Google Pay to‘lov xizmati

Google Pay
Логотип программы Google Pay
Turi mobil ilova va to‘lov tizimi
Muallif Google
Ishlab chiquvchi Google
Operatsion tizimlar Android Lollipop va undan yuqori
Chiqarilgan sana 11-sentabr 2015
Apparat platformasi Android
Litsenziya xususiy
Veb-sayt pay.google.com/about/
Логотип Викисклада Wikimedia Commons’dagi mediafayllar

Google Pay (20-fevral 2018-yilgacha — Android Pay) — Google kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan elektron to‘lovlar tizimi bo‘lib, mobil qurilmalarda (smartfonlar, planshetlar va aqlli soatlar) ishlaydi; ushbu qurilmalarning operatsion tizimi — Android.

Xizmat tavsifi

Google Pay yaqin masofali simsiz aloqa texnologiyasi (Near Field Communication, NFC) yordamida karta ma’lumotlarini sotuvchiga uzatadi. U PIN-kodli chip yoki magnit tasma o‘rnini bosadi; bu texnologiya kredit va debet kartalarida qo‘llanadi. Foydalanuvchi to‘lov kartasini suratga olish yoki karta ma’lumotlarini qo‘lda kiritish orqali uni xizmatga qo‘shishi mumkin. To‘lovni amalga oshirish uchun to‘lov qurilmasini to‘lov terminaliga yaqinlashtirib, tranzaksiya yakunlanguniga qadar ushlab turish kerak. Bunday to‘lov keng tarqalgan kontaktsiz to‘lovga o‘xshaydi, biroq undan farqli ravishda xavfsizlik darajasini oshirish uchun ikki omilli autentifikatsiyani talab qiladi. Xizmat Android operatsion tizimida ishlaydigan qurilmaga NFC texnologiyasidan antenna sifatida foydalanib, xost-karta emulyatsiyasi (host card emulation, HCE) texnologiyasi va Android xavfsizlik tizimi yordamida savdo terminali bilan simsiz aloqa o‘rnatish imkonini beradi.

Xavfsizlik

Google Pay biometrik autentifikatsiya tizimlaridan, masalan, barmoq izi skaneri va ko‘z rangdor pardasi skaneridan foydalanadi. Bunday imkoniyat mavjud bo‘lgan hollarda shu usullar qo‘llanadi. Biometrik skanerlari bo‘lmagan qurilmalarda tizim parol kiritish orqali faollashtiriladi. Foydalanuvchi to‘lovni amalga oshirganida, Google Pay foydalanuvchining debet yoki kredit kartasi haqidagi dastlabki ma’lumotlarni to‘lov bilan birga yuborish o‘rniga, hisob haqida asosiy ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan, maxsus yaratilgan virtual hisob raqamini yuboradi. Bunday yondashuv mijozning to‘lov ma’lumotlarini xavfsiz saqlash imkonini beradi. Xizmatda, shuningdek, aqlli autentifikatsiya (smart authentication) funksiyasi ham mavjud: tizim qurilma xavfsiz holatda ekanini (masalan, so‘nggi 5 daqiqa ichida qulfdan chiqarilganini) aniqlaydi va foydalanuvchidan ekranni qulfdan chiqarish ma’lumotlarini so‘rash kerak yoki kerak emasligini hal qiladi.

Tarix

Android Pay dasturchilar uchun o‘tkazilgan Google I/O konferensiyasida 2015-yilda taqdim etildi. Xizmat Google Wallet asosida yaratilgan. Mazkur hamyon 2011-yilda ishga tushirilgan va Google Pay uning davomchisi hisoblanadi. Shuningdek, xizmat Softcard kompaniyasining texnologiyalaridan ham foydalanadi; Google uning intellektual mulk huquqlarini 2015-yil fevral oyida sotib olgan. Ishga tushirilganidan so‘ng xizmat Android qurilmalarining 70 % iga mos keldi va 700 000 dan ortiq savdogar tomonidan qo‘llab-quvvatlandi. Google Wallet hanuz Play Store do‘konidagi onlayn to‘lovlar hamda ilovalar ichidagi ayrim foydalanuvchilararo to‘lovlar (peer-to-peer payments), masalan, Gmail.

