SQL kodini kiritish (ingl. SQL injection / SQLi) — veb-saytlar va dasturlarning maʼlumotlar bazalariga yuboradigan soʻrovlariga ixtiyoriy SQL kodini kiritish orqali ularni buzib kirishning keng tarqalgan usullaridan biridir.
SQL kodini kiritish ishlatilayotgan MBBT turiga va hujum sharoitlariga qarab, hujumchiga maʼlumotlar bazasiga istalgan soʻrovni bajarish (masalan, istalgan jadvallarning tarkibini oʻqish, maʼlumotlarni oʻchirish, oʻzgartirish yoki qoʻshish), shuningdek, hujumga uchragan serverdagi mahalliy fayllarni oʻqish va/yoki yozish hamda ixtiyoriy buyruqlarni bajarish imkonini berishi mumkin.
SQL kodini kiritish hujumi SQL soʻrovlarida foydalaniladigan kirish maʼlumotlariga notoʻgʻri ishlov berilganda yuzaga kelishi mumkin.
Maʼlumotlar bazalari bilan ishlaydigan amaliy dasturlarni ishlab chiquvchi mutaxassis bunday zaifliklarni bilishi va SQL kodini kiritishga qarshi choralar koʻrishi kerak.
SQL kodini kiritish hujumlarining turlari
SQL kodini kiritishga asoslangan hujumlarning uch asosiy turi mavjud:
- Klassik SQL inyeksiyasi (Classic SQLi)
- MBBT chiqaradigan xatolik xabarlaridan foydalanishga asoslangan SQL inyeksiyasi (Error-based SQLi)
- Koʻr SQL inyeksiyasi (Blind SQLi)
SQL kodini kiritish hujumining ishlash prinsipi
Faraz qilaylik, serverdagi dasturiy taʼminot kiruvchi id parametrini oladi va undan SQL soʻrovini tuzishda foydalanadi. Quyidagi PHP skriptini koʻrib chiqamiz:
$id = $_REQUEST['id'];
$res = mysqli_query("SELECT * FROM news WHERE id_news = " . $id);
Agar serverga qiymati 5 boʻlgan id parametri yuborilsa (masalan, quyidagicha: http://example.org/script.php?id=5), unda quyidagi SQL soʻrovi bajariladi:
SELECT * FROM news WHERE id_news = 5
Ammo hujumchi id parametri sifatida "-1 OR 1=1" qatorini yuborsa (masalan, quyidagicha: http://example.org/script.php?id=-1+OR+1=1), quyidagi soʻrov bajariladi:
SELECT * FROM news WHERE id_news = -1 OR 1=1
Shunday qilib, kirish parametrlariga SQL tili konstruksiyalarini qoʻshish SQL soʻrovi bajarilishining mantiqini oʻzgartiradi (ushbu misolda belgilangan identifikatorga ega yangilik oʻrniga bazadagi barcha yangiliklar tanlanadi, chunki 1=1 ifodasi doimo rost — hisoblashlar sxemadagi eng qisqa yoʻl boʻylab amalga oshiriladi).
Matnli parametrlarga kiritish
Faraz qilaylik, server dasturi yangiliklardan maʼlumot qidirish uchun search_text parametrini oladi va uni quyidagi SQL soʻrovida ishlatadi (bu yerda parametrlar qoʻshtirnoq bilan ajratilgan):
$search_text = $_REQUEST['search_text'];
$res = mysqli_query("SELECT id_news, news_date, news_caption, news_text, news_id_author
FROM news WHERE news_caption LIKE('%$search_text%')");
Quyidagi koʻrinishda soʻrov yuborib, http://example.org/script.php?search_text=Test quyidagi SQL soʻrovi bajarilishiga erishamiz:
SELECT id_news, news_date, news_caption, news_text, news_id_author FROM news
WHERE news_caption LIKE('%Test%')
Ammo search_text parametriga qoʻshtirnoq belgisini (soʻrovda ishlatiladigan belgini) kiritish orqali SQL soʻrovining ishlashini tubdan oʻzgartirish mumkin. Masalan, search_text parametriga quyidagi qiymatni yuborsak: ')+and+(news_id_author='1, quyidagi soʻrov bajarilishiga sabab boʻlamiz:
SELECT id_news, news_date, news_caption, news_text, news_id_author FROM news
WHERE news_caption LIKE('%') and (news_id_author='1%')
UNION operatoridan foydalanish
SQL tili UNION operatori yordamida bir nechta soʻrov natijasini birlashtirishga imkon beradi. Bu hujumchiga maʼlumotlardan ruxsatsiz foydalanish imkoniyatini yaratadi.
