Meta Platforms kompaniyasi

Meta Platforms, Inc.
Изображение логотипа
Turi Ommaviy aksiyadorlik kompaniyasi
Birjada ro‘yxatga olingan NASDAQ: META
Tashkil etilgan sana 2004
Avvalgi nomlari Facebook, Inc.
Asoschilari Mark Sukerberg, Eduardo Saverin, Dastin Moskovits, Kris Hyuz va Endryu Makkollum[Vikima’lumotlar]
Joylashuvi  AQSH: Menlo-Park (Kaliforniya)
Asosiy rahbarlar Mark Sukerberg (direktorlar kengashi raisi va bosh ijrochi direktor (CEO))
Sohasi Axborot texnologiyalari
Mahsulotlari dasturiy ta’minot, Facebook Messenger, Facebook, Instagram, WhatsApp, Meta Pixel[Vikima’lumotlar] va Facebook Custom Audience[Vikima’lumotlar]
O‘z kapitali ▲ 125,71 mlrd $ (2022)
Tushumi ▼ 116,61 mlrd $ (2022)
Ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalari xarajatlari ▲ 35,338 mlrd $ (2022)
Operatsion foyda ▼ 28,944 mlrd $ (2022)
Sof foyda ▼ 23,20 mlrd $ (2022)
Aktivlari ▲ 185,73 mlrd $ (2022)
Bozor kapitallashuvi 990 mlrd $ (25.01.2024)
Xodimlar soni 71 970 (2021)
Auditori Ernst & Young LLP
Veb-sayti meta.com (inglizcha)
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Meta Platforms, Inc. (28-oktabr 2021-yilgacha — Facebook Inc.) — AQSHning transmilliy xolding kompaniyasi bo‘lib, texnologik konglomeratga egalik qiladi; bosh qarorgohi Menlo-Park shahrida, Kaliforniya shtatida joylashgan. Kompaniya quyidagi platformalarning bosh tashkilotidir: Facebook, Instagram, WhatsApp va Reality Labs. U dunyodagi eng qimmat kompaniyalardan biri, shuningdek, AQSHning «katta beshlik» deb ataladigan axborot texnologiyalari kompaniyalari guruhiga kiradi. Bu guruhga Amazon, Alphabet (jumladan, Google), Apple va Microsoft ham kiradi. Kompaniya daromadining deyarli barchasini o‘z xizmatlaridagi reklama joylarini sotishdan oladi. Meta Platforms boshqa mahsulot va xizmatlarni ham taklif etadi, jumladan, Facebook Messenger, Facebook Watch va Facebook Portal. Shuningdek, kompaniya Mapillaryni sotib olgan va Jio Platforms aksiyalarining 9,99 %iga egalik qiladi.

Tarixi

Kompaniya 2004-yilda Mark Sukerberg tomonidan Facebook nomi bilan tashkil etilgan. 2012-yil aprelida fotosurat almashish uchun mo‘ljallangan Instagram ijtimoiy tarmog‘i 1 mlrd dollarga sotib olindi. O‘sha yilning may oyida Facebook kompaniyasi o‘z aksiyalarini Nasdaq birjasiga joylashtirdi.

19-fevral 2014-yilda sotib olingan messenjer — WhatsApp.

2021-yilda kompaniyaning ichki hujjatlari keng ko‘lamda oshkor bo‘ldi (2021 Facebook leak); kompaniya xodimasi Frensis Haugen AQSHning Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasiga va The Wall Street Journal nashriga kompaniya rahbariyati Facebook faoliyatining turli salbiy jihatlari haqida bilganini va ularni yashirganini tasdiqlovchi materiallarni taqdim etdi.

2021-yil oktabrida kompaniya rebrending o‘tkazish rejasini e’lon qildi. Bu «metakoinot yaratishga yo‘naltirilganlik»ni ifodalardi. 28-oktabr 2021-yilda Facebook, Inc. nomi Meta Platforms deb o‘zgartirildi.

2022-yil fevralida Meta Platforms bozor kapitallashuvi bo‘yicha dunyoning eng yirik o‘nta kompaniyasi safidan chiqdi. Kompaniya kapitallashuvi 565 mlrd AQSH dollarigacha pasaydi va u 11-o‘ringa tushdi.

28-iyul 2022-yilda Meta Platforms kompaniyasi moliyaviy hisobotida 2022-yilning ikkinchi choragi yakunlari bo‘yicha o‘z tarixida ilk bor tushum kamayganini ma’lum qildi.

