| GitHub Copilot | |
|---|---|
| | |
| Turi | SaaS |
| Ishlab chiquvchilar | GitHub Inc.Vikima’lumotlar va OpenAI |
| Operatsion tizimlar | Windows, Linux va macOS |
| Chiqarilgan sana | 27-oktabr 2021 |
| So‘nggi versiyasi |
|
| Veb-sayt | github.com/featur… (ingl.) |
GitHub Copilot — sun’iy intellekt asosida ishlaydigan vosita. Uni GitHub va OpenAI hamkorlikda ishlab chiqqan. U integratsiyalashgan dasturlash muhitlari, jumladan Visual Studio Code, Visual Studio, Neovim va JetBrainsda kodni avtomatik to‘ldirish imkonini beradi. Vosita ilk bor 29-iyun 2021-yilda e’lon qilingan va 21-iyun 2022-yilgacha faqat dastlabki sinov versiyasi sifatida mavjud bo‘lgan. Ayniqsa, quyidagi tillarda kod yozadigan dasturchilar uchun qulay: Python, JavaScript, TypeScript, Ruby va Go.
Tarixi
29-iyun 2021-yilda GitHub tomonidan GitHub Copilot Visual Studio Code uchun dastlabki sinov kengaytmasi sifatida e’lon qilindi.
26-oktabr 2021-yilda ushbu vosita plagin sifatida JetBrains Marketplace platformasida chiqarildi.
27-oktabr 2021-yilda GitHub kompaniyasi GitHub Copilot plaginini Neovim uchun ommaga ochiq repozitoriy sifatida taqdim etdi.
29-mart 2022-yilda rasman e’lon qilindi: Copilot Visual Studio 2022 uchun ham mavjud bo‘ladi.
21-iyunda Copilot dastlabki sinov bosqichidan chiqqani va obuna asosida barcha xohlovchilar uchun taqdim etilishi rasman e’lon qilindi.
Imkoniyatlari
GitHub Copilot quyidagi model asosida ishlaydi: OpenAI Codex — sun’iy intellekt modeli bo‘lib, uni OpenAI — sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqot laboratoriyasi yaratgan. OpenAI Codex — bu Generative Pre-trained Transformer 3 (GPT-3) til modelining amaliy foydalanish uchun moslashtirilgan versiyasi bo‘lib, u chuqur o‘rganish yordamida inson yozganiga o‘xshash matn yaratadi. Masalan, dasturlash topshirig‘i tabiiy tilda bayon etilsa, Codex uni bajarishga mos kod yaratishi mumkin. U, shuningdek, berilgan kodni ingliz tilida tushuntirishi va kodni bir dasturlash tilidan boshqasiga o‘girishi mumkin. Codex GPT-3 litsenziyasi faqat Microsoft, ya’ni GitHub’ning bosh kompaniyasiga berilgan.
OpenAI Codex Copilot uchun tanlab olingan, ommaga ochiq GitHub repozitoriylari va ingliz tilidagi hamda boshqa ochiq manba kodlari asosida o‘qitiladi. Bunga 159 gigabayt hajmdagi Python kodi kiradi. Ushbu ma’lumotlar 54 millionta ommaga ochiq GitHub repozitoriylaridan olingan.
Rasmiy veb-saytiga ko‘ra, GitHub Copilot dasturchilarga koddagi izohlarni bajariladigan kodga aylantirish, kod parchalarini, takrorlanuvchi kod bo‘laklarini va butun metodlarni yoki funksiyalarni avtomatik to‘ldirish imkoniyatlarini taklif etadi. GitHub ma’lumotiga ko‘ra, Copilot avtomatik to‘ldirish funksiyasi taxminan yarim hollarda aniq ishlaydi. Masalan, Python tilida, Copilot funksiya sarlavhasiga asoslangan sinovda uning tanasidagi kodni birinchi urinishda 43 % holatda, o‘nta urinishdan keyin esa 57 % holatda to‘g‘ri avtomatik to‘ldirgan.
GitHub ma’lumotiga ko‘ra, Copilot funksiyalari dasturchilarga notanish freymvorklar va tillarni tushunishga yordam berib, hujjatlarni o‘qishga ketadigan vaqtni qisqartiradi.
Qabul qilinishi
Chiqarilganidan buyon Copilot xavfsizligi, ta’limga ta’siri va u yaratgan kodning litsenziyalanishi bilan bog‘liq xavotirlar hamda bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi.
