Fosfor o'simlik dunyosi uchun ham, hayvonot dunyosi uchun ham o'ta zarur bo'lgan element boʻlib, o'simliklarning unga boʻlgan zaruriyati turli fosforli o'g'itlar orqali ta'minlanadi.
Agar fosfor etishmasa ekinlarning xlorofill hosil qilishi va CO₂ ni o'zlashtirishi qiyinlashadi. Fosfor yetishmasligi sababli ekinlarda to'q-yashil rang ko'kimtir rangga o'tib, xiralashib, qovjiratuvchi qora dog'lar paydo bo'ladi, gullash va etilish jarayoni kechikadi, o'sishi sekinlashib, tana ingichkalashadi. Inson tanasida oʻrtacha 1600 g fosfor bo'lib, undan 1400 g suyaklarda, 130 g muskul to'qimalarida, 12 g miyada, 10 g jigarda, 6 g o'pkada, 44 g qon tarkibida faoliyat koʻrsatadi.

Shunday muhim element saqlagan dastlabki ozuqa - o'g'it Yu. Libix (1857 y.) tomonidan taklif etilgan. Uning fikricha yomon eriydigan Ca₃(PO₄)₂ ni H₂SO₄ ta'sirida eruvchan Ca(H₂PO₄)₂ holatga oʻtkazib tuproqqa berish kerak. Shu bilan fosforli o'g'itlar ishlab chiqarishga asos solingan. Fosforli o'g'itlarning klassifikatsiyasi quyida keltirilgan.

Fosforli o'g'itlar keng tarqalgan mineral o'g'itlar bo'lib, ular fosfor bilan boyitilgan. Fosforli o'g'itlar asosan quyidagi turlarga bo'linadi:

Oddiy superfosfatlar:

• Oddiy superfosfat (SSP)
• Konsentratlangan superfosfat

Trebafosfatlar:

• Monokalsiy fosfat
• Dikalsiy fosfat

Ammoniy fosfatlar:

• Ammofos (NH₄H₂PO₄)
• Diammoniy fosfat ((NH₄)₂HPO₄)

Kompleks fosforli o'g'itlar:

• NPK o'g'itlari (azot, fosfor va kaliyni o'z ichiga oladi)
• NP o'g'itlari (azot va fosfordan iborat)

Fosforit un:

• Birlamchi fosforit uni
• Ob'ektli fosforit uni

Bu o'g'itlar tarkibidagi fosfor miqdori, ishlab chiqarish usuli va qo'llanilish sohasiga qarab farqlanadi. Masalan, oddiy superfosfatlar ancha kuchsiz bo'lsa, ammoniy fosfatlar va trebafosfatlar yuqori sifatli o'g'itlar hisoblanadi.

Tanlangan o'g'it turi ekiladigan ekin turiga, tuproq sharoitiga va boshqa omillarga bog'liq bo'ladi. Fosforli o'g'itlar ekinlar uchun zarur bo'lgan fosfor elementini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi.

O'zbekistonda fosforli o'g'itlar ishlab chiqarish kengayib bormoqda, ammo mamlakatning ehtiyojlarini to'liq qondirish uchun yetarli emas.

Asosiy fosfor o'g'iti ishlab chiqaruvchi korxonalar quyidagilardir:

1. "O'zbekiston fosfat" AJ (Navoiy viloyati):

• Ammofos va NPK donador o'g'itlar ishlab chiqaradi.
• Yiliga 100 ming tonnagacha mahsulot ishlab chiqarish quvvatiga ega.

1. "Farg'ona azot" AJ (Farg'ona viloyati):

• Ammofos va ammoniylashtirilgan superfosfat ishlab chiqaradi.
• Yiliga 300 ming tonnagacha ammofos ishlab chiqarish quvvatiga ega.

1. "Qo'qon superfosfat zavodi" MChJ (Farg'ona viloyati):

• Oddiy superfosfat ishlab chiqaradi.
• Yiliga 150 ming tonnagacha mahsulot ishlab chiqarish quvvatiga ega.

Shuningdek, O'zbekistonda Jizzax, Navoiy va Qashqadaryo viloyatlarida yangi fosfor o'g'itlari ishlab chiqarish quvvatlarini yaratish rejalashtirilmoqda.

Mamlakatning fosforli o'g'itlarga bo'lgan talabini to'liq qondirish maqsadida, mahalliy ishlab chiqarish bilan birga, import ham amalga oshirilmoqda. Asosan Rossiya, Xitoy va Kavkaz orti davlatlaridan fosforli o'g'itlar import qilinadi.