22-sentabr 2022-yilda Meta Platforms xarajatlarini 10 %ga kamaytirishni rejalashtirayotgani ma’lum bo‘ldi. Buning uchun kompaniya xodimlarni qisqartirish va qayta tashkil etishni boshladi. Bu jarayon kompaniya tarixida choraklik tushumning ilk bor kamayishi fonida yuz berdi. 9-noyabr 2022-yilda Mark Sukerberg kompaniya tarixidagi eng yirik shtat qisqartirilishini e’lon qildi. Xodimlarning 13 %ini, ya’ni taxminan 11 ming kishini ishdan bo‘shatish rejalashtirildi.

18-iyul 2023-yilda Meta Microsoft bilan hamkorlikda Llama 2 katta til modelini taqdim etdi va uni ilmiy hamda tijorat maqsadlarida foydalanish uchun ochiq qildi. Kompaniya sun’iy intellekt sohasidagi rivojlanishni davom ettirishni va 2024-yilda o‘z infratuzilmasida yangi generativ neyron tarmoqni o‘qitishni boshlashni rejalashtirdi. Uning quvvati Llama 2 dan bir necha baravar yuqori, imkoniyatlari esa GPT-4 bilan taqqoslanadigan bo‘lishi kutilgan.

6-iyul 2023-yilda kompaniya App Store do‘konida «Threads» matnli xabar almashish xizmatini ishga tushirdi. U «Twitter»ga raqobatchi sifatida taqdim etildi. Ilova ingliz, xitoy va rus tillarini ham o‘z ichiga olgan 30 tilda ishlaydi. Xizmatning veb-versiyasi bir kun avval — 5-iyulda ishga tushgan. Xabarlarga ko‘ra, ilova Yevropa Ittifoqida Meta Platforms Yevropa rasmiylaridan raqobatga oid yangi qoidalar bo‘yicha yo‘riqnoma olmaguncha ishga tushirilmaydi.

2-avgust 2023-yilda Meta Platforms sun’iy intellekt yordamida musiqa yaratish imkonini beruvchi AudioCraft xizmatini taqdim etdi.

4-oktabr 2024-yilda Meta video yaratishga mo‘ljallangan Movie Gen modelini tanishtirdi. Ushbu vosita yordamida matnli so‘rov orqali videoni tahrirlash va tasvirlar ketma-ketligiga moslashtirilgan ovozli hamrohlikni yaratish ham mumkin.

2025-yil aprelida Meta o‘zining Llama oilasiga mansub Llama 4 sun’iy intellekt modellarining yangi to‘plamini taqdim etdi. Unga bir nechta yangi model kiradi: Llama 4 Scout, Llama 4 Maverick va Llama 4 Behemoth. Ularning barchasi «keng qamrovli vizual tushunish» imkoniyatini ta’minlash maqsadida «katta hajmdagi belgilanmagan matn, tasvir va video ma’lumotlari» asosida o‘qitilgan.

Llama 4 Scout modeli 17 mlrd faol parametrga, 16 ta «ekspert»ga va jami 109 mlrd parametrga ega. Llama 4 Maverick modelida 17 mlrd faol parametr va 128 ta «ekspert» bor (jami 400 mlrd parametr). Llama 4 Behemoth esa 288 mlrd faol parametr va 16 ta «ekspert»ga ega (jami taxminan 2 trln parametr).

Meta Instagramda o‘zini voyaga yetgan deb ko‘rsatayotgan voyaga yetmagan foydalanuvchilar akkauntlarini aniqlashni va ularning profil sozlamalarini avtomatik o‘zgartirishni sun’iy intellektga o‘rgatdi. Agar tizim akkaunt voyaga yetmagan shaxsga tegishli deb gumon qilsa, maxfiylik sozlamalari avtomatik ravishda «o‘smirlar uchun» rejimga o‘tkaziladi: profil yopiq bo‘ladi, notanishlar birinchi bo‘lib xabar yoza olmaydi va kontent cheklanadi.

29-aprel 2025-yilda Meta AI nomli, kompaniyaning boshqa mahsulotlaridan mustaqil sun’iy intellekt ilovasi taqdim etildi. Uning asosini Llama 4 til modeli tashkil qiladi. Xizmat ovozli yordamchi va tasvir muharriri funksiyalariga ega, shuningdek, alohida lentada postlar joylash imkonini beradi.

2026-yil iyulida OAVda Meta Platforms kompaniyasi o‘z sun’iy intellekt infratuzilmasini rivojlantirish uchun 145 mlrd dollargacha sarmoya kiritishni rejalashtirayotgani haqida xabarlar tarqaldi. Kompaniya ushbu mablag‘ni aynan o‘sha yilning o‘zida investitsiya qilishni rejalashtirgan.