Litsenziyalash bo‘yicha bahslar
Garchi Copilot yaratadigan kodning katta qismi transformativ asar (transformative work) (ingl.) sifatida qaralishi mumkin bo‘lsa-da, GitHub uning kichik bir qismi manbadan aynan ko‘chirilishini tan oladi. Bu esa yaratilgan kod yetarlicha qayta ishlanmagani va uni adolatli foydalanish (fair use) deb hisoblash mumkin emasligi, shuningdek, dastlabki muallifning huquqlari buzilishi ehtimoli yuzasidan xavotirlarni keltirib chiqargan. Shu sababli Copilotning huquqiy maqomi hanuz aniq belgilanmagan. Biroq GitHub «mashinali o‘rganish modellarini ommaga ochiq ma’lumotlar asosida o‘qitish mashinali o‘rganish hamjamiyatida adolatli foydalanish hisoblanadi», deb ta’kidlaydi.
FSFning rasmiy hujjatlari
28-iyul 2021-yilda Erkin dasturiy ta’minot jamg‘armasi (FSF) rasmiy hujjatlar tayyorlash uchun mukofot puli ko‘zda tutilgan tanlov e’lon qildi. Tanlov Copilot bilan bog‘liq falsafiy va huquqiy masalalarga bag‘ishlangan edi. Donald Robertson, litsenziyalash va talablarga rioya etishni nazorat qilish bo‘yicha FSF menejeri, «Copilot ko‘plab […] chuqurroq o‘rganishni talab qiladigan savollarni keltirib chiqaradi», dedi. 24-fevral 2022-yilda FSF bu masala bo‘yicha 22 ta maqola olganini va anonim ko‘rib chiqish jarayonida ulardan 5 tasi alohida e’tirof etish uchun tanlanganini ma’lum qildi.
Xavfsizlik masalalari
2022-yilda Elektr va elektronika muhandislari institutining xavfsizlik va maxfiylik simpoziumida nashrga qabul qilingan tadqiqotda Copilot yaratgan kod MITREning koddagi 25 ta asosiy zaiflik turi (masalan, saytlararo skript bajarish va fayl yo‘lini aylanib o‘tish) bo‘yicha 89 xil ssenariy va 1 689 ta dasturda baholandi. Bunda zaifliklar xilma-xilligi (koddagi turli zaifliklarga olib keladigan ssenariylarga javob bera olish), so‘rovlar xilma-xilligi (bir zaiflik bo‘yicha biroz farq qiluvchi so‘rovlarga javob bera olish) va sohalar xilma-xilligi (apparat qurilmalariga oid spetsifikatsiyalarni registrlar uzatish darajasida Verilog tilida yaratish) hisobga olindi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, turli tillarda ushbu mezonlar bo‘yicha eng yaxshi takliflarning 39,33 %i va barcha takliflarning 40,73 %i kodda zaifliklar paydo bo‘lishiga olib kelgan. Bundan tashqari, kodga kiritilgan semantik ma’noni o‘zgartirmaydigan kichik (masalan, izohlarga oid) o‘zgarishlar ham uning xavfsizligiga ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan.
Ta’limga oid masalalar
2022-yil fevralda Hisoblash texnikasi assotsiatsiyasi chop etgan maqolada Codex, ya’ni GitHub Copilotda qo‘llanadigan texnologiyaning yangi boshlovchi dasturchilar ta’limiga ta’siri baholangan. Tadqiqotda Oklend universitetidagi boshlang‘ich dasturlash kursining baholash savollariga berilgan Codex javoblari talabalar natijalari bilan solishtirilgan. Tadqiqotchilar Codex o‘rtacha hisobda ko‘pchilik talabalardan yaxshiroq natija ko‘rsatganini, biroq yechimda foydalanish mumkin bo‘lgan imkoniyatlar cheklangan savollarda uning ko‘rsatkichi pasayganini aniqlashgan (masalan, shart operatorlari, to‘plamlar va sikllar). Ushbu muammoni hisobga olganda, «2 ta yechim (10 ta [Codex] yechimi orasidan) to‘g‘ri bo‘lgan, ammo ularning ikkalasi ham […] belgilangan cheklovlarni buzgan». Maqolada Codex talabalarga turli yechimlarni taqdim etishda foydali bo‘lishi, ammo haddan tashqari o‘ziga ishonish va plagiatga ham sabab bo‘lishi mumkinligi xulosa qilingan.