Fut (inglizcha: foot) — uzunlikni o‘lchashda ishlatiladigan qadimiy birliklardan biri bo‘lib, hozirgi kungacha muayyan sohalarda qo‘llanilib kelmoqda. Fut birligi tarixiy jihatdan odam oyog‘ining uzunligiga asoslangan bo‘lsa-da, zamonaviy dunyoda u aniq standartlashtirilgan qiymatga ega. Ushbu maqolada futning kelib chiqishi, tarixiy rivojlanishi, o‘lchovdagi o‘zgarishlari va zamonaviy qo‘llanilish sohasi haqida ma’lumot beriladi.

Tarixiy kelib chiqishi

Fut birligining kelib chiqishi insoniyatning dastlabki davrlariga borib taqaladi. Bu birlik ilk bor qadimgi Misr, Mesopotamiya va Gretsiyada ishlatilgan. Qadim zamonlarda odamlar masofani aniqlash uchun oddiy usullardan foydalangan, va bu birlik insonning bir oyog‘ining uzunligiga asoslangan. Misrliklar futni 16 qismga, Rimliklar esa 12 qismga (dyuymga) bo‘lganlar.

Rim imperiyasida fut keng qo‘llanilgan va bu birlikni butun imperiya bo‘ylab standartlashtirishga harakat qilingan. Keyinchalik Yevropada, ayniqsa, O‘rta asrlar davrida, futning turli xil versiyalari shakllangan. Har bir mamlakat yoki hududda futning o‘ziga xos o‘lchami mavjud edi.

Zamonaviy standartlashtirish

Futning xalqaro standartlashuvi 1959-yilda amalga oshirildi. AQSh va Buyuk Britaniya o‘z o‘lchov tizimlarida futning qiymatini aniq belgilab qo‘yishdi. Hozirgi kunda 1 fut 0,3048 metrga (30,48 santimetr) teng deb qabul qilingan.