
Fauna (lotincha Fauna — o‘rmonlar va dalalar ma’budasi, hayvonlar podalarining homiysi) — tarixan shakllangan turlarga mansub hayvonlar majmui bo‘lib, ular muayyan hududda yashaydi. Har qanday hudud faunasi turli faunistik majmualardan tashkil topadi. Bu majmualar o‘xshash areallarga ega bo‘lgan turlarni birlashtiradi.
Muayyan geologik davrga oid hayvonlarning barcha biologik taksonlari majmui ko‘pincha paleofauna (qadimgi yunoncha παλαιός — «qadimgi» so‘zidan) deb ataladi. Masalan, paleontologiyaga oid ilmiy ishda quyidagi mavzu tilga olinishi mumkin: paleofauna — Trias davri faunasi.
Umumiy tavsif

Fauna tushunchasi ham sistematik, ham geografik mazmunga ega. Shuning uchun faunani chegaralashda geografik (Kuba oroli faunasi, Zimbabve faunasi, Yevrosiyo faunasi va hokazo) hamda sistematik (qushlar faunasi (ornitofauna), hasharotlar faunasi (entomofauna), baliqlar faunasi (ixtiofauna) va hokazo) mezonlarga tayaniladi. Muayyan hududdagi turlarning to‘liq ro‘yxatini amalda tuzish juda qiyin: turlar nihoyatda xilma-xil va sistematika bo‘yicha mutaxassislar yetishmaydi.
Har qanday faunaning muhim belgilaridan biri uni tashkil qiluvchi turlarning ekologik xususiyatlaridir. Masalan, tropik hududlar faunasida daraxtlarda yashashga moslashgan va ular bilan trofik aloqalar orqali bog‘langan turlar ko‘p; dasht hududlari faunasida esa yuguruvchi, in qazuvchi, qishki uyquga ketuvchi, qattiq o‘tlar va boshoqli o‘simliklar bilan oziqlanuvchi hayvonlar ustunlik qiladi; cho‘l faunasi vakillari esa suvni muqobil manbalardan olish va undan tejamkor foydalanish qobiliyati bilan ajralib turadi.
Faunaning asosiy ko‘rsatkichlaridan biri — endemik turlar ulushi bo‘lib, u faunaning ajralganlik darajasi va yoshini ko‘rsatadi.
Tarqalish hududi o‘xshash bo‘lgan turlar faunaning geografik elementlari sifatida guruhlanadi. Faunani geografik jihatdan tahlil qilish uning kelib chiqishi hamda qo‘shni va uzoq hududlar faunalari bilan aloqalarini aniqlashga yordam beradi. Geografik elementlariga ko‘ra, turlar quyidagi faunalarga mansub bo‘lishi mumkin: O‘rta dengizga xos, sirkumboreal, Yevropa–Sibirga xos, Markaziy Osiyoga xos, sirkumpolyar va boshqalar. Adventiv turlar — boshqa hududlardan sun’iy ravishda olib kelingan va yangi joyda introduksiya qilingan turlardir.
Muhim yo‘nalishlardan biri — faunistik tadqiqotlar orqali turlarning fauna tarkibiga kirib kelish yo‘llarini aniqlashdir. Shu belgi asosida turlar avtoxton (o‘rganilayotgan hududning o‘zida paydo bo‘lgan fauna elementlari) va alloxton (boshqa markazlardan tarqalib, mazkur hududga kelgan turlar) guruhlariga ajratiladi. Fauna turlarining kelib chiqishini o‘rganish yosh faunalarni, masalan, Yevropa qismidagi Rossiyaning muzlikdan yaqinda xalos bo‘lgan g‘arbiy hududlari faunasini tadqiq etishda ayniqsa muhimdir.
Uy hayvonlari, hayvonot bog‘laridagi hayvonlar va shunga o‘xshash hayvonlar tabiiy fauna tarkibiga kirmaydi.
Faunaga misollar

Masalan, dasht zonasi faunasida shu hududda ustunlik qiluvchi dashtga xos faunistik majmua asosiy o‘rinni egallaydi. Biroq dasht faunasiga qo‘shni o‘rmon-dasht va chala cho‘l tabiiy zonalaridan kelgan turlar ham qo‘shiladi.
O‘rmon faunasi
Havolalar
- Fauna // Katta sovet ensiklopediyasi : [30 jildda] / bosh muharrir A. M. Proxorov. — 3-nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978.