Yangilikni koʻrsatuvchi skriptni koʻrib chiqamiz (koʻrsatilishi kerak boʻlgan yangilik identifikatori id parametrida uzatiladi):
$res = mysqli_query("SELECT id_news, header, body, author FROM news WHERE id_news = " . $_REQUEST['id']);
Agar hujumchi id parametri sifatida quyidagi konstruksiyani yuborsa: -1 UNION SELECT 4 username, password,1 FROM admin, quyidagi SQL soʻrovi bajariladi
SELECT id_news, header, body, author FROM news WHERE id_news = -1 UNION SELECT 1,username,password,1 FROM admin
−1 identifikatorli yangilik mavjud emasligi aniq boʻlgani uchun news jadvalidan hech bir yozuv tanlanmaydi. Ammo natijaga SQL inyeksiyasi orqali admin jadvalidan ruxsatsiz tanlab olingan yozuvlar qoʻshiladi.
UNION + group_concat() dan foydalanish
Baʼzi hollarda xaker hujumni amalga oshira oladi, ammo bittadan ortiq ustunni koʻra olmaydi. MySQL ishlatilganda hujumchi quyidagi funksiyadan foydalanishi mumkin:
group_concat(col, symbol, col)
Bu funksiya bir nechta ustunni bitta ustunga birlashtiradi. Masalan, yuqoridagi misol uchun funksiya chaqiruvi quyidagicha boʻladi:
-1 UNION SELECT group_concat(username, 0x3a, password) FROM admin
Soʻrovning qolgan qismini izohga aylantirish
Koʻpincha bunday zaiflikka ega SQL soʻrovining tuzilishi UNION operatoridan foydalanishni qiyinlashtiradi yoki bunga toʻsqinlik qiladi. Masalan, quyidagi skript:
$res = mysqli_query("SELECT author FROM news WHERE id=" . $_REQUEST['id'] . " AND author LIKE ('a%')");
uzatilgan id identifikatori boʻyicha yangilik muallifining ismini faqat ism «a» harfi bilan boshlanganda koʻrsatadi. Shu sababli UNION operatori yordamida kod kiritish qiyinlashadi.
Bunday hollarda hujumchilar soʻrovning bir qismini izoh belgilaridan foydalanib izohga aylantirish usulini qoʻllaydi (/* yoki -- — MBBT turiga qarab).
Ushbu misolda hujumchi skriptga quyidagi qiymatli id parametrini yuborishi mumkin: -1 UNION SELECT password FROM admin/*, natijada quyidagi soʻrov bajariladi
SELECT author FROM news WHERE id=-1 UNION SELECT password FROM admin/* AND author LIKE ('a%')
bu yerda soʻrovning AND author LIKE ('a%') qismi izoh sifatida belgilangan va bajarilishga taʼsir qilmaydi.
SQL soʻrovini bir nechta buyruqqa ajratish
SQL tilida buyruqlarni ajratish uchun ; (nuqtali vergul belgisi ishlatiladi. Hujumchi ushbu belgini soʻrovga kiritish orqali bitta soʻrov ichida bir nechta buyruqni bajarish imkoniga ega boʻladi. Biroq barcha SQL lahjalari bunday imkoniyatni qoʻllab-quvvatlamaydi.