Llama neyron tarmog‘ini o‘qitishda pirat kutubxonadan foydalanish

Kompaniya neyron tarmoqlarni o‘qitish uchun Library Genesis omboridan foydalangan. O‘z huquqshunoslarining ogohlantirishlariga qaramay, Sukerberg va kompaniyaning boshqa rahbarlari yashirin kutubxonaning 267 TB dan ortiq materiallarini torrent orqali yuklab olishga ruxsat bergan. Beshta yirik nashriyot pirat materiallardan foydalangani uchun kompaniyaga qarshi sudga da’vo kiritgan.

Mulkdorlari va rahbariyati

Kompaniya aksiyalari 2012-yildan buyon Nasdaq birjasida savdoga qo‘yilgan. 2022-yilda FB birja belgisi META ga almashtirildi. Institutsional investorlarga 2023-yil boshidagi holatga ko‘ra aksiyalarning 72 %i tegishli edi. Ularning eng yiriklari quyidagilar: The Vanguard Group (8,1 %), BlackRock (6,8 %), FMR Co., Inc. (5,2 %), Capital Group Companies (4,9 %), State Street Global Advisors (4,0 %), T. Rowe Price Associates, Inc. (2,1 %), Geode Capital Management (2,0 %), Morgan Stanley (1,4 %), Northern Trust (1,1 %). 2021-yil oxirida Mark Sukerberg kompaniya aksiyalarining 13,6 %iga egalik qilgan.

Meta Platforms kompaniyasining asosiy rahbarlari:

  • Mark Sukerberg (Mark Zuckerberg) — rais va bosh ijrochi direktor,
  • Syuzan Li (Susan J. Li) — bosh moliya direktori,
  • Xavyer Olivan (Javier Olivan) — bosh operatsion direktor,
  • Endryu Bosvort (Andrew Bosworth) — bosh texnologiya direktori,
  • Kris Koks (Christopher K. Cox) — mahsulotlar bo‘yicha bosh direktor.

2020-yil dekabr holatiga ko‘ra Meta Platforms kompaniyasida 58 604 nafar xodim ishlagan. Bu avvalgi yilga nisbatan 30,4 %ga ko‘p.

Direktorlar kengashi

2023-yil boshidagi holatga ko‘ra Meta Platforms direktorlar kengashi tarkibiga quyidagilar kirgan:

  • Mark Sukerberg — kengash raisi, asoschi va bosh direktor;
  • Robert Kimmit (Robert M. Kimmitt) — katta mustaqil direktor, 2005–2009-yillarda AQSH moliya vaziri o‘rinbosari, WilmerHale kompaniyasining xalqaro masalalar bo‘yicha katta maslahatchisi;
  • Sheril Sendberg (Sheryl K. Sandberg) — ijrochi direktor va bosh operatsion direktor;
  • Peggi Olford (Peggy Alford) — ijrochi bo‘lmagan direktor, global savdo bo‘yicha ijrochi vitse-prezident; kompaniyasi — PayPal;
  • Mark Andrisen (Marc L. Andreessen) — ijrochi bo‘lmagan direktor, hammuassis va bosh hamkor; tashkiloti — Andreessen Horowitz;
  • Endryu Hyuston (Andrew W. Houston) — ijrochi bo‘lmagan direktor, kengash raisi va bosh direktor; kompaniyasi — Dropbox;
  • Nensi Killefer (Nancy Killefer) — ijrochi bo‘lmagan direktor, katta hamkor; tashkiloti — McKinsey & Company;
  • Treysi Trevis (Tracey Thomas Travis) — ijrochi bo‘lmagan direktor, ijrochi vitse-prezident va bosh moliya direktori; kompaniyasi — Estée Lauder Companies;
  • Toni Syu (Tony Xu) — ijrochi bo‘lmagan direktor, asoschi va bosh ijrochi direktor; kompaniyasi — DoorDash[inglizcha].

Faoliyati

2022-yil holatiga ko‘ra bo‘linmalari:

  • Ilovalar oilasi (Family of Apps) — ijtimoiy tarmoqlar: Facebook va Instagram; xabar almashish xizmatlari: Messenger va WhatsApp. Bu bo‘linma kompaniya tushumining 98 %ini ta’minlagan. Daromad manbai — ijtimoiy tarmoqlardagi reklamalar.
  • Reallik laboratoriyalari (Reality Labs) — qurilmalar va dasturiy ta’minotni ishlab chiqish, media kontent yaratish; tushumning 2 %i.

