'linadi:
Bakterial infeksiyalar: Bakteriyalar eng keng tarqalgan infeksiyani qo'zg'atuvchi mikroorganizmlardir. Bakterial infeksiyalar nafas olish yo'llari infeksiyalari, siydik yo'llari infeksiyalari, teri infeksiyalari, oshqozon-ichak infek1siyalari va meningit kabi turli kasalliklarga olib kelishi mumkin.
Virusli infeksiyalar: Viruslar bakteriyalardan kichikroq bo'lgan va o'z-o'zidan ko'paya olmaydigan mikroorganizmlardir. Virusli infeksiyalar gripp, shamollash, qizamiq, suvchechak, OITS va gepatit kabi turli kasalliklarga olib kelishi mumkin.
Zamburug'li infeksiyalar: Zamburug'larning kelib chiqishi mikroorganizmlaridir. Zamburug' infeksiyalari oyoq, tirnoq zamburug'ni, trixofitiya va kandidoz kabi turli kasalliklarga olib kelishi mumkin.
Parazit infeksiyalari: Parazitlar o'zlari oziq-ovqat ishlab chiqara olmaydigan va boshqa tirik mavjudotning tanasi bilan oziqlanadigan mikroorganizmlardir. Parazitar infeksiyalar bezgak, gepatit E, sil va trixinoz kabi turli kasalliklarga olib kelishi mumkin.
Infektsiya belgilari
Infektsiya belgilari patogen turiga, infeksiyaning og'irligiga va insonning immunitet tizimiga qarab farq qilishi mumkin. Umuman olganda, infeksiyaning belgilari quyidagilardan iborat:
- Isitma
- Zaiflik
- Charchoq
- Mushak og'rig'i
- Bosh og'rig'i
- Tomoq og'rig'i
- Tumov
- Yo'tal
- Diareya
- Kusish
- Qorin og'rig'i
- Terining qizarishi, shishishi yoki toshmalari
Infektsiyalarning oldini olish
Infektsiya oldini olish uchun ba'zi ehtiyot choralarini ko'rish mumkin:
- Qo'l gigienasi: Qo'llarni sovun va suv bilan muntazam yuvish infeksiyalarning tarqalishini oldini olishga yordam beradi.
- Emlash: Emlashlar ba'zi infeksiyalarning oldini olishga yordam beradi.
- Sog'lom ovqatlanish: Sog'lom ovqatlanish immunitet tizimini mustahkamlashga yordam beradi.
- Stressni kamaytirish: Stress immunitet tizimini zaiflashtirishi mumkin.
Infektsiyalarni davolash
Infeksiyalarni davolash patogen turiga va infeksiyaning og'irligiga qarab o'zgaradi. Ba'zi infektsiyalar tananing o'zini davolash qobiliyati bilan tozalanishi mumkin. Biroq, ba'zi infeksiyalar dori yoki jarrohlik amaliyotini talab qilishi mumkin.
Dori-darmonlar
Dori terapiyasi infeksiyalarni davolashda eng ko'p qo'llaniladigan usuldir. Dorilar patogenlarni yo'q qilish yoki ularning ko'payishini oldini olish uchun ishlatiladi. Infeksiyalarni davolashda ishlatiladigan dorilarga quyidagilar kiradi:
- Antibiotiklar: Antibiotiklar bakterial infeksiyalarni davolash uchun ishlatiladi. Ular bakteriyalarning ko'payishi va tarqalishini oldini oladi.
- Virusga qarshi dorilar: Virusga qarshi preparatlar virusli infeksiyalarni davolashda qo'llaniladi. Ular viruslarning ko'payishini oldini oladi.
- Zamburug'larga qarshi preparatlar: Zamburug'larga qarshi preparatlar zamburug' infeksiyalarini davolashda qo'llaniladi. Ular zamburuglarning ko'payishi va rivojlanishiga to'sqinlik qiladi.
- Parazitlarga qarshi preparatlar: Parazitlarga qarshi preparatlar parazitar infeksiyalarni davolashda qo‘llaniladi. Ular parazitlarning ko'payishi va o'sishiga to'sqinlik qiladi.
Jarrohlik aralashuvi
Ba'zi infeksiyalarni dori-darmonlar bilan davolash mumkin emas. Bunday hollarda jarrohlik aralashuv talab qilinishi mumkin. Infeksiya manbasini bartaraf etish uchun jarrohlik aralashuv amalga oshiriladi.
Infektsiya dunyodagi eng keng tarqalgan kasalliklardan biridir. Infeksiyalardan himoya qilish uchun ko'rilishi mumkin bo'lgan ehtiyot choralari infektsiya xavfini kamaytirishga yordam beradi.