Masalan, quyidagi skript parametrlariga
$id = $_REQUEST['id'];
$res = mysqli_query("SELECT * FROM news WHERE id_news = $id");
hujumchi nuqtali vergulni oʻz ichiga olgan quyidagi konstruksiyani yuborsa: 12;INSERT INTO admin (username, password) VALUES ('HaCkEr', 'foo');, bitta soʻrovda 2 ta buyruq bajariladi
SELECT * FROM news WHERE id_news = 12;
INSERT INTO admin (username, password) VALUES ('HaCkEr', 'foo');
va admin jadvaliga ruxsatsiz ravishda HaCkEr yozuvi qoʻshiladi.
SQL kodini kiritish hujumlarini amalga oshirish usullari
Hujumga zaif skriptlarni aniqlash
Bu bosqichda hujumchi server skriptlarining kirish parametrlarini oʻzgartirib, ularning ishlashini oʻrganadi va noodatiy xatti-harakatlarini aniqlashga urinadi. Bunda barcha mumkin boʻlgan parametrlar tekshiriladi:
- POST va GET usullari orqali yuboriladigan maʼlumotlar
- [HTTP-Cookie] qiymatlari
- HTTP_REFERER (skriptlar uchun)
- AUTH_USER va AUTH_PASSWORD (autentifikatsiya qoʻllanilganda)
Odatda, parametr qiymatiga bittalik tirnoq (kamroq hollarda qoʻshtirnoq yoki teskari tirnoq) belgisini kiritish orqali tekshiriladi.
Tirnoq belgisi kiritilishidan oldin va keyin olingan sahifalar bir-biridan farq qiladigan (bunda parametr formati notoʻgʻri ekanini bildiruvchi sahifa chiqmaydigan) har qanday holat noodatiy xatti-harakat hisoblanadi.
Noodatiy xatti-harakatlarning eng koʻp uchraydigan misollari:
- turli xatoliklar haqidagi xabarlarning chiqarilishi;
- maʼlumotlar (masalan, yangilik yoki mahsulotlar roʻyxati) soʻralganda sahifa koʻrsatilsa-da, soʻralgan maʼlumotlarning umuman chiqmasligi
va hokazo. Shuni hisobga olish kerakki, sahifaning tuzilish xususiyatlari sababli xatolik xabarlari uning HTML kodida mavjud boʻlsa ham, brauzerda koʻrinmaydigan holatlar uchraydi.
| Konstruksiya | Qatorning qolgan qismini izohga aylantirish | Versiyani aniqlash | Qatorlarni birlashtirish |
|---|---|---|---|
| MySQL | -- ..., /* ..., yoki # ...
| version()
| concat (string1, string2)
|
| MS SQL | -- ...
| @@version
| string1 + string2
|
| Oracle | -- ... yoki /* ...
| select banner
| string1 || string2yoki concat (string1, string2)
|
| MS Access | Soʻrovga NULL-bayt kiritish: %00...
| ||
| PostgreSQL | -- ...
| SELECT version()
| string1 || string2, CONCAT('a','b')
|
| Sybase | -- ...
| @@version
| string1 + string2
|
| IBM DB2 | -- ...
| select versionnumber from sysibm.sysversions
| string1 || string2 yoki string1 concat string2
|
| Ingres | -- ...
| dbmsinfo('_version')
| string1 || string2
|
SQL kodini kiritish hujumlaridan himoyalanish
Bunday hujumlardan himoyalanish uchun SQL soʻrovini tuzishda ishlatiladigan kirish parametrlarining qiymatlarini sinchiklab filtrlash kerak.
