Elektron qobiq nima

Elektron qobig‘i atomdagi elektronlar eng katta ehtimol bilan joylashadigan fazo sohasi bo‘lib, unda elektronlar bir xil bosh kvant sonining qiymatiga ( n) ega bo‘ladi va natijada bir-biriga yaqin energetik sathlarda joylashadi. Har bir elektron qobiqdagi elektronlar soni muayyan maksimal qiymatdan oshmasligi kerak.

Elektron qobiqlardagi orbitallarning bir xil bosh kvant soni n qiymatiga ega bo‘lgan holda to‘ldirilish tartibi Klechkovskiy qoidasi bilan belgilanadi, bitta pog‘onacha doirasida orbitallarni elektronlar bilan to‘ldirish tartibi (orbitallarning bir xil bosh kvant soni n va orbital kvant soni l qiymatlariga ega bo‘lgan holda) Hund qoidasi bilan belgilanadi.

Qobiqlar

Elektron qobiqlar K, L, M, N, O, P, Q harflari yoki 1 dan 7 gacha bo‘lgan raqamlar bilan belgilanadi. Qobiq pog‘onachalari s, p, d, f, g, h, i harflari yoki 0 dan 6 gacha bo‘lgan raqamlar bilan belgilanadi. Tashqi qobiqlardagi elektronlar ko‘proq energiyaga ega bo‘ladi va ichki qobiqlardagi elektronlarga qaraganda yadrodan uzoqroqda joylashadi. Shu sababli ular atomning kimyoviy reaksiyalardagi xatti-harakatini hamda o‘tkazgich sifatidagi rolini tahlil qilishda muhimroq ahamiyatga ega, chunki ularning yadro bilan bog‘lanishi kuchsizroq va osonroq uziladi.

Har bir qobiqdagi elektronlar soni

Elektron qobiqning sathlari va pog‘onachalari. 1 ta to‘g‘ri burchakli uchburchak (katakning 1/2 qismi) = 1 ta elektron. Qizil rangda 0 (s) pog‘onacha; to‘q sariq rangda — 1 (p); sariq rangda — 2 (d); yashil rangda — 3 (f); havorangda — 4 (g); ko‘k rangda — 5 (h); binafsha rangda — 6 (i) pog‘onacha ko‘rsatilgan.

Bu miqdor quyidagi formula yordamida hisoblanadi:

2N2, bu yerda N — qobiq raqami.
sath/pog‘onacha0 (s)1 (p)2 (d)3 (f)4 (g)5 (h)6 (i)Qobiqdagi jami
1 (K)22
2 (L)268
3 (M)261018
4 (N)26101432
5 (O)2610141850
6 (P)261014182272
7 (Q)26101418222698

Qobiqlarning pog‘onachalari

Har bir qobiq bitta yoki bir nechta pog‘onachadan iborat bo‘lib, ularning har biri atom orbitallaridan tashkil topadi. Masalan, birinchi qobiq (K) bitta «1s» pog‘onachadan iborat. Ikkinchi qobiq (L) ikkita pog‘onachadan — 2s va 2p dan iborat. Uchinchi qobiq (M) esa «3s», «3p» va «3d» pog‘onachalaridan iborat. To‘rtinchi qobiq (N) «4s», «4p», «4d», «4f» pog‘onachalaridan iborat. Qobiqlarning mumkin bo‘lgan pog‘onacha variantlari quyidagi jadvalda keltirilgan:

Pog‘onacha belgisilElektronlarning maksimal soniQobiqlarda uchrashiTarixiy nomi
s02Har bir qobiqdakeskin (sharp)
a162-qobiqdan boshlab barcha qobiqlardapsosiy (principal)
d2103-qobiqdan boshlab barcha qobiqlardadiffuz (diffuse)
f3144-qobiqdan boshlab barcha qobiqlardatub (fundamental)
g4185-qobiqdan boshlab barcha qobiqlarda(Bu yerdan boshlab alifbo tartibi qo‘llanadi)
h5226-qobiqdan boshlab barcha qobiqlarda
i6267-qobiqdan boshlab barcha qobiqlarda

Shunday qilib, atomlarning elektron qobiqlari pog‘onachalari elektronlar bilan quyidagi formula bo‘yicha to‘ldiriladi

2 + 2²n

yoki

2 + 4n

bu yerda n — pog‘onacha raqami.

Valent qobiqlar

Valent qobiq — atomning eng tashqi qobig‘idir. Ushbu qobiqdagi elektronlar valent elektronlar, ya’ni atomning kimyoviy reaksiyalardagi xatti-harakatini belgilaydigan elektronlardir. Kimyoviy faollik nuqtayi nazaridan qaralganda, valent qobig‘i to‘liq to‘lgan atomlar (inert gazlar) eng kam faol hisoblanadi. Eng yuqori kimyoviy faollikka valent qobig‘ida atigi bitta elektron bo‘lgan atomlar (ishqoriy metallar) va qobig‘ini to‘liq to‘ldirish uchun bitta elektron yetishmaydigan atomlar (galogenlar) ega bo‘ladi.

Buning yana bir izohi bor. Atomning kimyoviy reaksiyalardagi xatti-harakatini energiyasi yuqoriroq bo‘lgan elektronlar, ya’ni yadrodan uzoqroqda joylashgan elektronlar belgilaydi. Qobiqlarning ichki pog‘onachalaridagi elektronlar tashqi pog‘onachalaridagi elektronlarga qaraganda kamroq energiyaga ega. Qobiqning 3d pog‘onachasidagi elektronlar «valent qobiq» deb ataladigan qobiqqa kirmasa-da, qobiqning 4s pog‘onachasidagi elektronlarga qaraganda ko‘proq energiyaga ega bo‘lishi mumkin. Bu esa ularni valent elektronlarga aylantiradi.