Google Pay (2018-yil 20-fevralgacha Android Pay deb atalgan) — Google kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan, Android operatsion tizimida ishlaydigan mobil qurilmalar (smartfonlar, planshetlar va aqlli soatlar) orqali elektron to‘lovlarni amalga oshirish tizimi.

Xizmat tavsifi

Google Pay karta ma’lumotlarini sotuvchiga uzatishda yaqin masofali simsiz aloqa texnologiyasi — NFC (Near Field Communication)dan foydalanadi. Ushbu tizim foydalanuvchiga kredit va debet kartalarining ma’lumotlarini qurilmaga kiritib, karta chipi va PIN-kodi yoki magnit tasmasidan foydalanish o‘rniga mobil qurilma orqali to‘lov qilish imkonini beradi. Foydalanuvchi kartasini suratga olish yoki uning ma’lumotlarini qo‘lda kiritish orqali to‘lov kartasini xizmatga qo‘shishi mumkin. To‘lovni amalga oshirish uchun mobil qurilmani to‘lov terminaliga yaqinlashtirib, operatsiya yakunlanguncha shu holatda tutib turish kerak. Bu usul keng tarqalgan kontaktsiz to‘lovga o‘xshaydi, biroq manbada ta’kidlanishicha, xavfsizlikni oshirish uchun ikki omilli autentifikatsiya (two-factor authentication) talab etiladi. Xizmat Android qurilmasiga NFC texnologiyasi, xost kartani emulyatsiya qilish (Host Card Emulation, HCE) va Android xavfsizlik tizimi yordamida savdo terminali bilan simsiz aloqa o‘rnatish imkonini beradi.

Xavfsizlik

Google Pay imkoniyat mavjud bo‘lgan qurilmalarda barmoq izi skaneri va ko‘zning rangdor pardasini skanerlash kabi biometrik autentifikatsiya usullaridan foydalanadi. Biometrik skanerlari bo‘lmagan qurilmalarda tizim parol kiritish orqali faollashtiriladi. Foydalanuvchi to‘lov qilganda Google Pay uning debet yoki kredit kartasidagi asl ma’lumotlarni uzatish o‘rniga, hisob haqidagi asosiy ma’lumotlarni ifodalovchi, maxsus yaratilgan virtual hisob raqamini yuboradi. Bu usul mijozning to‘lov ma’lumotlarini himoya qilishga yordam beradi. Xizmatda aqlli autentifikatsiya funksiyasi ham mavjud: tizim qurilmaning xavfsiz holatda ekanini (masalan, so‘nggi besh daqiqa ichida uning ekrani qulfdan chiqarilganini) tekshiradi va foydalanuvchidan ekranni qulfdan chiqarish ma’lumotlarini qayta so‘rash zarur yoki zarur emasligini aniqlaydi.

Tarix

Android Pay 2015-yilda Google I/O dasturchilar konferensiyasida taqdim etilgan. Xizmat 2011-yilda ishga tushirilgan Google Wallet negizida yaratilgan bo‘lib, uning davomchisi hisoblanadi. Bundan tashqari, unda Softcard kompaniyasining texnologiyalaridan ham foydalanilgan. Google ushbu kompaniyaga tegishli intellektual mulk huquqlarini 2015-yil fevralida sotib olgan. Xizmat ishga tushirilgach, u Android qurilmalarining 70 foizi bilan mos kelgan va 700 mingdan ortiq savdo nuqtasida qo‘llab-quvvatlangan. Shuni ham ta’kidlash kerakki, o‘sha davrda Google Wallet Play Store do‘konidagi onlayn to‘lovlarda va ayrim ilovalar, masalan, Gmail orqali foydalanuvchilar o‘rtasida amalga oshiriladigan P2P (peer-to-peer) to‘lovlarida ham ishlatilgan.

2016-yilda Google Silikon vodiysida Hands Free nomli o‘xshash mobil ilovaning ochiq sinovini boshlagan. Ushbu ilova foydalanuvchilariga to‘lov paytida smartfon yoki kartani ko‘rsatish talab etilmagan. Buning o‘rniga xaridor kassirga «Google orqali to‘lamoqchiman», deb aytishi va ism-sharifining bosh harflarini bildirishi kerak bo‘lgan. Kassir esa mijozning shaxsini tizimga oldindan yuklangan surat orqali tasdiqlagan. Xaridorning telefoni qurilma xarid qilinayotgan do‘kon yaqinida ekanini tasdiqlagandagina to‘lovga ruxsat bergan.

2018-yil yanvarida Pali Bhat Google kompaniyasi blogida Google Pay xizmatining ishga tushirilishini e’lon qilgan. Yangi to‘lov tizimi kompaniyaning Android Pay va Google Wallet xizmatlari o‘rnini egallashi, biroq funksional jihatdan o‘zgarish bo‘lmasligi bildirilgan. Google Pay orqali xaridlarni amalga oshirish foydalanuvchilar uchun «osonroq va xavfsizroq» bo‘lishi aytilgan. To‘lov ma’lumotlari Google Chrome internet brauzeri, YouTube va Android ilovalari kabi barcha Google mahsulotlarida mavjud bo‘lishi, to‘lovlar haqidagi ma’lumotlar esa Google hisoblarida saqlanishi ko‘zda tutilgan.

2018-yil 20-fevraldan boshlab butun dunyo bo‘ylab Google xizmatlari yangilanib, Wallet va Android Pay yagona Google Pay ilovasi ostida birlashtirilgan.

2021-yil noyabrida «Troyka» transport kartasining virtual ko‘rinishini Google Pay xizmatiga qo‘shish imkoniyati paydo bo‘lgan.

2022-yil 6-martdan boshlab Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi va joriy etilgan xalqaro sanksiyalar munosabati bilan Google Pay Rossiyada, shuningdek, Rossiya banklari chiqargan kartalar bilan ishlashni to‘xtatgan.

Mamlakatlar bo‘yicha mavjudligi

Google Pay’ning dunyo bo‘ylab mavjudligi: xizmat 95 ta mamlakatda ishlaydi.

2025-yil holatiga ko‘ra, Google Pay dunyoning 95 ta mamlakatida mavjud bo‘lgan.

Quyida xizmat mavjud bo‘lgan ayrim mamlakatlar va unda ish boshlagan sanalar keltirilgan:

Qo‘llab-quvvatlanadigan to‘lov tizimlari

• Visa / Visa Debit

• Mastercard / Debit Mastercard

• American Express

• Discover Card

• Diners Club

• Visa Electron

• JCB

• Maestro

• PayPal — AQSH va Germaniyada

• EFTPOS — Avstraliyada

• Interac — Kanadada