
Karkas modeli — uch o‘lchamli grafikada obyektning uchlari va qirralaridan tashkil topgan, tasvirlanayotgan ko‘pyoqli obyekt shaklini belgilovchi model. Karkas modellari Uyg‘onish davridayoq.

Eng sodda model uchlar ro‘yxatidan iborat bo‘lib, har bir uchning uch o‘lchamli fazodagi koordinatalari ko‘rsatiladi. Shuningdek, qirralar (kesmalar) ro‘yxatida har bir qirraning boshlang‘ich va oxirgi uchi beriladi. Murakkabroq modellarda qirralar egri chiziqlar, masalan, Bezye egri chiziqlari orqali ham tasvirlanishi mumkin. «Karkas modeli» atamasi konstruktorlik modellashtirish sohasidan kelib chiqqan: dastlabki kompyutersiz modellar mato bilan qoplangan buyum karkasi yoki modellashtirilayotgan buyumning yalang‘och «skeleti» ko‘rinishida bo‘lgan. Hozir bunday modellar ko‘pincha san’at obyektlari sifatida ishlatiladi.
Bunday modellarni namoyish etish nisbatan kam hisoblash resurslarini talab qilgani uchun ular yuqori unumdorlik va soniyasiga ko‘p kadr talab etiladigan sohalarda, masalan, loyihalash dasturlarida uch o‘lchamli obyektlarni yaratish, kompyuter grafikasini ishlab chiqish va shu kabi vazifalarda keng qo‘llanadi. Model ikki o‘lchamli ekranda tasvirlanganda kuzatuvchidan uzoqroq joylashgan qirralarni yashirish, yoqlarni rang bilan to‘ldirish yoki ularga tekstura qoplash mumkin. Shu tariqa foydalanuvchi katta hisoblash resurslarini talab qiladigan «realistik» renderlashdan foydalanmasdan modelni osongina aylantirishi, uning ichki tuzilishini «ko‘rishi», uchlari va qirralarini o‘zgartirishi mumkin.
Eng sodda model namunasi
Obyekt (bu misolda — kub) ikkita jadval yordamida tavsiflanadi: (1) Uchlar va (2) Qirralar.
Uchlar jadvali barcha uchlar ro‘yxatini va ularning yagona koordinatalar boshiga (0,0,0) nisbatan uch o‘lchamli fazodagi koordinatalarini o‘z ichiga oladi.
| Uch | X | Y | Z |
|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 1 | 1 |
| 2 | 1 | -1 | 1 |
| 3 | -1 | -1 | 1 |
| 4 | -1 | 1 | 1 |
| 5 | 1 | 1 | -1 |
| 6 | 1 | -1 | -1 |
| 7 | -1 | -1 | -1 |
| 8 | -1 | 1 | -1 |
Qirralar jadvalida obyektning har bir qirrasi uchun boshlang‘ich va oxirgi uchlar ko‘rsatiladi.
| Qirra | Boshlang‘ich uch | Oxirgi uch |
|---|---|---|
| 1 | 1 | 2 |
| 2 | 2 | 3 |
| 3 | 3 | 4 |
| 4 | 4 | 1 |
| 5 | 5 | 6 |
| 6 | 6 | 7 |
| 7 | 7 | 8 |
| 8 | 8 | 5 |
| 9 | 1 | 5 |
| 10 | 2 | 6 |
| 11 | 3 | 7 |
| 12 | 4 | 8 |
Bu modelni eng sodda usulda tasvirlash uchun qirralar ro‘yxatini ketma-ket ko‘rib chiqib, har bir qirrani va uning ikkala uchini tegishli koordinatalarda chizish kerak. Modelni tekislikda ko‘rsatish uchun uch o‘lchamli koordinatalarni ikki o‘lchamli koordinatalarga o‘tkazish transformatsiyasini hisoblash zarur.
Modelda obyektning yoqlari haqida ma’lumot yo‘q.
Adabiyotlar
- Bolshakov V. P. AutoCAD, KOMPAS-3D, SolidWorks, Inventor, T-FLEX dasturlarida 3D modellashtirish. — Rossiya : «Piter» nashriyot uyi, 2010.
- Sazonov A. AutoCAD 2011 dasturida uch o‘lchamli modellashtirish. — Rossiya : Litres, 2014.