Matnli parametrlarni filtrlash
Faraz qilaylik, soʻrov hosil qiladigan kod (Paskal dasturlash tilida) quyidagicha koʻrinishga ega:
statement := 'SELECT * FROM users WHERE name = "' + userName + '";';
Kod kiritishning (qoʻshtirnoq bilan boshlanadigan qatorni soʻrovni ikki qismga ajratish maqsadida, uning asl yopuvchi qoʻshtirnogʻidan oldin boshqa qoʻshtirnoq bilan yopishning) oldini olish uchun ayrim MBBTlar, jumladan, MySQL da barcha matnli parametrlarni qoʻshtirnoqqa olish zarur. Parametrning oʻzida qoʻshtirnoq \" bilan, apostrof \' bilan, teskari qiya chiziq esa \\ bilan almashtiriladi (bu «maxsus belgilarni ekranlash» deb ataladi). Buni quyidagi kod yordamida bajarish mumkin:
statement := 'SELECT * FROM users WHERE name = ' + QuoteParam(userName) + ';';
function QuoteParam(s : string) : string;
{ на входе — строка; на выходе — строка в кавычках и с заменёнными спецсимволами }
var
i : integer;
Dest : string;
begin
Dest := '"';
for i:=1 to length(s) do
case s[i] of
'''' : Dest := Dest + '\''';
'"' : Dest := Dest + '\"';
'\' : Dest := Dest + '\\';
else Dest := Dest + s[i];
end;
QuoteParam := Dest + '"';
end;
PHP uchun filtrlash quyidagicha boʻlishi mumkin:
$query = "SELECT * FROM users WHERE user='" . mysqli_real_escape_string($user) . "';";
Butun sonli parametrlarni filtrlash
Boshqa bir soʻrovni olaylik:
statement := 'SELECT * FROM users WHERE id = ' + id + ';';
Bu holatda id maydoni sonli turga ega va odatda qoʻshtirnoqqa olinmaydi. Shu sababli qoʻshtirnoq bilan ajratish hamda maxsus belgilarni escape-ketma-ketliklar bilan almashtirish usuli ish bermaydi. Bunday vaziyatda turini tekshirish yordam beradi: agar id oʻzgaruvchisi son boʻlmasa, soʻrov umuman bajarilmasligi kerak.
Masalan, Delphi da bunday inyeksiyalarga qarshi quyidagi kod yordam beradi:
if TryStrToInt(id, id_int) then
statement := Format('SELECT * FROM users WHERE id =%0:d;', [id_int]);
PHP uchun bu usul quyidagicha koʻrinadi:
$query = 'SELECT * FROM users WHERE id = ' . (int)$id;
Kirish parametrlarini qisqartirish
SQL soʻrovining bajarilish mantiqini oʻzgartirish uchun yetarlicha uzun qator kiritish talab etiladi. Masalan, yuqoridagi misollarda kiritiladigan qatorning eng kam uzunligi 8 belgini tashkil etadi («1 OR 1=1»). Agar parametrning toʻgʻri qiymati uchun ruxsat etilgan maksimal uzunlik kichik boʻlsa, kirish parametrlari qiymatini maksimal darajada qisqartirish himoya usullaridan biri boʻlishi mumkin.
Masalan, yuqoridagi misollarda id maydoni 9999 dan katta boʻlmagan qiymatlarni qabul qilishi maʼlum boʻlsa, ortiqcha belgilarni olib tashlab, koʻpi bilan toʻrtta belgini qoldirish mumkin:
statement := 'SELECT * FROM users WHERE id = ' + LeftStr(id, 4) + ';';
Parametrlashtirilgan soʻrovlardan foydalanish
Koʻplab maʼlumotlar bazasi serverlari parametrlashtirilgan soʻrovlarni (oldindan tayyorlangan ifodalarni) yuborishni qoʻllab-quvvatlaydi. Bunda tashqi manbadan kelgan parametrlar serverga soʻrovning oʻzidan alohida yuboriladi yoki mijoz kutubxonasi tomonidan avtomatik ravishda ekranlanadi. Buning uchun quyidagilardan foydalaniladi:
- Dasturlash tili — Delphi — xossasi
TQuery.Params;
Masalan
var
sql, param : string
begin
sql := 'select :text as value from dual';
param := 'alpha';
Query1.Sql.Text := sql;
Query1.ParamByName('text').AsString := param;
Query1.Open;
ShowMessage(Query1['value']);
end;