2016-yilda Google kompaniyasi Silicon vodiysida Hands Free nomli o‘xshash mobil ilovaga qarshi ochiq sud jarayonini boshladi. Ushbu ilovadan foydalanuvchilar smartfon yoki kartani taqdim etishlari shart emas edi. Buning o‘rniga, foydalanuvchi kassirga «Google orqali to‘lamoqchiman» deb aytishi va o‘z ismining bosh harflarini bildirishi kerak edi. Kassir esa shaxsni tizimga oldindan yuklangan surat orqali tekshirishi lozim bo‘lgan. Mijozning telefoni qurilma xarid amalga oshirilayotgan do‘kon yaqinida ekanini tasdiqlagan taqdirdagina xaridni amalga oshirishga ruxsat beradi.

2018-yil yanvar oyida Pali Bhat Google kompaniyasining blogida Google Pay xizmatining ishga tushirilganini ma’lum qildi. Yangi to‘lov tizimi kompaniyaning boshqa xizmatlari — Android Pay va Google Walletning o‘rnini egallaydi, bunda funksional o‘zgarishlar bo‘lmaydi. Google Pay yordamida foydalanuvchilar xaridlarni «osonroq va xavfsizroq» amalga oshirishlari mumkin bo‘ladi. To‘lov ma’lumotlari Google’ning barcha mahsulotlarida, jumladan, internet brauzeri Google Chrome, YouTube, Android ilovalarida ham mavjud bo‘ladi, to‘lov ma’lumotlari esa Google hisoblarida saqlanadi.

20-fevral 2018-yildan boshlab butun dunyo bo‘ylab Google xizmatlari yangilandi: Wallet va Android Pay Google Pay nomli yagona ilova ostida birlashtirildi.

2021-yil noyabr oyida Google Pay xizmatiga virtual transport kartasini qo‘shish imkoniyati paydo bo‘ldi — Troyka

6-mart 2022-yildan boshlab Google Pay Rossiyada, shuningdek, Rossiya banklari tomonidan chiqarilgan bank kartalari bilan ishlashni to‘xtatdi; bunga Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi va xalqaro sanksiyalar.

Mavjudligi

Google Pay xizmatining dunyo bo‘ylab mavjudligi  95 ta mamlakatda mavjud

Google Pay 95 ta mamlakatda mavjud (2025-yil holatiga ko‘ra).

Quyida xizmat mavjud bo‘lgan ayrim mamlakatlar va uning ishga tushirilgan sanalari keltirilgan:

Sana Xizmat mavjud yoki ishga tushirilishi rejalashtirilgan mamlakat Qo‘llab-quvvatlash Wear OS
11-sentabr, 2015 Соединённые Штаты Америки AQShYes
18-may, 2016 Великобритания Buyuk BritaniyaYes
27-iyun, 2016 Сингапур SingapurYes
13-iyul, 2016 Австралия AvstraliyaYes
20-oktabr, 2016 Гонконг GonkongYes
17-noyabr, 2016 Польша PolshaYes
1-dekabr, 2016 Новая Зеландия Yangi ZelandiyaYes
7-dekabr, 2016 Ирландия IrlandiyaYes
13-dekabr, 2016 Япония YaponiyaNo
7-mart, 2017 Бельгия BelgiyaYes
23-may, 2017 Россия RossiyaYes
31-may, 2017 Канада KanadaYes
1-iyun, 2017 Китайская Республика (Тайвань) TayvanYes
26-iyul, 2017 Испания IspaniyaYes
1-noyabr, 2017 Украина UkrainaYes
14-noyabr, 2017 Бразилия BraziliyaYes
14-noyabr, 2017 Чехия ChexiyaYes
28-fevral, 2018 Словакия SlovakiyaYes
26-iyun, 2018 Германия GermaniyaYes
31-iyul, 2018 Хорватия XorvatiyaYes
28-avgust, 2018 Индия HindistonNo
19-sentabr, 2018 Италия ItaliyaYes
30-oktabr, 2018  DaniyaYes
 NorvegiyaYes
 FinlyandiyaYes
 ShvetsiyaYes
14-noyabr, 2018 BAAYes
27-noyabr, 2018  ChiliYes
11-dekabr, 2018  FransiyaYes
30-aprel, 2019  ShveytsariyaYes
18-iyun, 2019 Sloveniya
17-noyabr, 2020  AvstriyaYes
 BolgariyaYes
 VengriyaYes
 GretsiyaYes
 LatviyaYes
 LitvaYes
 NiderlandiyaYes
 PortugaliyaYes
 RuminiyaYes
 EstoniyaYes
7-dekabr, 2021  Qozog‘istonYes
 IsroilYes
27-oktabr, 2026 O‘zbekiston

Qo‘llab-quvvatlanadigan to‘lov tizimlari

Havolalar