Telegram-kanal — messenjer funksiyasi bo‘lib, Telegram orqali obunachilarga axborot yetkazish imkonini beradi. Telegram-kanallar 2015-yil sentabrida paydo bo‘lgan.
Natijada bloklangan Instagram va Facebookdan Rossiyada 2022-yilda Telegram-kanallarga ko‘plab foydalanuvchilar o‘ta boshladi va ular amalda tezkor axborot olishning asosiy vositasiga aylandi. TGStat tadqiqotiga ko‘ra, 2022-yilda rus tilidagi Telegram-kanallar obunachilarining umumiy soni 1 milliarddan 2 milliardgacha oshgan.
2023-yil 24-iyun kuni, «Vagner» xususiy harbiy kompaniyasi isyoni paytida Rossiyada rus tilidagi kanallar postlarining ko‘rilishlar soni 5 baravar oshib, 11 milliardga yetgan.
Ishlash tamoyili
Telegram-kanallar obuna modeliga asoslanib ishlaydi va blog elementlari mavjud yangiliklar tasmasi hisoblanadi. Foydalanuvchi muntazam axborot olish uchun kanalga obuna bo‘ladi. Kanalga yuborilgan xabar obunachilarga muallif nomidan emas, balki kanal nomidan yetkaziladi. Kanalni bir nechta kishi, jumladan, o‘z shaxsini oshkor qilmagan holda ham boshqarishi mumkin.
Kanallar turlari
Ochiq kanallar doimiy nom va manzilga ega bo‘lib, ularni Telegram ichidagi umumiy qidiruv orqali topish mumkin.
Yopiq kanallarni qidiruv orqali topib bo‘lmaydi. Ularga kirish maxsus yaratiladigan havola orqali amalga oshiriladi. Maxfiylikni ta’minlash uchun bu havola o‘zgartirilishi yoki yashirilishi mumkin.
Qo‘llanilishi
Bloglar
Telegram-kanallar postlarni yetkazish usuli tufayli yanada shaxsiylashtirilgan bloglarning yangi shakliga aylandi: foydalanuvchi kanalga kirib, yangiliklar tasmasini varaqlashi shart emas, chunki post unga xabar sifatida keladi. Telegramdagi anonim yoki mualliflik bloglari ijtimoiy-siyosiy kun tartibiga ta’sir ko‘rsatishning jiddiy vositalariga aylangan. Ularda reklama va pullik kontent joylashtirish ko‘pincha an’anaviy ommaviy axborot vositalaridagiga qaraganda qimmatroq turadi.
Ommaviy axborot vositalari
Shuningdek, ommaviy axborot vositalari tahririyatlari Telegram-kanallardan obunachilariga kontent yetkazishning alohida vositasi sifatida tez-tez foydalanadi. Masalan, Mash yoki Baza dastlab Telegram-kanal sifatida faoliyat boshlagan, keyinchalik esa o‘z sayti va boshqa ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalariga ega to‘laqonli mediaresurslarga aylangan.
2019-yilda Sankt-Peterburg sudi «Mi mojem.ru» Telegram-kanalini ommaviy axborot vositasi deb e’tirof etdi. Kanal muallifining so‘zlariga ko‘ra, bu sud organi kanalda kontent e’lon qilganlik uchun javobgarlikni ommaviy axborot vositalarida material chop etish javobgarligiga tenglashtirgan birinchi huquqiy pretsedentdir.
«Medialogiya»ning Rossiyadagi eng mashhur Telegram-kanallar reytingiga ko‘ra, eng yuqori 10 talikdagi 2 ta kanal onlayn ommaviy axborot vositasi hisoblanadi.
Reklama
2021-yil noyabrida Telegram rasmiy reklama platformasini ishga tushirdi, shundan so‘ng kanallarda dastlabki reklama xabarlari paydo bo‘ldi. Pavel Durov e’lon qilgan shartlarga ko‘ra, reklamani boshlash uchun kamida 1 mln yevro byudjetga ega bo‘lish va yana shuncha mablag‘ni hisobda depozit sifatida band qilish talab etilgan. Biroq ilk reklama beruvchilar kriptovalyutalar, kiyim-kechak savdosi va onlayn ta’lim haqidagi kichik kanallar bo‘ldi. Keyinchalik platformaning imkoniyatlari reklama beruvchilarning yanada kengroq doirasi uchun ochildi.
2021-yilda Telegramdagi reklama bozori 20 milliard rublga baholangan bo‘lib, u bevosita kanal administratorlari orqali joylashtiriladigan «nativ» reklamalardan iborat edi.
RBK tadqiqotiga ko‘ra, eng taniqli Telegram-kanallarda bitta nativ reklama postini joylashtirish narxi 70 ming rubldan 389,5 ming rublgacha bo‘lgan. Tadqiqot o‘tkazilgan paytda eng qimmat reklama joylashtiriladigan kanallar ro‘yxatiga Mash, Varlamov News, Meduza, JYu va boshqalar kirgan.