Angstrem nima

Angstrem (rus tilidagi belgisi: Å; xalqaro belgisi: Å) — Xalqaro birliklar tizimiga kirmaydigan o‘lchov birligi; u uzunlikni o‘lchash uchun ishlatiladi va 10−10 m ga teng (1 Å = 100 pm = 0,1 nm; 10 000 Å = 1 mkm). Bu birlik 1868-yilda shved fizigi va astronomi Anders Angstrem tomonidan taklif qilingan va uning sharafiga nomlangan. U ilm-fanning ko‘plab sohalarida keng qo‘llanadi, chunki 10−10 m — taxminan orbita bo‘ylab harakatlanuvchi elektronning qo‘zg‘almagan holatdagi vodorod atomidagi orbitasining diametriga teng. Ko‘pchilik kristallarda atom panjarasining qadami ham shunga yaqin kattalikda bo‘ladi.

Rus tilidagi talaffuzi — ángstrem, shved tilidagi talaffuzi esa — óngstryom.

Angstrem tizimdan tashqari o‘lchov birligi bo‘lgani sababli Xalqaro birliklar tizimi (SI) tarkibiga kirmaydi. Ammo Rossiya Federatsiyasida undan foydalanishga muddat cheklanmagan holda quyidagi sohalarda ruxsat etilgan: fizika va optika. Xalqaro qonuniy metrologiya tashkiloti (MOZM) o‘z tavsiyalarida angstremni «hozirda foydalanilayotgan joylarda imkon qadar tezroq muomaladan chiqarilishi, foydalanilmayotgan joylarda esa joriy etilmasligi kerak bo‘lgan» o‘lchov birliklari qatoriga kiritadi.

SI birliklari orasida angstremga qiymati jihatidan eng yaqini — nanometr (1 Å = 0,1 nm).

Angstrem belgisi

Angstrem belgisi (Å) Unicode tizimiga alohida belgi (Angstrom sign, U+212B) sifatida kiritilgan bo‘lsa-da, uning kanonik ajratmasi — ustida doirachasi bo‘lgan lotincha bosh A harfi (Å, kodi U+00C5) hisoblanadi. Foydalanuvchi nuqtayi nazaridan bu ikki belgi bir xil ko‘rinadi. Angstremni ifodalashda ustida doirachasi bo‘lgan A harfidan foydalanish tavsiya etiladi (U+00C5).

Angstrem belgisi aksariyat klaviaturalarda mavjud bo‘lmagani uchun ayrim matn muharrirlarida uni kiritish uchun maxsus tugmalar birikmasi yoki buyruqlar ishlatiladi. Masalan, LaTeXda — \AA buyrug‘i yoki matn muharririda (inglizcha klaviatura tartibi yoqilganida) NumPad orqali Alt+0197 tugmalar birikmasi qo‘llanadi.