Java Card smart-karta texnologiyasi

Java Card — Java platformasining hisoblash resurslari nihoyatda cheklangan qurilmalar uchun mo‘ljallangan versiyasi. Java platformasining boshqa versiyalariga nisbatan Java baytkodi, bajarish muhitiga qo‘yiladigan talablar va standart kutubxonalar tarkibi o‘zgartirilgan.

Nomidan ham ko‘rinib turibdiki, ushbu mahsulotning asosiy vazifasi — smart-kartalarda qo‘llanishdir. Shu sababli asosiy e’tibor standart kriptografik algoritmlarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan.

Java Card kichik hajmli Java ilovalarini (appletlarni) smart-kartalarga va xotira hajmi juda cheklangan boshqa qurilmalarga xavfsiz o‘rnatish hamda ularda ishga tushirish imkonini beradi. Bu platforma qurilma yetkazib beruvchisiga ularni dasturlash va muayyan foydalanish sohasiga moslashtirish imkonini beradi. Java Card SIM-kartalarda va bankomatlarda keng qo‘llanadi. U Schlumberger kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va 29-oktabr kuni, 1996-yilda bir nechta kompaniya, jumladan o‘sha paytda Schlumberger kompaniyasining smart-kartalar ishlab chiqaruvchi bo‘linmasi (hozirgi Gemalto kompaniyasi) tomonidan jamoatchilikka taqdim etilgan. Java Card dasturiy platformasi Sun Microsystems kompaniyasi ishlab chiqadigan spetsifikatsiyalarda tavsiflangan. Bundan tashqari, GlobalPlatform (standartlashtirish tashkiloti) qurilmalarga appletlarni Java Card platformasi orqali xavfsiz o‘rnatish standartlarini ishlab chiqadi.

Ko‘chiriluvchanlik

Java Card turli qurilmalarda bitta ilovani ishlatish imkonini berish maqsadida smart-kartalar uchun standart bajarish muhitini belgilaydi. Xuddi appletlar Java SE/Java EE muhitlarida turli dasturiy va apparat ta’minotiga ega kompyuterlarda, midletlar Java ME muhitida esa turli telefonlarda ishlashi kabi. Java platformasining murakkabroq turlarida bo‘lgani singari, bunga virtual mashina (Java Card Virtual Machine, JCVM) va standartlashtirilgan sinflar kutubxonasi birikmasi orqali erishiladi. Natijada applet muayyan smart-karta modellarining xususiyatlariga kamroq bog‘liq bo‘ladi. Biroq bu har qanday smart-kartada ilovaning ishlashini to‘liq kafolatlamaydi, chunki xotira hajmi, unumdorlik yoki maxsus interfeyslarning (masalan, aloqa protokollari yoki kriptografik algoritmlarning) mavjudligi kabi omillar saqlanib qoladi.

Java Card OpenPlatform (JCOP)

JCOP — shaxsni ishonchli identifikatsiya qilish va to‘lov tizimlari uchun Java Card virtual mashinasiga ega operatsion tizimning yagona standartini ishlab chiqishga qaratilgan chora-tadbirlar majmuasi. Uni IBM kompaniyasi GlobalPlatform, ICAO tashkilotlari bilan keng hamkorlikda ishlab chiqqan. Hozirgi kunda u deyarli JCVM atamasining sinonimi hisoblanadi.

Xavfsizlik

Ma’lumotlarning smart-kartalardagi xavfsizligini ta’minlash Java Card platformasini ishlab chiqishda asosiy ustuvor vazifalardan biri bo‘lgan. Bu xavfsizlik platformaning quyidagi xususiyatlari orqali ta’minlanadi:

  • Ma’lumotlarni yashirish. Ilovalar izolyatsiyalangan muhitda (virtual mashina Java Card) ishga tushiriladi va operatsion tizimga hamda apparat ta’minotiga faqat maxsus interfeyslar orqali murojaat qilishi mumkin.
  • Appletlarni ekranlash (izolyatsiyalash) (ingl. Application Firewall). Bir vaqtning o‘zida bir nechta applet faol bo‘lishi mumkin, ammo ular «qum qutisi» modeli asosida bir-biridan ajratiladi: har bir ilovaga o‘zi kirish huquqiga ega bo‘lgan ma’lumotlarni saqlovchi alohida kontekst ajratiladi. Boshqa ilovalarning ma’lumotlari himoya devori orqali ajratilgan. Bir nechta ilovaning birgalikda ishlashini ta’minlash uchun virtual mashina nazorat qiladigan jarayon orqali amalga oshiriluvchi kontekstlarni almashtirish mexanizmi mavjud.
  • Kriptografiya. Quyidagi keng tarqalgan shifrlash algoritmlari qo‘llab-quvvatlanadi: DES, 3DES, AES, RSA. Boshqa kriptografik xizmatlar ham qo‘llab-quvvatlanadi: raqamli imzolar, elektron kalitlarni yaratish va ular bilan almashish.
  • Appletlar mexanizmi. Java Card appleti, mohiyatan, chekli holatlar avtomati bo‘lib, u kelib tushgan buyruqlarni qayta ishlaydi va ma’lumot yuborish yoki holat haqidagi axborotni qaytarish orqali javob beradi.

Java Card va Java o‘rtasidagi farqlar

Til

Dasturlash tili darajasida Java Card — imkoniyatlari kengroq bo‘lgan Java platformalarining qism to‘plamidir: Java Card tilidagi barcha konstruksiyalar Java tilida ham mavjud va aynan bir xil ishlaydi. Bundan tashqari, odatiy kompilyatsiya jarayonida hech qanday maxsus parametrsiz oddiy kompilyator Java (javac) ishlatiladi. Shundan keyingina natija Java Card uchun maxsus dastur yordamida qayta ishlanib, smart-kartaga o‘rnatish mumkin bo‘lgan faylga aylantiriladi. Biroq Java tilining ko‘plab imkoniyatlari Java Card’da qo‘llab-quvvatlanmaydi. Masalan, char, double, float va long turlari, transient, sanab o‘tiluvchi turlar (enum), ko‘p o‘lchovli massivlar, finalizatorlar, obyektlarni klonlash va oqimlar.

Baytkod

Java Card virtual mashinasida bajariladigan baytkod funksional jihatdan Java baytkodining qism to‘plami hisoblanadi, biroq ilova hajmini imkon qadar kichraytirish uchun boshqacha usulda kodlanadi. Shu sababli Java Card appleti, odatda, ayni manba kodidan kompilyatsiya qilingan Java SE appletiga qaraganda kamroq joy egallaydi. Smart-karta xotirasini bunday tejashning salbiy tomonlari ham bor: tilning ayrim imkoniyatlari qo‘llab-quvvatlanmaydi (yuqorida aytilganidek) va applet hajmiga cheklov qo‘yiladi. Hajm cheklovini chetlab o‘tish usullari mavjud, masalan, ilova kodini har biri 64 kB dan oshmaydigan paketlarga bo‘lish mumkin.

Ishlab chiqish

Odatdagi Java Card ilovasini dasturlash usullari Java SE’da qo‘llanadigan usullardan ancha farq qiladi. Biroq Java Card Java tilining qat’iy qism to‘plami ekani ushbu texnologiyani o‘rganishni sezilarli darajada tezlashtiradi, shuningdek, ilovalarni ishlab chiqish va xatolarini tuzatishda Java SE muhitidan foydalanish imkonini beradi. Bundan tashqari, Java Card ilovasi va uning shaxsiy kompyuterda (PC) ishlashi mo‘ljallangan server qismini bitta muhitda birgalikda ishga tushirish va sozlash mumkin.

Shu bilan birga, ilova Java Card cheklovlariga mosligini tekshirib turish lozim: buning uchun uni tegishli baytkodga kompilyatsiya qilish, shuningdek, haqiqiy smart-kartada ishlashini sinab ko‘rib, qurilmaning amaldagi unumdorligi haqida tasavvur hosil qilish kerak.

Havolalar