Femto nima

Femto- (ruscha belgisi: ф; xalqaro belgisi: f) — old qo‘shimcha bo‘lib, Xalqaro birliklar tizimida (SI) o‘nli ulush birliklarining nomlari va belgilarini hosil qilish uchun qo‘llanadi. Dastlabki birlik nomiga femto old qo‘shimchasini qo‘shish orqali hosil qilingan birlik dastlabki birlikni 10−15 ga ko‘paytirish orqali olinadi. Boshqacha aytganda, yangi birlik dastlabki birlikning kvadrilliondan bir qismiga teng.

Femto old qo‘shimchasi XII O‘lchovlar va og‘irliklar bo‘yicha Bosh konferensiya tomonidan 1964-yilda qabul qilingan. Uning nomi Daniya tilidagi femten so‘zidan olingan bo‘lib, uning ma’nosi — o‘n besh.

Qo‘llanishiga misollar:

  • femtosekund: 1 фс = 10−15 с;
  • femtojul: 1 фДж = 10−15 Дж.

Haqiqiy fizik kattaliklarga misollar:

  • protonning diametri taxminan 0,67±0,03 femtometrga teng;
  • inson ko‘zi eng sezgir bo‘lgan yorug‘likning to‘lqin uzunligi 555 нм ga teng, tebranish davri esa 1,85 femtosekundga teng;
  • barcha lazerlar orasida rekord darajadagi quvvatga ega lazer impulsining davomiyligi 26 femtosekundni tashkil etgan.

Ta’kidlash joizki, femtometr (10−15 м) tizimdan tashqari fermi o‘lchov birligiga miqdor jihatidan teng, ammo belgilanishi bilan undan farq qiladi. Enriko Fermi sharafiga nomlangan fermi birligi ko‘pincha yadro fizikasida qo‘llanadi.