2022-yil dekabrida kompaniya ijtimoiy tarmoqlarining oylik auditoriyasi 3,74 mlrd foydalanuvchini, shu jumladan Facebook auditoriyasi 2,96 mlrdni tashkil etgan. O‘rtacha kunlik faol foydalanuvchilar soni kompaniyaning barcha tarmoqlarida 2,96 mlrd, Facebookda esa 2,0 mlrd bo‘lgan. Bu ma’lumotlar faol akkauntlar soniga asoslangan. Kompaniya hisob-kitobiga ko‘ra, akkauntlarning taxminan 11 %i takroriy, 4—5 %i esa soxta. 2022-yilda har bir foydalanuvchidan olingan tushum 32 dollarni tashkil qilgan.

2022-yilgi tushum 116,6 mlrd dollarni tashkil qilgan. Shundan 50,2 mlrd AQSH va Kanada, 26,7 mlrd Yevropa, 27,8 mlrd esa Osiyo-Tinch okeani mintaqasi hissasiga to‘g‘ri kelgan.

Dunyodagi eng yirik ommaviy kompaniyalar reytingi — Forbes Global 2000ning 2022-yilgi ro‘yxatida kompaniya 34-o‘rinni egalladi. 2022-yilda tushum bo‘yicha AQSHning eng yirik kompaniyalari ro‘yxatida (Fortune 500) Meta Platforms 27-o‘rinni egalladi.

Moliyaviy ko‘rsatkichlar (mlrd AQSH dollari)
200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022
Tushum0,2720,7771,9743,7115,0897,87212,4717,9327,6440,6555,8470,7085,97117,9116,6
Sof foyda-0,0560,2290,6061,0000,0531,5002,9403,68810,2215,9322,1118,4929,1539,3723,20
Aktivlar0,5051,1092,9906,31114,9817,8639,9749,4164,9684,5297,33133,4159,3166,0185,7
O‘z mablag‘lari0,3350,8682,1624,89911,7615,4736,1044,2259,1974,3584,13101,1128,3124,9125,7

Rossiyada Meta faoliyatining taqiqlanishi

Rossiya Bosh prokuraturasi 11-mart 2022-yilda Meta kompaniyasini Rossiyada ekstremistik tashkilot deb tan olishni so‘rab sudga ariza kiritdi.

21-mart 2022-yilda Moskvaning Tver sudi Meta kompaniyasini Rossiyada ekstremistik tashkilot deb tan oldi.

Avgust oyida OAV Facebook va Instagramda «AQSH tarafdori tashviqot» olib borgan bir qator rus tilidagi akkauntlar bloklangani haqida xabar berdi. Tadqiqotchilarning aytishicha, «surishtiruv Twitter, Facebook, Instagram va yana beshta ijtimoiy tarmoqda g‘arbparast qarashlarni targ‘ib qilish uchun aldov usullaridan foydalangan akkauntlar tarmog‘ini fosh etgan».

11-oktabr 2022-yilda Rosfinmonitoring Meta kompaniyasini terrorizm va ekstremizmga aloqador tashkilotlar ro‘yxatiga kiritdi.

Tanqidlar

Kompaniya muvaffaqiyatining oqibatlaridan biri AQSH, Yevropa va Osiyoda unga qarshi ko‘plab jamoaviy va individual sud da’volari qo‘zg‘atilganidir. Kompaniya yolg‘on ma’lumot tarqatish, ekstremizmni targ‘ib qilish, foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini saqlash qoidalarini buzish, shuningdek, o‘smirlarning ijtimoiy tarmoqlarga qaram bo‘lib qolishi va buning natijasida ruhiy salomatligida uzoq davom etuvchi buzilishlar yuzaga kelishida ayblanmoqda.

Sho‘ba kompaniyalari

2022-yil holatiga ko‘ra asosiy sho‘ba kompaniyalari:

  • Cassin Networks ApS (Daniya)
  • Edge Network Services Limited (Irlandiya)
  • Facebook Circularity, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Facebook Holdings, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Facebook Operations, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Facebook UK Limited (Buyuk Britaniya)
  • FCL Tech Limited (Irlandiya)
  • Goldframe LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Greater Kudu LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Hibiscus Properties, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Instagram, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Malkoha Pte. Ltd. (Singapur)
  • Meta Payments Inc. (AQSH, Florida shtati)
  • Meta Platforms Ireland Ltd. (Irlandiya)
  • Meta Platforms Technologies, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Morning Hornet LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Novi Financial, Inc. (AQSH, Delaver shtati)
  • Pinnacle Sweden AB (Shvetsiya)
  • Raven Northbrook LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Runways Information Services Limited (Irlandiya)
  • Scout Development, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Siculus, Inc. (AQSH, Delaver shtati)
  • Sidecat LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Stadion LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Starbelt LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Vitesse, LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • WhatsApp LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Winner LLC (AQSH, Delaver shtati)
  • Woolhawk LLC (AQSH, Delaver shtati)