| Docker | |||
|---|---|---|---|
| | |||
| | |||
| Turi | erkin va ochiq kodli dasturiy ta’minot va virtualizatsiya mexanizmiVikidata | ||
| Muallif | |||
| Ishlab chiquvchi | Docker | ||
| Qaysi dasturlash tilida yozilgan | Go | ||
| Operatsion tizimlar | Linux, Windows, macOS va Unixga o‘xshash operatsion tizim | ||
| Chiqarilgan sana | 14-mart 2013 | ||
| Apparat platformalari | x86-64, ARM va IBM System/390 | ||
| So‘nggi versiya | |||
| Kod ombori | github.com/docker | ||
| |||
| |||
| Litsenziya | mulkiy va Apache License 2.0 | ||
| Veb-sayt | docker.com (inglizcha) | ||
Docker — ilovalarni joylashtirish va boshqarishni avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan dasturiy ta’minot bo‘lib, konteynerlash texnologiyasi qo‘llaniladigan muhitlarda ishlaydigan ilovalar konteynerizatoridir. U ilovani butun muhitiinglizcha va bog‘liqliklari bilan birga konteynerga «joylaydi». Uni istalgan Linux-tizimiga joylashtirish mumkin; buning uchun boshqaruv guruhlarini qo‘llab-quvvatlaydigan yadro talab etiladi, shuningdek, bu konteynerlarni boshqarish uchun buyruqlar to‘plamini ham taqdim etadi. Dastlab LXC, 2015-yildan boshlab esa Linux yadrosining virtualizatsiya imkoniyatlarini mavhumlashtiruvchi o‘z kutubxonasidan — libcontainer foydalanishni boshladi. Open Container Initiative paydo bo‘lishi bilan monolit arxitekturadan modulli arxitekturaga o‘tish boshlandi.
Docker shu nomdagi kompaniya tomonidan ishlab chiqiladi va qo‘llab-quvvatlanadi; u Apache 2.0 litsenziyasi asosida erkin tarqatiladigan nashr sifatida ham, professional foydalanuvchilar va tashkilotlar uchun tijoriy dasturiy ta’minot ko‘rinishida ham taqdim etiladi. U Go tilida yozilgan.
Tarixi
Loyiha dastlab dotCloud kompaniyasining ichki xususiy ishlanmasi sifatida boshlangan. Bu kompaniyaga Solomon Hykes asos solgan (Solomon Hykes) 2008-yilda turli ommaviy PaaS-platformasini yaratish maqsadida; platforma turli dasturlash tillarini qo‘llab-quvvatlagan. Hykes bilan bir qatorda dastlabki ishlab chiqishda dotCloud muhandislari Andrea Lutsardi (Andrea Lutsardi) va Fransua-Ksavyer Burle (Fransua-Ksavyer Burle).
2013-yil mart oyida kod Apache 2.0 litsenziyasi ostida e’lon qilindi. 2013-yil iyun oyida dotCloud kompaniyasiga bosh direktor lavozimiga Ben Golub (inglizcha Ben Golub), ilgari Glusteringlizcha (taqsimlangan ma’lumotlarni saqlash texnologiyasini ishlab chiqqan GlusterFS va $136 mln evaziga Red Hat tomonidan 2011-yilda sotib olingan). 2013-yil oktabr oyida yangi asosiy texnologiyaga e’tibor qaratilayotganini ta’kidlash maqsadida dotCloud nomi Docker deb o‘zgartirildi (bunda PaaS-platformasi avvalgi dotCloud nomi ostida saqlab qolindi).
2013-yil oktabr oyida miqyoslanadigan IaaS-platformasi OpenStack’ning Havana relizi chiqarildi; unda Docker’ni qo‘llab-quvvatlash (OpenStack Nova uchun drayver sifatida) amalga oshirildi. 2013-yil noyabridan boshlab Docker’ni qisman qo‘llab-quvvatlash Red Hat Enterprise Linux 6.5-versiyasiga, to‘liq qo‘llab-quvvatlash esa 20-versiyasiga Fedora distributiviga kiritildi. Avvalroq Red Hat bilan Docker’ni 2014-yildan boshlab keng miqyosda joriy etiladigan PaaS-platforma OpenShift tarkibiga kiritish haqida kelishuvga erishilgan edi. 2013-yil dekabrida Google Compute Engineinglizcha.
2014-yildan boshlab taqsimlangan ilovalar freymvorki Hadoopga Docker’ni qo‘llab-quvvatlashni kiritish bo‘yicha ishlar olib borildi; 2014-yil may oyida Hadoop uchun virtualizatsiya platformasi variantlarini sinash natijalariga ko‘ra, Docker asosiy amallarda (virtual tugunlarni ommaviy yaratish, qayta ishga tushirish va yo‘q qilishda) KVMga nisbatan ancha yuqori unumdorlikni ko‘rsatdi. Jumladan, virtual hisoblash tugunlarini ommaviy yaratish sinovida Docker’da protsessor resurslari sarfining o‘sishi KVM’ga qaraganda 26 baravar kam, tezkor xotira sarfining o‘sishi esa uch baravar kam bo‘ldi.
2017-yildan boshlab Apache 2.0 litsenziyasi asosida erkin tarqatiladigan mahsulot nashriga qo‘shimcha ravishda tashkilotlar uchun Docker Enterprise nashri ham chiqarildi. Uning narxi mavjud funksiyalarga qarab har bir tugun uchun yiliga $750 dan $2 minggacha bo‘lgan. Variantlar orasida konteynerlarni orkestratsiya qilishni qo‘llab-quvvatlaydigan mahsulot — Docker Swarm (Kubernetesga o‘xshash) ham bor edi. 2019-yilda kompaniya Swarm’ni ham o‘z ichiga olgan Docker Enterprise’ni OpenStack platformasining asosiy ishlab chiquvchilaridan biri bo‘lgan Mirantis kompaniyasiga sotdi; mahsulot bilan birga taxminan 300 nafar ishlab chiquvchi ham Mirantis’ga o‘tdi.
2025-yil holatiga ko‘ra Docker kompaniyasi asosiy e’tiborini o‘z nomi bilan atalgan konteynerizatorni ishlab chiqishga qaratgan. Mahsulotning bepul versiyasi saqlab qolingan. Oyiga har bir foydalanuvchi uchun $11 turadigan obuna asosida Docker Pro tijoriy versiyasi taklif etiladi; unda nosozliklarni tuzatish funksiyalari hamda texnik yordam xizmatlari.
Qo‘llanilishi
Dasturiy ta’minot Linux muhitida ishlaydi; uning yadrosi boshqaruv guruhlari va nomlar fazosini ajratish mexanizmini ham qo‘llab-quvvatlaydi (namespaces); faqat x86-64 va ARM platformalari uchun yig‘ilgan versiyalari mavjud. 1.6-versiyadan (2015-yil aprel) boshlab undan foydalanish mumkin bo‘lgan operatsion tizimlar oilasi — Windows.
Saqlash joyini tejash maqsadida loyiha Aufs fayl tizimidan qatlamlarni birlashtirib ulash texnologiyasini qo‘llab-quvvatlagan holda foydalanadi: konteynerlar asosiy operatsion tizim obrazidan foydalanadi, o‘zgarishlar esa alohida sohaga yoziladi. Shuningdek, konteynerlarni Btrfs fayl tizimida yozish vaqtida nusxalash rejimi yoqilgan.
Dasturiy ta’minot tarkibiga demon — konteynerlar serveri (quyidagi buyruq bilan ishga tushiriladi: docker -d), mijoz vositalari, ular buyruq satri interfeysidan foydalanib obrazlar va konteynerlarni boshqaradi, shuningdek, API yordamida REST uslubida konteynerlarni dasturiy boshqarish imkonini beradi.
Demon tugunda ishga tushirilgan konteynerlarni quyidagi darajalarda to‘liq izolyatsiya qiladi: fayl tizimi (har bir konteynerning o‘z ildiz fayl tizimi mavjud), jarayonlar darajasida (jarayonlar faqat o‘z konteynerining fayl tizimiga kira oladi, resurslar esa libcontainer vositalari yordamida ajratiladi) va tarmoq darajasida (har bir konteyner faqat o‘ziga biriktirilgan tarmoq nomlar fazosi hamda tegishli virtual tarmoq interfeyslaridan foydalanishi mumkin).
Mijoz vositalari to‘plami yangi konteynerlarda jarayonlarni ishga tushirishga imkon beradi (docker run), konteynerlarni to‘xtatish va ishga tushirish (docker stop va docker start), konteynerlardagi jarayonlarni vaqtincha to‘xtatib turish va davom ettirish (docker pause va docker unpause). Buyruqlar turkumi ishga tushirilgan jarayonlarni kuzatish imkonini beradi (docker ps buyrug‘i, ps buyrug‘iga o‘xshash tarzda Unix tizimlarida, docker top buyrug‘i ham top buyrug‘iga o‘xshash ishlaydi va boshqa buyruqlar). Yangi obrazlarni maxsus ssenariy faylidan (docker build, ssenariy fayli Dockerfile deb ataladi) yordamida yaratish mumkin; konteynerda amalga oshirilgan barcha o‘zgarishlarni yangi obrazga yozish ham mumkin (docker commit). Barcha buyruqlar mahalliy tizimdagi Docker demoniga ham, tarmoq orqali foydalanish mumkin bo‘lgan istalgan Docker serveriga ham murojaat qila oladi. Bundan tashqari, buyruq satri interfeysida ommaviy ombor — Docker Hub bilan ishlash imkoniyatlari ham mavjud. Unda ilovalarning oldindan yig‘ilgan obrazlari joylashtiriladi. Masalan, docker search buyrug‘i undagi obrazlarni qidirish imkonini beradi; obrazlarni mahalliy tizimga yuklab olish (docker pull), shuningdek, mahalliy yig‘ilgan obrazlarni Docker Hub’ga yuborish ham mumkin (docker push).
Docker’da qo‘shimcha Docker Compose yordamchi utilitasi ham mavjud. U ko‘p konteynerli ilovalarni deklarativ tarzda tavsiflash, yaratish va boshqarish imkonini beradi; konfiguratsiya fayllari uning uchun YAML tilida tavsiflanadi.
Adabiyotlar
- E. Mouat. Docker’dan foydalanish. Konteyner texnologiyasi yordamida dasturiy ta’minotni ishlab chiqish va joriy etish. Qo‘llanma = Docker’dan foydalanish: konteynerlar yordamida dasturiy ta’minotni ishlab chiqish va joriy etish. — DMK Press, 2017. — 354 b. — ISBN 978-5-97060-426-7.
- Dirk Merkel. Docker: izchil ishlab chiqish va joriy etish uchun yengil Linux konteynerlari (inglizcha) // Linux Journal. — 2014. — Jild: mart, № 239. — Maqola: 2.